2026 KPSS Tarih Genel Tekrar Soru Bankası Sözlüğü

2026 KPSS Tarih Ders Notları ve Soru Bankası içeriğinde geçen kavramlar, olaylar, kişiler ve terimlerden oluşan 100 adet sözlük tipi çalışma kartı.

İstemi Yabgu

Göktürk Devleti'nin batı kanadını yöneten, Sasanilere karşı Bizans ile diplomatik ilişki kurup heyet gönderen ve elçilik kabullerinde bulunan hükümdardır.

Mete Han

Asya Hun hükümdarı olup tahta çıktıktan sonra doğuda Tunguzları, batıda Yüeçileri yenilgiye uğratmış ve Çin'i vergiye bağlayarak siyasi üstünlük sağlamıştır.

Göktürkler

Kuruluş sürecinde bağlı olduğu güce karşı mücadele ederek bağımsız olan, İpek Yolu hâkimiyeti için Sasaniler ve Bizans ile ilişki kuran, taht kavgaları ve Çin politikaları sonucu yıkılan Türk devletidir.

Ayuki

İlk Türk devletlerinde devlet işlerini yürütmekle görevli hükümet teşkilatıdır.

Ağılığ

İlk Türk devletlerinde hazineden sorumlu görevlidir.

Tudun

İlk Türk devletlerinde vergi gelirlerinin toplanması için görevlendirilen memurdur.

Tutuk

İlk Türk devletlerinde bazı bölgelerin askerî yönetiminden sorumlu validir.

Ayguci

İlk Türk devletlerinde hükümet teşkilatının başında yer alan başbakandır.

Kengeş

İlk Türk devletlerinde yönetimde etkili olan meclise (Kurultay) verilen diğer isimdir.

Toygun

İlk Türk devletlerinde Kurultay meclisine katılan üyelere verilen isimdir.

Orun

İlk Türk devletlerinde Kurultaydaki oturma düzenine verilen isimdir.

Kut

İlk Türk devletlerinde hükümdara ülkeyi yönetme yetkisinin Tanrı tarafından bir aileye verildiğini ifade eden anlayıştır.

Yuğ

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde düzenlenen cenaze törenlerini ifade eden ve din/inanışla ilgili olan tabirdir.

Gazneliler

Alp Tigin tarafından 963 yılında temelleri atılan, Sebük Tigin Dönemi'nde bağımsız olan, Sultan Mahmut Zamanı'nda Hindistan seferleriyle en parlak devrini yaşayan Türk İslam devletidir.

Malazgirt Savaşı

Zafer sonrasında 'Toprak fethedenin malıdır' anlayışının uygulandığı ve Anadolu'yu Türkler için yurt edinme sahası hâline getiren savaştır.

Karahanlılar

Bilge Kül Kadır Han tarafından kurulan, Abdülkerim Buğra Han döneminde İslamiyet'i benimseyen ve Semerkant Medresesi'ni kuran Türk İslam devletidir.

Siyasetname

Nizamülmülk'ün ordudaki askerlerin teftişi, ödemeleri, teçhizat bakımı ve harcamalarının düzenlenmesini ele aldığı eserdir.

İkta Toprağı

Mülkiyeti devlette kalmak şartıyla vergi gelirleri hizmet karşılığında görevlilere bırakılan ve atlı asker yetiştirme yükümlülüğü getiren arazi türüdür.

Gulam Sistemi

Türk İslam devletlerinde hükümdara bağlı askerlerin merkez orduda yetiştirildiği ve geçimlerinin doğrudan devletçe karşılandığı sistemdir.

Marco Polo Seyahatnamesi

İpek Yolu boyunca Orta Asya, Çin ve Kubilay Han'ın sarayı hakkındaki gözlemlerin Cenova'da Rustichello da Pisa'ya aktarılmasıyla kaleme alınan eserdir.

Konya

I. Kılıç Arslan Dönemi'nde Anadolu Selçuklu Devleti'nin başkenti olan, I. Alâeddin Keykubad Dönemi'nde imar faaliyetleri ve surlarla gelişen şehirdir.

Sadrazam

Osmanlı Devleti'nde padişah adına 'Serdar-ı Ekrem' ünvanıyla orduyu komuta eden, emirleri 'Buyruldu' olarak anılan ve 'Mühr-ü Hümayun'u taşıyan makamdır.

Tahrir Defteri

Osmanlı Devleti'nde köylerin, mezraların, hanelerin ve vergi gelirlerinin tespiti amacıyla yapılan sayım kayıtlarının tutulduğu defterdir.

Akıncılar

Osmanlı ordusunda önceden giderek düşman ülkelerine baskınlar tertipleyen ve yıpratma harekâtı yapan hafif süvari birlikleridir.

Cebeciler

Osmanlı ordusunda silahların temin edilmesi, bakımı, korunması ve sefer zamanında cepheye götürülmesinden sorumlu birliklerdir.

Lağımcılar

Kale kuşatmalarında tünel kazarak sur duvarlarını alttan havaya uçurmak veya kaleyi içten fethetmekle görevli askerî birliklerdir.

Deliler

Osmanlı sınır boylarında görev yapan, farklı giyinme şekillerine sahip korkusuz süvari birlikleridir.

Azablar

Osmanlı ordusunda görev yapan bekar ve gönüllü hafif piyade birlikleridir.

Paşmaklık Toprak

Geliri Osmanlı saray kadınlarına (padişahın eşi, annesi, kızı) ayrılan mirî arazi türüdür.

Mukataa Toprak

Geliri doğrudan devlet hazinesine aktarılan mirî arazi çeşididir.

Arpalık

Osmanlı devlet adamlarına maaşlarına ek olarak veya emekliliklerinde tahsis edilen arazilerdir.

Dirlik Topraklar

Mirî araziler içerisinde en geniş yeri kapsayan ve vergi gelirleri hizmet karşılığı verilen topraklardır.

Takiyüddin Mehmet

Osmanlı Devleti'nin ilk rasathanesini kuran bilim insanıdır.

Akşemseddin

Mikrobun varlığı ile ilgili çalışmalar yapan Osmanlı tıp insanı ve alimidir.

Hezarfen Ahmet Çelebi

İnsanlık tarihinin ilk başarılı uçuşunu gerçekleştiren Osmanlı bilginidir.

Naima Efendi

Osmanlı Devleti'nin ilk resmî tarih yazıcısı (vakanüvisti) olan kişidir.

Sabuncuoğlu Şerafettin

Osmanlı Devleti Dönemi'nde tıp ve cerrahi alanında önemli eserler vermiş ünlü tıp bilginidir.

Amin Alayı

Çocukların Sıbyan Mektebi'ne başlayacakları ilk gün dualar ve ilahiler eşliğinde okula götürülmeleri için düzenlenen merasimdir.

Şer'iyye Sicilleri

Kadı mahkemelerinde görülen davaların, kararların ve merkezin gönderdiği emirlerin kaydedildiği defterdir.

Şuhûdü'l-Hâl

Kadıların verdikleri kararların uygunluğunu denetleyen ve mahkemede hazır bulunan tarafsız jüri/şahitler heyetidir.

Naib

Osmanlı adalet sisteminde kadıların vekili veya yardımcısı olarak görev yapan kişidir.

Narh Sistemi

Esnaflar arasında fiyat artışı veya düşüşünü engellemek amacıyla devletin mal satış fiyatlarına doğrudan müdahale etmesidir.

Nakkaş Sinan Bey

Gül Koklayan Fatih portresini çizmiş olan ünlü Osmanlı minyatür sanatçısıdır.

I. Mehmet (Çelebi)

Fetret Devri sonrası dağılmış olan birliği yeniden düzenlediği için Osmanlı Devleti'nin ikinci kurucusu kabul edilen padişahtır.

Çimpe Kalesi

Bizans İmparatoru Kantakuzen'e yapılan yardım karşılığında Rumeli'de Osmanlı Devleti'ne verilen ilk kaledir.

Ankara Savaşı

1402'de Kara Tatarların taraf değiştirmesi ve fillerin etkisiyle Osmanlı hükümdarının esir düştüğü ve Fetret Devri'ni başlatan savaştır.

Yavuz Sultan Selim

Turnadağ ve Ridaniye savaşları ile 8 yıla 80 yıllık iş sığdırmış Osmanlı padişahıdır.

Kıbrıs'ın Fethi (1571)

1571 yılında Venedik'ten alınması sonucunda Haçlı donanmasının Osmanlı'ya saldırmasına ve İnebahtı Deniz Savaşı'na yol açan olaydır.

II. Mehmet (Fatih)

Sikke-i Hasene altın parasını bastıran, Kanunnâme-i Âl-i Osman'ı yayımlayan ve Müsadere sistemini uygulayan padişahtır.

Vaka-i Vakvakiyye

4-8 Mart 1656 tarihinde isyancı yeniçerilerin talebiyle otuza yakın devlet adamının idam edilmesi olayıdır.

Girit Adası

1645'te başlayan ve yaklaşık çeyrek asır (24 yıl) süren mücadeleler sonunda Osmanlı hâkimiyetine giren adadır.

Ekber ve Erşet Sistemi

I. Ahmet Dönemi'nde getirilen, hanedanın en yaşlı ve en olgun üyesinin tahta geçmesini öngören veraset düzenlemesidir.

Nizam-ı Cedit

III. Selim Devri'nde Avrupa'nın ilim ve tekniğinden yararlanılarak askerî, idari ve ekonomik sahalarda yapılan ıslahatların tümüdür.

Lale Devri Geçici Elçilikleri

Osmanlı Devleti'nin Avrupa diplomasisini takip etmek amacıyla Paris gibi merkezlerde açtığı ilk geçici diplomatik temsilciliklerdir.

Küçük Kaynarca Antlaşması

1774 yılında Rusya ile imzalanan, Kırım'a bağımsızlık veren, Rusya'ya kapitülasyon ve konsolosluk hakkı tanıyan antlaşmadır.

Baltalimanı Antlaşması

1838'de İngiltere ile imzalanan, tekel sistemini kaldıran, ihracat vergisini %12 ve ithalat vergisini %5 yapan ticaret sözleşmesidir.

Sultan Abdülaziz

XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde dünyanın en büyük üçüncü deniz filosunu kuran padişahtır.

Kıbrıs (1878)

1878 Ayastefanos Antlaşması sonrası Berlin Konferansı'nda destek alma karşılığında yönetimi İngiltere'ye bırakılan adadır.

Mürur Tezkeresi

II. Mahmut Dönemi'nde İstanbul'a seyahat edecek kişilerin alması zorunlu tutulan resmî geçiş/izin belgesidir.

Tanzimat Fermanı

3 Kasım 1839'da ilan edilen, Fransız İhtilali olumsuzluklarını önlemeyi ve Mısır Meselesi'nde Avrupalı desteğini almayı amaçlayan fermandır.

Darülhayr-ı Ali

1903 yılında 1890'lardaki Ermeni olaylarında yetim kalan çocuklara ahlaki ve ilmî eğitim vermek amacıyla açılan kurumdur.

Trablusgarp Savaşı

Enver Bey ve arkadaşları ile Mustafa Kemal'in gönüllü olarak Derne, Tobruk ve Bingazi'de İtalyanlara karşı direniş örgütlediği savaştır.

Rauf Orbay

I. Balkan Savaşı'nda Hamidiye Kruvazörü ile gösterdiği üstün başarılardan dolayı 'Hamidiye Kahramanı' ünvanını alan komutandır.

Babıâli Baskını

I. Balkan Savaşı yenilgileri üzerine İttihatçıların hükümet merkezini basıp Sadrazam Kâmil Paşa'yı istifa ettirdiği askerî hükümet darbesidir.

Safiye Hüseyin Elbir

Balkan ve Çanakkale savaşlarında görev yapan, Cumhuriyet döneminde hemşireliği geliştiren ve Florence Nightingale Madalyası alan ilk Türk kadın hemşiredir.

Kut'ül Amare

I. Dünya Savaşı Irak Cephesi'nde Mirliva Halil Paşa komutasında İngiliz askerlerinin esir alındığı büyük zaferdir.

Müstecip Onbaşı

Çanakkale Savaşı'nda top atışıyla Fransız Turquoise denizaltısının periskopunu vurup karaya oturtan ve teslim alınmasını sağlayan askerdir.

Fahrettin (Türkkan) Paşa

Medine Savunması'ndaki direnişinden dolayı Mustafa Kemal tarafından 'Yaşarken adını tarihe altın harflerle yazdıran komutan' olarak anılan subaydır.

Paris Barış Konferansı

I. Dünya Savaşı sonrasında galip devletlerin barış şartlarını ve manda-himaye sistemini kararlaştırmak üzere toplandığı konferanstır.

Mondros Ateşkes Antlaşması

 Vilâyet-i Sitte'de karışıklık çıkması halinde İtilaf Devletlerine işgal hakkı tanıyan 30 Ekim 1918 tarihli ateşkes antlaşmasıdır.

Ahmet Hulusi Efendi

15 Mayıs 1919'da İzmir'in işgali üzerine Denizli'de halkı silaha sarılarak fiilî direnişe çağıran fetvayı veren müftüdür.

Trakya - Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

30 Kasım 1918'de Faik Bey, Şevket Bey ve Avukat Şeref Bey tarafından Trakya'da kurulan millî varlığa yararlı cemiyettir.

Vilayat-ı Şarkiyye Müdafaa-i Hukuk-ı Millîye Cemiyeti

Doğu illerinin Ermenilere verilmesini engellemek için kurulan ve Le Pays adında Fransızca gazete yayımlayan yararlı cemiyettir.

Amasya Genelgesi

22 Haziran 1919'da yayımlanan, Millî Mücadele'nin gerekçe, amaç ve yöntemini ilk kez belirten bildiridir.

Heyet-i Temsiliye

Amasya Genelgesi'nde yer alan 'Her türlü etki ve denetimden uzak bir millî kurul oluşturulmalıdır' kararı doğrultusunda kurulan temsil organıdır.

Erzurum Kongresi

23 Temmuz - 7 Ağustos 1919'da toplanan, manda ve himayeyi ilk kez reddeden ve millî sınırları ilan eden kongredir.

Ali Galip

Damat Ferit Paşa Hükümeti tarafından Sivas Kongresi'ni engellemek ve dağıtmakla görevlendirilen Elazığ Valisidir.

Hakimiyet-i Milliye

Temsil Heyeti Ankara'ya geldikten sonra İrade-i Milliye yerine Ankara'da yayımlanmaya başlayan ulusal gazetedir.

Amasya Görüşmeleri

Temsil Heyeti ile İstanbul Hükümeti adına Salih Paşa arasında yapılan, Mebusan Meclisinin İstanbul dışında toplanmasının da görüşüldüğü toplantıdır.

Felah-ı Vatan

Son Osmanlı Mebusan Meclisinde Rauf Bey önderliğinde kurulan ve Misak-ı Millî kararlarının kabulünü sağlayan milletvekili grubudur.

Misak-ı Milli

Son Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından kabul edilen ve Millî Mücadele'nin sınırlarını çizen ulusal anddır.

Bekir Sami (Kunduh) Bey

I. TBMM'nin ilk Dışişleri Bakanı olup Londra Konferansı'nda imzaladığı sözleşmeler Misak-ı Millî'ye aykırı görüldüğü için görevden alınan kişidir.

Yüzbaşı Ali Saip ('Namık')

Güney Cephesi'nde Urfa bölgesindeki millî kuvvetlerin başında Fransızlara karşı başarılar elde eden komutandır.

Afganistan Dostluk Antlaşması

TBMM'nin ilgili devlete öğretmen ve subay göndermeyi ve bu kişilerin en az 5 yıl görev yapmasını kabul ettiği antlaşmadır.

Kütahya-Eskişehir Muharebeleri

Yunan ordusunun Polatlı'ya kadar gelmesi üzerine Meclis'in Kayseri'ye taşınması tartışmalarına sebep olan gelişmedir.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi

Mustafa Kemal Paşa'nın 1 Eylül 1922'de 'Ordular ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!' emrini verdiği savaştır.

Saltanatın Kaldırılması

30 Ekim 1922'de Dr. Rıza Nur ve 78 arkadaşının önergesi doğrultusunda kabul edilen ve Osmanlı Devleti'nin sona erdiğini tescilleyen karardır.

Medeni Kanun

17 Şubat 1926'da kabul edilerek Fener Rum Patrikhanesi'nin dünyevi, mahkeme kurma ve yargılama yetkilerini elinden alan kanundur.

Dokuz Umde

8 Nisan 1923'te Mustafa Kemal Paşa tarafından ilan edilen ve Cumhuriyet Halk Fırkası'nın temelini oluşturan programdır.

Bozkurt Lotus Olayı

2 Ağustos 1926'da Midilli açıklarında batan Türk gemisi nedeniyle Lahey Adalet Divanı'nda Mahmud Esat Bey'in başarıyla savunduğu davadır.

Basmacı Harekâtı

Türkistan'da Çarlık ve Rus yönetimine karşı 'Türkistan Türkistanlılarındır' söylemiyle başlatılan millî bağımsızlık mücadelesidir.

Briand - Kellog Pakti

27 Ağustos 1928'de imzalanan ve savunmaya dayanmayan savaşı kanun dışı saymayı esas alan uluslararası antlaşmadır.

Pearl Harbor Baskını

7 Aralık 1941'de Japonya'nın Hawaii üssüne yaptığı ve ABD'nin II. Dünya Savaşı'na girmesine yol açan saldırıdır.

Varlık Vergisi

11 Kasım 1942'de kabul edilen ve olağanüstü kazanç sahiplerinden bir defaya mahsus alınmak üzere getirilen vergi yükümlülüğüdür.

12 Temmuz Beyannamesi

1947 yılında İsmet İnönü tarafından yayımlanan, iktidar ve muhalefet gerilimini azaltmayı amaçlayan bildirgedir.

Eisenhower Doktrini

1957 yılında ABD'nin Orta Doğu ülkelerine ekonomik ve askerî yardım yapacağını ilan ettiği doktrindir.

Kore Savaşı

Tahsin Yazıcı komutasındaki Türk gücünün katıldığı, Panmunjom Mütarekesi ile 38. enlemin sınır çekildiği savaştır.

6-7 Eylül Olayları

1955'te Atatürk'ün Selanik'teki evinin bombalandığı haberiyle başlayıp azınlıklara yönelik saldırılara dönüşen ve Namık Gedik'in 'Mozaik Çatladı' dediği olaylardır.

EOKA

1954'te Kıbrıslı Rumlar tarafından adayı Yunanistan'a bağlamak (Enosis) amacıyla kurulan terör örgütüdür.

İrangate Olayı

1980-1988 İran-Irak Savaşı'nda ABD'nin gizlice İran'a silah sattığının Yarbay Oliver North tarafından ortaya çıkarılması skandalıdır.