Theatre histories: Bertholt Brecht: L10

wat veranderde er in het politieke theater na 1900

theater werd sterker verbonden met sociale en politieke kwesties

wat was het doel van realisme en naturalisme eind 19e eeuw en waarom verloor men vertrouwen in naturalistisch theater

Men wilde via realistische beelden sociale verandering beïnvloeden en men verloor vertrouwen omdat het weinig echte politieke actie opleverde

welk probleem ontstond rond de vierde wand na 1900

De grens tussen de sociaal-politieke realiteit en de esthetische ruimte, de grens tussen leven en kunst (vierde muur) wordt problematisch

wat gebeurde er na de russische revolutie van 1917

jonge revolutionairen wilden hun eigen theater creëren, een theater dat, als echt proletarisch, de burgerlijke esthetiek volledig zou vervangen → proletkult theatre

waar werd dit nieuwe proletkult theater opgevoerd

het werd gespeeld in steden, dorpen en fabrieken om een grotere bevolking te bereiken

wat werd vaak nagespeeld in deze voorstellingen van proletkult theater en met welke bedoeling

Revolutionaire en historische gebeurtenissen met als doel revolutionair bewustzijn stimuleren waardoor de opvatting van theater werd gezien als een bredere maatschappelijke kracht

wie ontwikkelde de montage van attracties en wat was het doel

sergei eisenstein ontwikkelde deze methode met als doel het publiek direct en krachtig te beïnvloeden. Acteurs werden gezien als arbeiders van het toneel

hoe werkte deze methode van de montage van attracties op het publiek

Scenes moeten het bewustzijn van het publiek hard raken

waarom stapte eisenstein over naar film

Hij vond theater te beperkt als medium en maakte zijn eerste grote film in 1924: strike

Wat was biomechanics van Vsevolod Meyerhold

Een manier om volledig breken met de naturalistische speelstijl. Het was gebaseerd op industriële werkmethodes en theatervormen en werd beïnvloed door commedia dell’arte, slapstick van charlie chaplin en kermisesthetiek.

wat voor soort lichaamsbewegingen gebruikten acteurs en wat was daar de bedoeling van bij biomechanics

Acteurs gebruikten abstracte en ritmische lichaamsfiguren. Ze hielpen acteurs hun spel beter te organiseren en te controleren.

Lichamen werden gezien als werkmachines die efficiënt moesten functioneren. Beweging moest energiezuinig en doelgericht zijn.

welke latere theaterstroming werd beïnvloed door biomechanica

biomechanica wordt gezien als voorloper van fysiek theater.

Wat gebeurde er met meyerholds biomechanica in de jaren 1930

zijn werk werd stopgezet toen stalin alleen socialistisch realisme toeliet, hij werd gevangengezet, gemarteld en gedood

wie was erwin piscator

hij was een van de eersten die pleitte voor een theater dat de sociale kwestie van het proletariaat aan de orde stelde (in inhoud en vorm) → nog vóór Brecht presenteerde hij een episch theater, dat de voorloper was van het documentaire toneelstuk

welke nieuwe media gebruikte piscator in het theater

Hij gebruikte film en diaprojecties op het toneel omdat ze meerdere perspectieven tegelijk mogelijk maakten. Hij deed dit omdat hij situaties in een bredere historische context wou plaatsen

waarom wees piscator naturalisme en realisme af

Hoewel het bijvoorbeeld het geweld van oorlog kon weergeven, kon het de oorzaak en oorsprong ervan niet onthullen.

waarop was piscator’s politieke theater esthetisch gebaseerd

Gemodelleerd naar de burgerlijke entertainmentvorm van de revue

• Hij maakte hierbij onder meer gebruik van geïntegreerde voordrachten, coupletten, liedjes, acrobatiek, snelle tekeningen

• Hij zette personages voor als vaste types(het proletariaat, deugdzaam, zelfopofferend, toegewijd aan de socialistische revolutie en de bourgeoisie, hebzuchtig, egoïstisch en corrupt)

Dit concept werd door veel andere theatermakers overgenomen zoals agitpropgroepen in Duitsland

Piscator was een vroege voorstander van het regietheater, wat was dat

Hij regisseerde hedendaagse toneelstukken en klassiekers. De regisseur is geen dienaar van het werk, maar houdt zich bezig met de basisstructuur van de dramatische tekst, die moet worden aangepast aan de tijd

waarom moest piscator de volksbühne verlate

door zijn radicale, agitatorische stijl kreeg hij veel interne en externe tegenstand.

Piscator’s eigen theater: Theater am Nollendorfplatz

Het opende met een expressionistisch toneelstuk: Hoppla wir leben van Ernst Toller. De productie van het stuk was bijzonder door beruchte decorontwerp, steigers van meerdere verdiepingen hoog, gelijktijdig gebruik van media en acteren

waarom emigreerde piscator later naar de VS na het oprichten van zijn eigen theater

zijn producties waren te duur en moeilijk te financieren dus richtte hij de dramatic workshop op in de VS bezocht door miller, brando en tennessee williams

wat waren de exposition universelles

internationale tentoonstellingen waar het westen massaal kennismaakte met oosterse kunst. Deze ontdekkingen begonnen in 1862 met tentoonstellingen in Londen en Parijs. Het westen ontdekte daar oosterse schilderkunst, beeldhouwkunst, muziek en theater.

hoe wordt deze ontdekking van het oosten door het westen ook kritisch genoemd

cultural appropriation of the East of culturele toe-eigening van het oosten door het westen.

Invloed van Kabuki-theater op Max Reinhardt

• Reinhardt zette in Sumurum(1910) een hanaminichi op in het auditorium van zijn theater.

• Hij was ook de eerste die gebruik maakte van het draaiende podium van het Kabuki-theater

wat is een hanamichi

een loopbrug door het publiek, typisch voor kabuki.

Invloed van kabuki-theater op Bertholt Brecht

Brecht schreef een notitie over Japanse performance-techniek na het zien van een Japanse troupe in Berlijn waarin hij zei dat:

• Het vervreemdingseffect werd bevestigd: publiek niet laten opgaan in emotie, maar laten nadenken en kritisch kijken

• Hij vond culturele toe-eigening niet erg en je mocht alles te gebruiken wat bruikbaar was voor nieuw theater en een acteerstijl te ontwikkelen die verder ging dan

  psychologisch en literair theater

• Kabuki-theater beïnvloede ook Eisenstein, die Brecht beïnvloedde

invloed van nō-theater op brecht

Het stuk Der Jasager(1930) is gebaseerd op Taniko uit de 15e eeuw, een stuk uit het nō-theater

wie was mei lanfang

een beroemde chinese acteur in de peking opera, gespecialiseerd in vrouwenrollen (dan-rollen). Brecht zag hem optreden in 1935 tijdens zijn tour. Hij werd ook bewonderd door Eisenstein en Chaplin.

Hoe ontstond peking opera

begon in de 17e eeuw als een theater dat muziek, zang, mime, dans en acrobatiek combineert in China

waarom was mei lanfang belangrijk voor brecht

zijn speelstijl hielp brecht bij het ontwikkelen van het episch theater.

wat vond brecht van buitenlandse theaterstijlen

ze zijn nuttig als ze helpen om onze eigen maatschappelijke problemen beter te begrijpen.

wat zei brecht over japanse speeltechniek

dat ze alleen zinvol is als ze onze eigen vragen en conflicten zichtbaar maakt.

Brecht early days

• Geboren in Augsburg, Beieren

• Duitse socialistische toneelschrijver, dichter en theatertheoreticus

• Studeerde geneeskunde, stopte om theater te maken, werkte kort als Criticus

• Eerste volledige toneelstuk: Baal

• Expressionistische toneelstukken (1918-1922) gericht op het individu in de massamaatschappij

• →Contract bij Reinhardt als dramaturg

• 1926: interesse in Lenin en Marx

• 1927-1933: meest productief

welk stuk bracht Brecht zijn eerste grote succes

Trommeln in der nacht, dat hem een contract opleverde bij het theater van Max Reinhardt

waarin kreeg brecht interesse vanaf 1926

In Lenin en Marx waardoor hij Marxisme begon te bestuderen en veel samenwerkte met Walter Benjamin

Brecht’s ballingschap

• 1933-1946: Oos, Zwi, Den, Fin, Zwe, Eng, Rus, VS

• Europese periode: hij schreef theoretische essays, anti-naziteksten, toneelstukken, satirische gedichten

• California: The caucasian chalk circle, vertaling van life of galileo in Engels

• 1947: gedagvaard om voor de rechtbank te verschijnen wegens communistische verdenking

Welke toneelstukken schreef Brecht tijdens zijn Europese ballingschap

• Mother Courage

• Life of galileo

• The good person of Szechewan

Brecht latere jaren

• Terugkeer Zwi(1946): meest volledige uiteenzetting van zijn theatertheorie: Short organum of theatre

• Terugkeer Dui: Theater met Helene Weigel in Oost-Berlijn(Later Berliner ensemble

• Voortzetting werk als toneelschrijver, regisseur, theoreticus en opleiden nieuwe acteurs, schrijvers, regisseurs

• Dood in 1956, Weigel zette Berliner Ensemble verder tot haar dood

Brecht: Politiek en theorie

• Twijfel over de menselijke beschaving

• Kritisch theater

• Marx en communisme

• Doel van zijn politieke theater

Brecht: politiek en theorie: twijfel over de menselijke beschaving

Brecht verachtte de burgerlijke samenleving. Hij was diep teleurgesteld in de beschaving die aan het einde van de Eerste Wereldoorlog ineen was gestort.

Brecht: politiek en theorie: Kritisch theater

traditionele opera's waren volgens Brecht ‘culinair theater’ alleen voor het plezier. Hij wou dat het publiek kritisch en bewust van de realiteit was en niet zou ontsnappen naar fantasieën op het podium

Brecht: politiek en theorie: Marx en communisme

• Fervent lezer van Marx maar werd nooit lid van de communistische partij

• Antikapitalist en veel van zijn toneelstukken gingen over de emancipatie van de arbeidersklasse

Brecht: politiek en theorie: doel van zijn politieke theater

• streefde naar sociale rechtvaardigheid,

• stelde degenen met macht en geld ter discussie

• betwistte de industrialisering van de samenleving als iets onmenselijks.

wat is episch theater

Een stijl van theater dat een maatschappelijk en politiek commentaar biedt en niet louter ter vermaak dient

wat onderzocht brecht in zijn toneelstukken van het episch theater

het onderzoeken van een situatie in dramatische actie; hij keek naar wat er in een verhaal gebeurde in termen van oorzaken, gevolgen en de aard van de actie.

Waarom mocht het publiek niet meevoelen met de karakters bij Episch theater

theatrale middelen werden gebruikt om afstand te creëren tussen het publiek, zodat zij zich zouden concentreren op de sociale/politieke kwestie die werd gepresenteerd

wat moest een toneelstuk bij het publiek opwekken volgens brecht bij episch theater

het moest rationele zelfreflectie oproepen en een kritische blik op de actie op het podium

welke rol had theater volgens brecht bij episch theater

theater was een forum voor politieke ideeën.

Belangrijkste strategieën voor episch theater

• Breken van de 4e wand: acteurs spreken het publiek direct aan

• Simpele en onrealistische sets

• Aankondigingen of visuele bijschriften die de actie die volgt onderbreken en samenvatten

• Muziek die ironisch genoeg in tegenspraak is met het verwachte emotionele effect

• Gebruik van komedie om het publiek te distantiëren van emotionele evenementen → Verfremdungseffekt/Alienation/Vervreemdingseffect

wat wil brecht door het ververvreemdingseffect bereiken

om de apathische acceptatie van plot, personages, motieven, verhalen en oplossingen als vaststaand of onvermijdelijk te doorbreken

wat wil het v-effekt doorbreken bij het publiek en moeten emoties verdwijnen door vervreemdingseffect

passieve acceptatie van het verhaal en dat niet alles vast en onvermijdelijk is en nee, emoties worden anders gekaderd

Brecht Vs stanislavski

Acteur toont het karakter vs acteur word het karakter

wat is het ideologische verschil tussen brecht en stanislavski

Individuele psychologie vs sociaal-historische analyse

was brecht tegen stanislavski

nee, hij was niet tegen hem. Brecht wist dat emoties nodig waren om het publiek aan het denken te zetten maar dat de belangrijkste spanning ligt in de functie van emotie en de relatie tussen acteur, personage en publiek

Dramatisch vs episch theater

1. Plot Vs narratief

2. Betrekt toeschouwer in de situatie op het toneel vs maakt toeschouwer tot observator

3. Suggestie overheerst vs Argument overheerst

4. Elke scene volgt logisch op de vorige vs elke scene staat op zichzelf

5. Verhaal ontwikkelt zich linear Vs verloopt in sprongen

6. denken bepaalt het zijn vs sociale zijn bepaalt het denken

7. gevoel staat centraal vs denken staat centraal

8. Ik huil wanneer zij huilen en lach wanneer zij lachen VS ik lach wanneer zij huilen en huil wanneer zij lachen

Rest S32-33

Vervreemdingseffect in Chinees acteren (1935)

• Chinese acteur doet alsof de 4e wand niet bestaat

• Chinese acteur geeft aan zich ervan bewust te zijn dat hij in de gaten wordt gehouden

• Artiesten brengen passie over zonder emotioneel opgewonden te raken

• Artiesten moeten de uiterlijke tekenen/bewegingen uitdrukken die

  hun emoties begeleiden.

• Vervreemdingseffect hangt af van van de lichtheid en natuurlijkheid van de uitvoering.

wat is gestus

een duidelijke karaktergebaar die door de acteur wordt gebruikt om een moment vast te leggen in plaats van zich te verdiepen in emoties

Wat vertegenwoordigt Gestus

sociale klasse, fysieke conditie of de individuele situatie op dat moment daardoor benoemt Brecht zijn personages vaak door archetypes

wanneer wordt een gebaar gestus

als het sociale betekenis krijgt.

Wat is gesamtkunstwerk

de samensmelting van de kunsten (theater, muziek, poëzie enz.) tot één enkel verenigd werk, Brecht is hier tegen

wat betekent montage bij brecht

de structuur van scènes in episch theater in tegenstelling tot dramatisch theater

hoe werken scènes in dramatisch theater vergeleken met episch theater

Scenes bouwen logisch op elkaar voort waardoor het publiek in spanning wacht en zich afvraagt hoe het eindigt.

Bij Episch theater zijn er onverwachte sprongen en tegenstellingen van scène naar scène waardoor het publiek alert blijft en wordt gedwongen een oordeel te vellen. Dit gaat terug de montage van attracties van Eisenstein die Brecht beïnvloedde

wat is dialectiek

proces om tot conclusies te komen in de filosofie, niet door een lineair logisch deductieproces, maar door het heen en weer gaan van tegengestelde standpunten

Het word geassocieerd met Marx

wat vond Brecht van dialectiek

hij gebruikte het als denkmethode en stapte later in zijn leven weg van episch theater en noemde het dialectisch theater

Het theater van het wetenschappelijke tijdperk kan dialectiek tot een plezier maken.

The good woman of Setzuan: characters

1. Wong

2. Drie goden

3. Shen te/Shuita

4. Mrs Shin

5. Werkloze man

6. Timmerman

7. Mrs. Mi Tzu

8. Yang Sun

9. Oude prostituee

10. Politieman

11. Oude man

12. Meneer Shu Fu

Wie is wong in the good woman of Setzuan

Een waterverkoper. Hij communiceert met de goden in dromen. Zijn hand is verwond door Mr. Shu Fu, die hem aanvalt met een krultang.

Wie zijn de drie goden in the good woman of setzuan

Ze arriveren in Setzuan in de proloog zoekende naar een goed persoon; Hun taak is om mensen op aarde te vinden die “een leven leiden dat menswaardig is”.

Wie is Shen Te/ShuiTa in the good woman of setzuan

Een voormalige prostituee die een tabakswinkel opent met het geld dat ze kreeg van de goden nadat ze bij haar mochten overnachten wanneer ze bij niemand welkom waren.

Nadat er misbruik wordt gemaakt van haar goedheid, vindt ze een mannelijk alter ego uit: Shui Ta haar zogezegde bezoekende neef, hij is economisch slim en geeft geen hand-outs zoals Shen Te dat deed

Wie is Mrs Shin in the good woman of setzuan

De voormalige eigenaar van Shen Te’s tabakswinkel. Ze eist gratis hand-outs van Shen Te omdat ze nu te arm is om haar kinderen te voeden

Wie is de werkloze man in the good woman of setzuan

Hij gaat Shen Te’s tabakswinkel binnen, vraagt voor een gratis sigaret en krijgt deze ook

Wie is de timmerman in the good woman of setzuan

Hij installeerde planken in de winkel voordat Shen Te de winkel kocht en eist dat ze 170 ervoor moet betalen, wat ze niet heeft. Hij onderhandelt met Shui Ta waardoor Shen Te maar 20 moet betalen

Wie is Mrs Mi Tzu in the good woman of Setzuan

De huisbaas van Shen Te. Ze eist zes maanden huur vooruit, wat nogal oneerlijk is, en Shui Ta vertelt haar dat Shen Te dat geld niet heeft.

Wie is Yang sun in the good woman of setzuan

Een werkloze piloot waar Shin Te verliefd op word. Wanneer dat ze hem ontmoet, ging hij zelfmoord plegen omdat hij geen piloot meer kan zijn

Wie is de oude prostituee in the good woman of setzuan

In scène 3 ziet ze Shen Te net voordat ze Yang Sun ontmoet. Ze is boos op Shen Te omdat ze succes heeft gevonden in een ander beroep dan prostitutie.

Wie is de politieman in the good woman of setzuan

Hij arresteert een jongen nadat hij eten steelt van een bakkerij achter de hoek van Shen Te’s winkel. Hij overtuigt Shui Ta een huwelijksadvertentie plaatsen voor zijn “nicht”, Shen Te

Wie is de oude man in the good woman of setzuan

Hij is een tapijtverkoper. Nadat zijn vrouw Shen Te een lening van tweehonderd zilveren dollars heeft gegeven, wordt hij ongerust en wil hij het geld terug.

Wie is meneer Shu Fu in the good woman of Setzuan

Een kapper die wilt trouwen met Shen Te. Hij verwond Wong’s hand door er met een hete krultang op te slaan. Hij schrijft ook een blanco cheque uit aan Shen Te zodat ze haar huur kan betalen en biedt haar aan om zijn hutten te gebruiken.

waarom komen de goden naar de aarde in the good woman of setzuan

ze zoeken goede mensen om hun eigen bestaan te rechtvaardigen. De wereld kan doorgaan wanneer ze genoeg goede mensen vinden in staat om een fatsoenlijk mensenleven te lijden

welk motief wordt hier gebruikt over goden in the good woman of setzuan

goden die naar de aarde komen. Dit is een veelgebruikt motief in oude, middeleeuwse en vroegmoderne kunst.

wat is Theatrum mundi(the good woman of setzuan)

De wereld is een toneel dat word opgevoerd voor de goden. Een god in de eerste scene zegt dat onze kleine wereld ze nog steeds fascineert Over het algemeen verwerpt het toneelstuk deze opvatting van de wereld als beledigend.

wat is het motief van de goede prostituee (the good woman of setzuan)

Een bekend literair motief en een veelvoorkomend cliché. Het confronteert tegenstrijdige morele normen en onthult hypocrisie

welk conflict staat centraal in het motief van de goede prostituee in the good woman of setzuan

burgerlijke morele waarden en waarden van de burgerlijke kapitalistische markt

wat zegt the good woman of setzuan over het burgerlijk huwelijk

De politieman levert de kritiek dat het hypocriet is. Het huwelijk word voorgesteld als sociaal aanvaardbare prostitutie

wie zijn Shen Teh en Shui Ta in the good woman of setzuan

Twee kanten van een persoon. Shui Ta is een dubbel gemedieerd karakter, Shen Te besluit bewust om zich te gedragen als Shui Ta.

Dit is een Brechtiaanse theatricaliteit en roept het vervreemdingseffect op.

Het rollenspel word als speels en humoristisch voorgesteld

wat symboliseert de splitsing tussen Shen Te en Shui Ta in the good woman of setzuan

onvermijdelijke splitsing van de bourgeoisie in enerzijds het morele wezen en anderzijds het kapitalistische wezen

welke vraag roept de splitsing over gender op in the good woman of setzuan

goed is vrouw, slecht is man? Dit suggereert sociale constructies rond genderrollen en dat mannen de wereld domineren

Epische elementen in the good woman of setzuan

• Liedjes

• Intermezzo’s

• toespraak tot het publiek...

• →Apparaten die het publiek bij het debat betrekken

• →Uitnodiging om de balans op te maken en na te denken over het verhaal tot nu toe

hoe wordt Shen Te vaak geïnterpreteerd in the good woman of setzuan

Oppervlakkig als een tragisch personage in een parabel over het moderne leven

Maar Shen Te is ook Shui Ta, ze doet zich niet alleen voor als Shui Ta, maar handelt ook volgens zijn gedachten en houdingen

Komische attributen in the good woman of setzuan

• Ironie gedeeld met het publiek

• Absurde vermommingen (Vrouw verkleed zich als man)

• Karikaturen (Bv. politieman)

is er toch tragedie te vinden bij Shen Te in the good woman of setzuan

Op het einde is ze zwanger, alleenstaand, zonder inkomen, en wordt de wereld door de goden als “absoluut onleefbaar” beschouwd.

Wat doen de epische elementen in the good woman of setzuan

ze voorkomen dat het puur tragedie wordt maar maak het stuk begrijpelijk als een parabel

bourgeois en patriarchale ideologieën kunnen worden aangewezen als oorzaken van deze tragedie waardoor de bourgeois en patriarchale sociale orde moet worden veranderd