Museum & Depot - CR_Ba2

handling

fase waarbij je het object hanteert, meestal de oorzaak van schade bij objecten, elke verplaatsing van het object wordt gezien als fase

transport van objecten

road - air - rail - ocean

hulpmiddelen bij hantering objecten

trolleys, stellingen, ladders, cantrolstellingen, ondersteuning, …

stappen voor veilig transport

1. fragiliteit van het object

2. traject

3. optimaliseer

4. bescherming

5. verpak

6. transporteer

7. uitpakken en controleren

8. evalueer de aanpak

Jean Tétreault

• auteur

• principe over eigenschappen objecten en materialen

• richtlijnen voor keuze materialen (basis, medium, geavanceerd)

richtlijnen voor keuze materialen

• basis: goedgekeurd voor PC en hou rekening met context

• medium: safety data sheets (SDS) en eenvoudige testen

• geavanceerd: risicoanalyse en andere analyses

CCI: Technical Bulletin 34

Risico’s tijdens transport:

• impact

• schok

• trillingen

• compressiekrachten

• perforatie en (bots-)impact

• luchtdrukschommelingen

• schommelingen binnenklimaat

• verontreiniging

• water

• ongedierte

en control strategies

• het object mag niet kunnen bewegen in de verpakking

• de verpakking moet gefixeerd worden in het transportmiddel

• alleen ervaren art handlers laten omgaan met object

• inpaklagen

schade door impact

alles wat onder G-kracht een impact kan hebben op het object

schade door schok

de valkracht van een object

schade door trillingen

kleine beweging tijdens transport, niet schadelijk

schade door compressiekrachten

druk tussen objecten/verpakkingen bij opstapeling

schade door perforatie en (bots-)impact

zwakker materiaal scheurt of krijgt gaten door impact of druk

schade bij luchtdrukschommelingen

een verandering van druk bij luchttransport door de hoogte

schade bij schommeling binnenklimaat

schade door uitzetten en krimpen van materialen bij temp. verandering in een ruimte

schade door verontreiniging

inbreng van schadelijke stoffen of energie die de gezondheid van de mens/natuur kan aantasten of andere materialen beschadigd

schade door water

regen, vocht, … van buitenlucht of lek/overstroming

schade door ongedierte

dieren die objecten kunnen aantasten

control strategies

• het object mag niet vrij kunnen bewegen in de verpakking

• de verpakking moet gefixeerd worden in het transportmiddel

• alleen ervaren art handlers object laten handelen

• inpaklagen

control strategies: inpaklagen

1. eerste inpaklaag

2. opvulling van holle ruimtes

3. aangepaste steunen

4. transportdragers

5. beschermende demping

6. demping aan de basis

7. fixeren en schoren

tyvek

een lichtgewicht, sterk en waterafstotend synthetisch materiaal gemaakt van high-density polyethyleenvezels (HDPE), sterk en niet schadelijk voor andere materialen

soft pack

kist waarbij men gebruik maakt van karton of foam om compressie of perforatie impact te vermijden

mica

inert materiaal voor bescherming object tijdens transport

soorten verpakking

• dubbele verpakking

• transportkist

• flight case

• turtle

• signalisatie en communicatie

Denemarken model depot

• werking gedeelde depots

• sterk geïsoleerde stolp

• niet geïsoleerde bodemplaat

• de temperatuur volgt de seizoenen

• weinig aanpassing aan RV nodig

Kolleksjesintrum Fryslân

• gedeeld depotgebouw van 5 Friese erfgoedinstellingen

• installatiearme en energiezuinig depot

• gemaakt van duurzaam materiaal

• inpandige depots worden niet verwarm of gekoeld

• 2.000 m² depotruimte & 1.000 m² facilitaire ruimte

CollectieCentrum Nederland

• 31.500 m², 350.000 objecten en 39 depots

• combinatie van verschillende facilitaire ruimtes (ateliers, transportzones, klimaatzones, …)

• zware betonnen mantel en zandkalksteen als buffermateriaal

• duurzaam materiaal en duurzame werking

• dak vol zonnepanelen voor duurzaam elektriciteitsgebruik

• BREAAM: realiseren van gebouwen met een minimale milieu impact

depotgebouw Boikmans Van Beuningen

• 15.000 m², 6 verdiepingen en 40 meter hoog

• combinatie opslagruimtes en publiek toegankelijk systeem (open depot)

• tot stand gekomen omdat groot stuk collectie in de zaal stond + samenwerking met privésector

• duurzaam materialen gebruikt

• energie-efficiënt

• bewaard 150.000 werken

Le centre du conservation du Louvre

• 18.500 m² groot gebouw, 9.600 m² opslagruimte en 1.700 m² werkruimte

• 250.000 werken uit de Louvre-collectie

• grote opslag- en werkruimtes in noorden Frankrijk

• recent gedeeld depot, met alle mogelijke facilitaire ruimtes en opslagruimtes

• in landschap ingebouwd met nodige isolatie

het programma van eisen (RE-ORG)

• functies: opslag, werkruimte, …

• beveiliging: niet iedereen mag zomaar binnen kunnen

• duurzaamheid: juiste materialen gebruikt

• bouwfysische eisen: sterk genoeg bouwen, materialiteit belangrijk

• inrichting: indeling voor ideaal transport en opslag

RE-ORG:

reorganisatie van depots

• het bewaren, indelen, … van een collectie in een depot is voor heel wat instellingen een uitdaging door beperkte middelen en geld

• filosofie: je kan veel realiseren met weinig middelen

10 criteria of a professional storage (RE-ORG)

1. één persoon is de verantwoordelijke voor de collectie

2. de opslagruimte heeft enkel collectie objecten

3. er zijn verschillende zones die bedoelt zijn voor bepaalde functies

4. er staan geen objecten rechtstreeks op de vloer

5. alle objecten hebben een plaats en kunnen snel gelokaliseerd worden

6. elk object moet toegankelijk zijn zonder meer dan 2 andere objecten te moeten verplaatsen

7. objecten zijn per categorie georganiseerd

8. regels en procedures zijn gemaakt en worden toegepast

9. het gebouw en de ruimte beschermen de collectie

10. elk object is in een goede toestand

doelstellingen van RE-ORG

• toegankelijkheid verhogen: informatiesystemen, onderzoekers, …

• veiligheid: objecten beschermen, collectiebeheerders aanstellen, …

• duurzaamheid: opstellen van protocollen

HVAC efficiëntie

• hergebruik van warmte

• minder buitenlucht (10% vs. 30%)

• ventilator frequentie

• uitschakeling ‘s nachts

• T° verlagen

• efficiënt filtergebruik

• sluiten van tussendeuren

materiaalgebruik

• optimalisatie

• verminderen

• hergebruiken

• verduurzamen

• upcyclen

• herbestemmen

scenograaf

ontwerper van een tentoonstelling

belang van bewaaromstandigheden

• bewustmaking invloed bewaaromstandigheden (chemische, mechanische of biologische schade)

• risicobeheersing

methode van meetstrategie

• meetstrategie (momentopname >< continue meting)

• hardware: meetinstrumenten

• netwerkkeuze

• meetlocatie

• plaatsing

• uitvoering metingen

• dataverwerking en presentatie

• interpretatie

een calamiteit

een zeldzame gebeurtenis die een zeer grote impact heeft op de veiligheid van mensen, collectie en gebouw. Bijvoorbeeld een brand, overstroming, aanslag, …

een incident

een occasionele gebeurtenis die een gemiddelde tot grote impact heeft (of had kunnen hebben) op mensen, collectie en/of gebouw. Bijvoorbeeld een waterlek, een hevige storm, een stroomstoring, ongeluk tijdens transport, …

10 schadefactoren

• diefstal en vandalisme

• fysieke krachten

• dissociatie

• verkeerde RV%

• verkeerde binnentemperatuur

• licht en UV

• verontreiniging

• insecten en schimmels

• water

• vuur

handleiding voor het maken van een calamiteitenplan voor collectie beherende instellingen

1. beleid

2. organisatie intern en extern

3. maatregelen bij calamiteiten

4. ontruimingsinstructies personeel en bezoekers

5. evacuatie collectie

6. herstelplan en voorzieningen

7. gebouw en vluchtroutes

soorten calamiteiten

• brand

• water

• diefstal en vandalisme

• beveiliging in het museum

• schimmels en ongedierte

• asbest

de brandvijfhoek

de factoren die nodig zijn voor het ontstaan van brand:

1. brandbare stof

2. ontstekingsenergie of warmte

3. zuurstof (min. 16%)

4. mengverhouding tussen de drie essentiële factoren

5. katalysator: vertraagd of versneld het proces

manieren van drogen na waterschade

• drogen aan de lucht

• gecontroleerd drogen

• vriesdrogen

• vacuümdrogen

stappenplan voor drogen aan de lucht

1. maak plaats en bedek tafels met absorberend materiaal

2. tracht het klimaat naar aanvaardbare waarden te brengen, plaats eventueel ontvochtigers

3. zorg voor een goede ‘air-flow’

4. plaats de objecten op de tafels en probeer zoveel mogelijk water te verwijderen met absorberend materiaal

5. 3D objecten voldoende kwartslag draaien

6. ‘objecten die in vorm zijn gebracht’ inwikkelen met verband/gaas

beveiliging van het museum

• bouwschil

• elektronische maatregelen

• maatregelen objecten

• maatregelen medewerkers

bescherming tegen ongedierte

4 niveaus:

1. geen specifieke maatregelen

2. laag beschermingsniveau

3. gemiddeld beschermingsniveau

4. hoog beschermingsniveau

processen:

• roosters schoonmaken en afwassen

• regelmatige inspectie

• protocol voor optreden

• preventie

• …

IPM

integrated pest management

bestrijden van ongedierte

• vriezen: -20°C (voor 1 week), langzame opwarming over 48u

• opwarmen: 40°C tot 55°C → Thermo Lignummethode

• kooldioxide: 60% CO₂ + verhoging temperatuur

• gammastraling: grote hoeveelheden behandelen, verzwakt materiaal

soorten insecten

1. boorders

2. bijters

3. bewoners

4. bezoekers

ideale omstandigheden voor insecten

• zuurstof

• nutriënten

• warmte

• vocht

• licht

• schuilplaats

IPM chronologie

• Ca. 1500V.C. → eerste beschrijving voor controleren van insecten door het planten van zanden op basis van een kalender

• Ca. 950 V.C. → eerste beschrijving om gebruik te maken van de ‘verbrande aarde’ techniek

• 1750 – 1850 → controle door gebruik te maken van natuurlijke vijanden van insecten

• Ca. midden 1960 → ontstaan van het concept ‘IPM’

soorten pesticiden

• herbiciden: tegen ongewenste planten

• fungiciden: doden van schimmels

• insecticiden: tegen ongewenste insecten

• rodenticiden: voor het doden van knaagdieren

• algiciden: tegen groene aanslag

• biociden: muizengif, insecticiden, ontsmetting, …

fasen van IPM

1. voorkomen

2. blokkeren

3. detecteren

4. reageren

5. remediëren

IPM op alle niveaus

• terrein

• gebouw

• ruimte

• vitrine/kast

• object

detecteren van insecten

1. onderzoek

2. vallen

3. opstelling

4. controle

5. verslaggeving

6. monitoring

7. evaluatie

methode van reageren bij insecten

1. lokaliseer aangetaste stukken

2. isoleer de stukken

3. tracht de bron te achterhalen

behandelingen tegen insecten

• anoxie

• schockvriezen

• gammastraling

• vochtregulerende warmte behandeling

• alternatieve behandelingen

  • parasitaire wespen

  • diatomeeënaarde

  • pesticides en insecticiden

benodigdheden bij anoxiebehandeling

• anoxieflex barrier film

• sealapparaat

• zuurstofindicator

• zuurstofabsorbers

• RV-casettes

mycologie

onderzoek naar schimmels

vaak voorkomende soorten schimmels

• zwarte schimmel

• groene schimmel

• witte schimmel

• bruine schimmel

• roze schimmel

• …

groeien van schimmelstructuur

• schimmeldraden groeien

• vorming van overlevingsstructuren = sporen

• sporen verspreiden naar ander substraat en ontkiemen via zwelling

• cyclus herhaalt zich

ideale omstandigheden voor schimmels

• vochtigheid > 65% RV → vertakking hyfen

• warmte van 20 - 25°C

• op dode organische stoffen

• in stilstaande lucht

• op/in een zuur medium (pH 6)

• heel lichte omgeving → beïnvloed groeirichting en snelheid

materialen gevoelig voor schimmels

• leer

• fotografisch materiaal

• hout

methoden voor detectie van schimmels

• visuele vaststelling

• sellotape

• air sampling

• swab sampling

stappenplan swab sampling

1. bepaal de plaats waar je het staal zal nemen (bij voorkeur op object)

2. registreer waar je het staal neemt (foto)

3. de ARA kit bestaat uit 2 buisjes: één voedingsbodem en één steriel buisje met water

4. Haal het wattenstaafje uit de steriele oplossing en beweeg het over en oppervlak van de schimmel

5. Plaats het wattenstaafje in het buisje met de voedingsbodem en maak kleine ronddraaiende bewegingen

6. Uitbroeden ARA kit op 25°C

7. Tussen 2 en 10 dagen ontwikkelen de schimmelsporen

behandeling schimmeluitbraak

1. Beschermen van het personeel → Persoonlijke Bescherm Middelen

2. Omvang van schade vaststellen → Hoeveel objecten?

3. Oorzaak opsporen → Reden voor schimmelgroei (vaak klimaat)

4. Isoleren van aangetaste stukken → Aparte ruimte

5. Ontwikkeling schimmels neutraliseren → Tijdelijk in vriezer plaatsen

6. Eventuele identificatie → Identificatie niet altijd nodig

7. Desinfecteren ruimtes

8. Verwijderen schimmel op aangetaste stukken

desinfecteren van de ruimtes bij zware uitbraak

1. Ventileren van de ruimtes

2. Drogen van de ruimtes (na calamiteit met water)

3. Geen gebruik maken van warmte (kan groei bevorderen)

4. Van boven naar beneden werken en richting de uitgang

5. Stofzuigen om sporen te verwijderen

6. Eventueel een ontsmettende spray

reinigingsmethoden voor schimmels

• droge methoden

  • stofzuigen

  • borstels

  • smoke sponge

  • lucht

• natte methoden

  • <70% isopropanol in gedemineraliseerd water

  • <70% ethanol in gedemineraliseerd water

  • Gedemineraliseerd water + kleine hoeveelheid niet ionische oppervlakte actieve stof

• chemische methoden

  • Niet langer aanbevolen → gevolgen voor object en gebruiker

visuele vaststelling schimmel

zichtbare kenmerken van schimmels zoals verkleurde of pluizige verschijning met een muffe geur

sellotape

transparante tape, gekleefd op potentiële schimmel, gekleefd op een microscoop glaasje en in een labo onderzocht met toevoeging van melkzuur en analine blauw (kleurstof)

air sampling

detecteren van schimmelsporen in de lucht, aanzuiging op een Agar voedingsbodem en geincubeerd voor een aantal dagen

SCALP

alarmsysteem op werken, reageert op trillingen en heeft een luid alarm (110DB)

fytolicentie

licentie voor het professioneel gebruik van pesticiden

mycelium

het geheel van schimmeldraden

schimmelverspreiding tegengaan

• isoleren/quarantaine aangetaste objecten in aparte ruimte

• bevriezen van aangetaste objecten in plastic zak

inrichting van de ruimte bij behandeling schimmeluitbraak

• voldoende werkplaats

• voldoende ventilatie

• voldoende verpakkingsmateriaal

• sluis zone