Exam-1,2FM

Związek pomiędzy „oddaniem się” a „spełnieniem”

człowiek osiąga spełnienie, gdy potrafi oddać się temu, co rozpoznaje jako wartościowe. Oddanie nie oznacza utraty siebie ani poświęcenia kosztem własnych potrzeb, lecz pełne, świadome zaangażowanie w relacje, pracę, miłość czy wartości. Im bardziej człowiek angażuje się zgodnie ze swoim sumieniem i wartościami, tym bardziej doświadcza poczucia sensu i spełnienia.

W jakim stosunku z naszego punktu widzenia znajdują się AE i LT:

Z perspektywy Länglego Analiza Egzystencjalna jest podstawą, a Logoterapia jej dopełnieniem. AE rozwija zdolność do autentycznego życia i osobowego odnoszenia się do świata, natomiast Logoterapia zajmuje się przede wszystkim odkrywaniem i realizacją sensu.

Główne metody stosowane w AE i LT:

a) ogólna-teoretyczna- rozwój antropologii człowieka i teorii egzystencji. Wymaga to interdyscyplinarnych badań z dziedziny filozofii, psychologii, medycyny, pedagogiki, teologii i socjologii.

b) konkretną- osobową (PEA)- stosując metodę osobowej analizy egzystencjalnej (PEA), konkretna egzystencja (konkretne życie pacjenta) może być analizowana i może się nią zajmować (leczyć) w odniesieniu do treści egzystencjalnych

W ramach AE i LT stosuje się ponadto:

Metoda ujęcia sensu

Metoda wzmacniania woli

Metoda definiowania własnego stanowiska

Metoda- intencja paradoksalna, derefleksyjna

Jak wygląda podstawowa sytuacja człowieka z egzystencjalnej perspektywy?

Człowiek znajduje się pomiędzy światem a sobą. Nie wybiera wszystkich okoliczności życia, ale zawsze może odnieść się do nich w sposób wolny i odpowiedzialny. Każda sytuacja stawia przed nim pytanie: „Jak mogę na to odpowiedzieć?” Egzystencja polega na nieustannym podejmowaniu decyzji zgodnych z własnym sumieniem i wartościami.

Główne różnice między deterministycznym a indeterministycznym modelem psychoterapeutycznym:

  Model deterministyczny zakłada, że zachowanie człowieka jest zdeterminowane przez biologię, psychikę lub środowisko. Wolność jest ograniczona.

  Model indeterministyczny (egzystencjalny) uznaje wpływ tych czynników, ale podkreśla, że człowiek posiada wolność zajęcia stanowiska wobec nich i ponosi odpowiedzialność za swoje decyzje.

Co znaczy „prawdziwie pomóc”?

Oznacza to danie siebie aby móc uczynić możliwym coś czego druga osoba nie potrafi w tym momencie zrobić sama

Co znaczy „potrafić”?

Móc/ potrafić jest ontologicznie zakorzenioną zdolnością, która zaczyna się poprzez (kreatywny) akt możności (możności, której pozwala się zaistnieć). Pozwolić zaistnieć temu co jest, to znaczy również pozwolić samemu sobie zaistnieć i poprzez to rozwinąć własną egzystencję.

Co znaczy „słabość”?

Słabością jest to, czego nie mogę w sobie przyjąć, zaakceptować. Za czym nie mogę stanąć. Słabość to jest to, czego w sobie na swój temat nie przyjmuję.

Co jest podstawowym motywem 1FM?

Podstawowym motywem pierwszej fundamentalnej motywacji jest możność bycia – odpowiedź na pytanie: „Czy mogę być?”. Człowiek potrzebuje doświadczyć, że ma miejsce w świecie, że świat daje mu przestrzeń do życia i że może istnieć mimo ograniczeń i trudności.

O co byś dopytał, co byś sprawdził słysząc od pacjenta „nie potrafię być”?

Należy zbadać, czy pacjent ma spełnione podstawowe warunki pierwszej fundamentalnej motywacji:

• Czy czuje się bezpiecznie?

• Czy ma poczucie, że ma miejsce w świecie?

• Czego się obawia?

• Co sprawia, że czuje, iż „nie może być”?

• Jakie wydarzenia doprowadziły do tego przekonania?

• Czy ma oparcie w sobie lub w innych?

• Jak reaguje jego ciało w takich sytuacjach?

Co składa się na osobową część motywacji?

Część osobowa (to co zależy ode mnie)- umiejętności/siła (zasoby wrodzone, siła do ich realizowania)= wewnętrzny aspekt motywacji

Część środowiskowa (to co zależy od okoliczności)- warunki/możliwości- okoliczności dają możliwości, są możliwe do przyjęcia= zewnętrzny aspekt motywacji

Jak AE rozumie doświadczenie niepowodzenia?

NIEPOWODZENIE PRZYNALEŻY DO ŻYCIA – jest nieodłączną częścią życia, a umiejętność przyjęcia niepowodzeń jest oznaką dojrzałości.

AE widzi w niepowodzeniu wartość:

-Gdy doświadczamy niepowodzenia możemy odkryć, że konieczna jest zmiana.

-Niepowodzenie KONFRONTUJE MNIE Z REALNOŚCIĄ taką, jaka ona jest.

-Powstaje rozczarowanie, które jednocześnie jest od-czarowaniem.

-Niepowodzenie prowadzi mnie wewnętrznie do LEPSZEGO KONTAKTU Z MOJĄ RZECZYWISTOŚCIĄ. Prowadzi ku temu, co jest dla mnie możliwe, co mogę. Powstaje wtedy NOWE BYCIE. Tu może zacząć się coś nowego – możliwość ORIENTOWANIA SIĘ W ŚWIECIE; ale tylko wtedy, jeśli przyjmę niepowodzenie.

- Niepowodzenie mobilizuje mnie do działań, na które wcześniej sobie nie pozwalałem (np. zmiana perspektywy, refleksja).

- Pozwala mi na podjęcie kroków, które w innym przypadku byłyby dla mnie niemożliwe (np. odpoczynek, przyjrzenie się sobie, umiejętność odpuszczenia).

- Zwracam się bardziej ku sobie. Mogę uruchomić nieznane mi dotąd zasoby.

- Przyjęcie niepowodzenia CZYNI ŻYCIE BARDZIEJ LUDZKIM. NIE MUSZĘ umieć wszystkiego. Mam prawo móc to, co mogę, a nie więcej – uczucie przynoszące ULGĘ – akceptuję siebie niewiedzącego wszystkiego. To, czego nie potrafię, też jest częścią mnie.

-  Przyjęcie niepowodzenia = więcej WOLNOŚCI. Jeśli mogę odnieść porażkę, to mam większą przestrzeń wolności.

- Zabezpiecza przed pychą.

- Postawa otwartości na niepowodzenie jest zabezpieczeniem przed rozpaczą = zrobiłem swoje/wszystko, co mogę.

Opisz 4 blokady motywacji

• Nie mogę być → brak bezpieczeństwa.

• Nie lubię żyć → brak wartości i relacji.

• Nie mogę być sobą → brak autentyczności i poczucia własnej wartości.

• Nie wiem, po co żyć → brak sensu i celu.

Jak wyjaśniłbyś zdanie „Możność zaczyna się od zgody na rzeczywistość”?

Oznacza ono, że człowiek może działać dopiero wtedy, gdy uzna rzeczywistość taką, jaka jest. Zaprzeczanie faktom odbiera możliwość działania. Akceptacja rzeczywistości nie oznacza pogodzenia się z cierpieniem, lecz przyjęcie faktów jako punktu wyjścia do dalszych decyzji.

Antropologiczne znaczenie uczucia „mogę” i do jakich zaburzeń może doprowadzić jego zignorowanie

Uczucie „mogę” jest podstawą egzystencji. Daje poczucie bezpieczeństwa, zakorzenienia, oparcia i zdolności do życia. Dzięki niemu człowiek doświadcza, że ma miejsce w świecie.

Jeżeli doświadczenie „mogę” zostanie zaburzone lub zignorowane, mogą pojawić się:

• przewlekły lęk,

• stany paniki,

• poczucie zagrożenia,

• wycofanie,

• zaburzenia lękowe,

• trudności w podejmowaniu decyzji,

• utrata poczucia bezpieczeństwa i zaufania do świata.

Definicja i wyjaśnienie reakcji radzenia sobie w AE

Definicja reakcji radzenia sobie

Reakcje radzenia sobie to automatyczne, ochronne mechanizmy uruchamiane wtedy, gdy zagrożona jest realizacja fundamentalnej motywacji. Ich celem jest przede wszystkim przetrwanie i ochrona osoby, a nie rozwiązanie problemu. Są one szybką, przedrefleksyjną odpowiedzią organizmu i psychiki na sytuację zagrażającą egzystencji.

Wyjaśnienie

W Analizie Egzystencjalnej reakcje radzenia sobie pojawiają się wtedy, gdy człowiek nie ma dostępu do swojej osobowej odpowiedzi (wolnej, świadomej decyzji). Zamiast świadomie odnieść się do sytuacji, uruchamia automatyczne zachowania obronne. Reakcje te mają charakter adaptacyjny – pomagają przetrwać w sytuacji zagrożenia – jednak jeśli utrwalają się i dominują nad osobowym odniesieniem, ograniczają wolność, autentyczność i rozwój człowieka.

Każda z czterech fundamentalnych motywacji posiada własny zestaw reakcji radzenia sobie. W pierwszej fundamentalnej motywacji (Czy mogę być?) są to:

1.       ruch podstawowy (ucieczka),

2.       ruch paradoksalny (aktywizm, ucieczka do przodu),

3.       agresja,

4.       odruch udawania martwego (zamrożenie).

Opisz odruch podstawowy 1FM

Odruch podstawowy pierwszej fundamentalnej motywacji to unikanie lub ucieczka. Jest to automatyczna, niezależna od woli reakcja na lęk i zagrożenie, pojawiająca się, gdy człowiek doświadcza poczucia „Ja tu nie mogę być”. Jej celem jest oddalenie się od niebezpieczeństwa, znalezienie bezpiecznego miejsca i odzyskanie poczucia bezpieczeństwa. Jeśli ucieczka nie jest możliwa, uruchamiają się kolejne reakcje radzenia sobie.

Najważniejsze elementy zachowania paradoksalnego (aktywizm) 1FM

  Pojawia się wtedy, gdy ucieczka lub unikanie nie są już możliwe.

  Jest to „ucieczka do przodu” – człowiek próbuje oddalić się od źródła zagrożenia poprzez działanie.

  Nie jest świadomą decyzją – działanie ma charakter automatyczny i obronny.

  Automatyzm nie oznacza braku świadomości – wiem, co robię, ale nie odpowiada to temu, co naprawdę chcę zrobić.

  Nie jest agresją – jego celem nie jest atakowanie ludzi czy przedmiotów, lecz usunięcie przeszkody i stworzenie sobie wolnej drogi.

  Celem aktywizmu jest odepchnięcie treści zagrażających poprzez własną aktywność.

  Pojawia się z nadzieją oddzielenia się od przyczyny zagrożenia i ucieczki od sytuacji.

  Przykładami aktywizmu są:

• nerwowe jedzenie,

• intensywne palenie papierosów,

• machanie nogą,

• stukanie palcami,

• kompulsywne sprzątanie przed egzaminem zamiast nauki.

  Aby rozpoznać aktywizm, trzeba fenomenologicznie spojrzeć na konkretną sytuację i zapytać, czego doświadcza dana osoba.

  Aktywizm może prowadzić do większej wolności, jeśli:

• ucieczka jest niemożliwa,

• po podjętym działaniu człowiek czuje się silniejszy.

Zachowania agresywne w 1FM

Agresja jest trzecią reakcją radzenia sobie w pierwszej fundamentalnej motywacji. Pojawia się, gdy nie można już uciec ani uniknąć zagrożenia. W 1. FM ma charakter destrukcyjny – nienawiści. Człowiek doświadcza: „Jeśli ty mi nie pozwalasz być, to ja nie pozwalam być tobie”. Celem jest zniszczenie źródła zagrożenia, aby ochronić własne istnienie. Jest to tzw. „biała nienawiść” – twarz blednie, krew odpływa z twarzy, pojawia się uczucie zimna.

Jak analiza egzystencjalna rozumie agresję?

Analiza Egzystencjalna rozumie agresję jako naturalną, automatyczną reakcję obronną, która pojawia się wtedy, gdy zagrożona jest fundamentalna motywacja i wcześniejsze reakcje radzenia sobie okazały się nieskuteczne. Jej celem jest ochrona osoby poprzez usunięcie źródła zagrożenia. Charakter agresji zależy od tego, która z fundamentalnych motywacji została zagrożona.

Jak wygląda odruch udawania martwego w 1FM?

Odruch udawania martwego jest czwartą reakcją radzenia sobie w pierwszej fundamentalnej motywacji. Polega na całkowitym zatrzymaniu się w sobie i wejściu w defensywę. Człowiek chce pozostać niezauważony, aby zagrożenie go ominęło. Reakcja objawia się bezruchem, paraliżem, niemożnością działania, a przy dużym nasileniu ma charakter dysocjacyjny. Jej celem jest przetrwanie poprzez „zniknięcie” z pola zagrożenia.

Jakie są cele poszczególnych reakcji radzenia sobie w 1fm?

1. Unikanie / ucieczka
➡️ Cel: oddalić się od zagrożenia i znaleźć bezpieczne miejsce.

2. Aktywizm (ucieczka do przodu)
➡️ Cel: usunąć przeszkodę i stworzyć sobie drogę wyjścia poprzez działanie.

3. Agresja
➡️ Cel: zniszczyć lub usunąć źródło zagrożenia, aby ochronić swoje istnienie.

4. Odruch udawania martwego (zamrożenie)
➡️ Cel: pozostać niezauważonym, aby zagrożenie minęło.

Na co trzeba zwracać uwagę w egzystencjalnym obchodzeniu się z agresją?

·  Rozpoznać, co jest zagrożone – która fundamentalna motywacja została naruszona.

·  Oddzielić uczucie agresji od agresywnego działania – można odczuwać agresję, ale nie trzeba działać destrukcyjnie.

·  Zrozumieć funkcję agresji – jest reakcją obronną, która chroni człowieka.

·  Poszukać osobowej odpowiedzi – zamiast reagować automatycznie, świadomie wybrać sposób działania.

·  Wyrazić agresję w sposób adekwatny, z poszanowaniem siebie i drugiej osoby.