nederlands exam jan 2026

paradox

schijnbare tegenstelling

hyperbool

overdrijving

allegorie

gedicht of poezie dat in zijn geheel voor iets anders staat

palindroom

een woord

assimilatie

het proces waarbij klanken elkaar beïnvloeden en gelijkvormiger worden

metafoor

een vorm van beeldspraak waarbij twee dingen die niet letterlijk op elkaar lijken met elkaar worden vergeleken om een beeldend effect of diepere betekenis over te brengen

cryptogram

een type kruiswoordpuzzel waarbij de omschrijvingen niet letterlijk maar cryptisch zijn

antecedent

het woord waarnaar een ander woord

archaïsch (schrijven)

oud (schrijven)

discongruentie

gebrek aan overstemming

voxpop

opinie van het volk

infotainment

informatie gepresenteerd in de vorm van amusement

crowdsourcing

een onderzoek waarbij journalisten lezers

crossmedia

gebruik van verschillende media door elkaar zoals radio

hoax

opzettelijk verspreid fake news

framing

op zo’n manier communiceren dat bepaalde aspecten benadrukt worden en andere naar de achtergrond verdwijnen om de interpretatie te beïnvloeden

onder embargo

verbod om te publiceren voor een bepaalde datum

pancarte

grafisch beeld dat duidelijke info geeft die de kijker in één oogopslag kan verwerken

visioneren

bekijken en keuren voor de uitzending

interfereren

op elkaar inwerken

VVJ

Vlaamse Vereniging van Journalisten

CIM

Centrum voor Informatie over de Media

n.v.d.r.

noot van de redactie

boiler plate

korte tekst met belangrijke informatie over een bedrijf

bartering

product placement waarbij een product zichtbaar gebruikt wordt in een programma of serie

niche

een specifiek segment van een groter geheel

influencer marketing

marketing waarbij een bekend persoon producten promoot voor een bedrijf

teasing

nieuwsgierigheid van de koper prikkelen

pay-off / tagline / strapline

korte zin of slogan die gebruikt wordt na de merknaam of aan het einde van een reclameboodschap

buzzmarketing

mond-tot-mondreclame

guerrillamarketing

marketingstrategie die met een beperkt budget en veel creativiteit onconventionele aandacht creëert

ledboarding

ledborden die naast een voetbalveld staan

pitch

korte uitleg of voorstel

storytelling marketing

marketing waarbij het product via een verhaal wordt gepresenteerd

branded content

marketing waarbij bedrijven waardevolle content creëren die tegelijk het merk promoot zonder expliciet commercieel te zijn

no cure no pay

principe waarbij de klant niet betaalt als de dienst slecht verliep

B2B

business to business

B2C

business to consumer

inbound marketing

marketingmethode waarbij klanten worden aangetrokken via waardevolle content en gepersonaliseerde ervaringen

reces

vakantieperiode voor parlementsleden

audiëntie

een plechtig gehoor

opportunisme

handelen uit eigen voordeel

spindoctor

woordvoerder

klokkenluider

iemand die misstanden openbaar maakt

anarchie

toestand zonder overheidsgezag

abdicatie

troonsafstand

nepotisme

vriendjespolitiek

dissidenten

mensen die zich verzetten tegen het eigen regime

demagoog

volksmenner die de massa ophitst met leugens en onwaarheden

impeachment

een overheidsfunctionaris afzetten

machiavellist

iemand die vindt dat alles mag om macht te verkrijgen of te behouden

geopolitiek

internationale politiek

imperium

rijk dat zich uitstrekt over verschillende werelddelen

protectoraat

een land dat onder bescherming staat van een ander land

resolutie

besluit van een overheid of vergadering

populisme

politieke stroming die inspeelt op wat het volk graag hoort en een sterke band tussen leiders en volk benadrukt

gezant

diplomatiek vertegenwoordiger van een regering

peso

munteenheid van verschillende landen waaronder Argentinië

aquamatie

een lichaam cremeren in water en kaliumhydroxide

bikebuddy

fietsmaatje voor de veiligheid

chakracharlatan

benaming voor zelfbenoemde spirituele goeroes zoals auralezers en chakraduiders

bolletjesterreur

campagnevoering met rode en groene bolletjes

gesprekseiland

groep mensen die met elkaar praten en moeilijk toegankelijk zijn voor buitenstaanders

infuuts

ook infuusfiets genoemd

houwitser

stuk geschut

angstfictie

opzettelijk verspreide desinformatie die inspeelt op of angst veroorzaakt bij burgers

harde knip

maatregel die studenten verplicht alle vakken van het eerste jaar binnen twee jaar te behalen

spookkloof

vermeende kloof tussen groepen mensen die in werkelijkheid niet of nauwelijks bestaat

sjorder

havenarbeider die lading vastzet of losmaakt

ankerdag

dag waarop collega’s samen op kantoor werken om groepsgevoel te versterken

betonitis

als onwenselijk beschouwde neiging om te veel en ondoordacht te bouwen

eetdrammen

opdringerig aanzetten tot het eten van ongezond voedsel

palingpopulisme

vorm van populisme die focust op belangen van de visserij en primaire sector

fatsoensmajoor

invloedrijke moralist die fatsoensnormen wil opleggen aan anderen

mastjaar

jaar waarin bomen uitzonderlijk veel vruchten dragen

laster

zonder bewijs iemands eer aantasten

meineed

valse eed afleggen

pleidooi

betoog of verdedigingsrede

requisitoir

eis van het Openbaar Ministerie

correctionele rechtbank

rechtbank van eerste aanleg die wanbedrijven behandelt

hof van beroep

gerechtshof waar men in hoger beroep kan gaan

hof van assisen

gerechtshof met jury voor zware misdrijven en persdelicten

Hof van Cassatie

hoogste gerechtshof dat oordeelt over de wettigheid van vonnissen

amnestie

wettelijke beslissing waardoor misdrijven worden uitgewist

gratie

beslissing van de koning om een straf te verminderen

à charge

in het nadeel van de beschuldigde

à decharge

in het voordeel van de beschuldigde

deliquent

iemand die een strafbaar feit pleegt

gedagvaard

officieel opgeroepen om voor de rechtbank te verschijnen

recidivist

iemand die herhaaldelijk misdaden pleegt

kort geding

gerechtelijke spoedprocedure voor een snelle voorlopige beslissing

Openbaar Ministerie

overheidsorgaan dat strafbare feiten vervolgt en vonnissen uitvoert

fraude

bedrog

rogatoire commissie

onderzoekscommissie

hold-up

overval

griffie

bureau waar gerechtelijke administratie wordt gedaan

appel

hoger beroep

vonnis

uitspraak van de rechtbank

omerta

maffiaregel waarbij klikken bestraft wordt met de dood