starożytna mezopotamia

blanki (krenelaż)

zębate zwieńczenie murów obronnych, składające się z merlonów i prześwitów

awers i rewers

awers - przednia strona przedmiotu

rewers - tylnia strona tego samego przedmiotu

cytadela

samodzielna, silnie ufortyfikowana twierdza górująca nad miastem

droga procesyjna

reprezentacyjna ulica poznaczona do uroczystych pochodów religijnych lub państwowych

frontalizm

zasada przedstawiania postaci ludzkiej od przodu, w układzie ściśle symetrycznym

gliptyka

sztuka rzeźbienia w kamieniach szlachetnych i półszlachetnych

Grobowce Królewskie w Ur

zespół bogato wyposażonych grobowców w sumeryjskim mieście Ur

hieratyzm

sposób przedstawiania postaci podkreślający ich rangę poprzez sztywność, monumentalność i brak emocji; często także większy rozmiar ważniejszych osób

inktrustacja

technika polegająca na wpuszczaniu w powierzchnię przedmiotu elementów z innego, drogocennego materiału

izofekalizm

zasada kompozycyjna polegająca na umieszczaniu głów postaci na jednej wysokości

kapitel kolumny perskiej

głowica kolumny w architekturze perskiej ozdobiona parami zwierząt (najczęściej byków lub gryfonów)

kompozycja pasowa

układ przedstawienia podzielony na poziome pasy, w których umieszczone są sceny

Mezopotamia

kraina między Eufratem a Tygrysem, będąca kolebką cywilizacji Sumerów, Akadyjczyków, Babilończyków i Asyryjczyków

lapis lazuli

niebieski kamień półszlachetny ceniony w starożytności, używany do wyrobu biżuterii, ozdób i inkrustacji

lizena

płaski, pionowy pas mury lekko wystający z elewacji

metoda odlewu „na wosk tracony”

technika odlewnicza polegająca na wykonaniu modelu z wosku, pokryciu go formą, wytopieniu wosku i wlaniu do powstałej przestrzeni płynnego brązu

ortostat

duża, pionowa płyta kamienna pokrywająca dolne partie ścian, często pokryta reliefami

pieczęć cylindryczna

walcowata pieczęć z wyrytym wzorem, który po przetoczeniu po glinie pozostawiał ciągły odcisk

stela

pionowa, kamienna płyta z inskrypcją lub reliefem, upamiętniająca osobę, wydarzenie lub zawierająca tekst prawny

Tetramorfos

przedstawienie czterech symboli ewangelistów: człowieka (Mateusz), lwa (Marek), wołu (Łukasz) i orła (Jan)

ziggurat

wielopoziomowa świątynia w formie schodkowej wieży, charakterystyczna dla architektury starożytnej Mezopotamii, pełniąca funkcje sakralne

lamassu

posąg wyobrażający skrzydlatego byka lub lwa o ludzkiej, brodatej twarzy, związany z architekturą Asyrii