Biologie - 3ASO

Biology full course 2025

Ruw endoplasmatisch reticulum

Golgi-apparaat

Lysosoom

Centriolen

Mitochondriën

Ribosomen

Celmembraan

Hydrofiele kop

Hydrofobe staart

Wat is de functie van de (cel)kern?

Regeling van alle celprocessen, DNA, RNA, chromosomen en erfelijk materiaal

Wat is de functie van ribosomen?

Vorming van eiwitten via eiwitsynthese

Wat is de functie van mitochondriën.

Aërobe celademhaling, maken van energie door gebruik van zuurstof (productie ATP). Omzetten van glucose in energie.

Wat is de functie van het endoplasmatisch reticulum?

Transport van moleculen/stoffen doorheen de cel en naar buiten, bewerking van stoffen en houden van ribosomen (enkel RER)

Wat is de functie van het golgi-apparaat?

Opslag en vorming van stoffen, afwerking en transport van eiwitten en vetten

Wat is de functie van lysosomen?

Vertering van afgestorven celonderdelen door fagocytose

Wat is de functie van het celmembraan?

Zorgt voor bescherming en stevigheid van de cel terwijl het voor transport en afscheiding zorgt tussen binnen en buiten de cel

Wat is de functie van centiolen?

Scheiden van chromosomen tijdens de celdeling

Wat is de functie van een chloroplast?

Omzetting van koolstofdioxide in zuursof en glucose via fotosynthese

Wat is de functie van secretieblaasjes?

Transportblaasjes om stoffen (eiwitten) en afvalstoffen buiten de cel te brengen en te transporteren binnen de cel

Wat is de functie van nucleïnezuur?

Ze staan in voor de overdracht van erfelijke informatie en bepalen het verloop van stofwisselingsreacties via de eiwitsynthese

Wat is DNA?

DNA is een type nucleïnezuur dat de genetische instructies bevat voor de ontwikkeling, werking en reproductie van alle bekende organismen

Waaruit is een nucleotidestreng opgebouwd?

Deze is opgebouwd uit nucleotiden

Waaruit bestaat een nucleotide?

Deze bestaat uit een organische base, een pentose en een fosfaatgroep

Wat is een deoxyribose?

Dit is een pentose (suiker met 5 koolstofatomen) waardoor DNA de naam deoxyribosenucleïnezuur krijgt

Hoe zijn pentosen met elkaar verbonden?

Ze zijn verbonden via een fosfaatgroep

Welke organische basen kunnen aangetroffen worden in een nucleotide van DNA?

Adenine, thymine, cytosine en guanine

Tussen welke stikstofbasen kunnen waterstofbruggen voorkomen?

Enkel onderling tussen adenine en thymine of tussen cytosine en guanine

Wat betekent een 3’-einde van een nucleotidestreng?

Het 3’-uiteinde is waar de streng eindigt op een pentose (suiker)

Wat betekent een 5’-einde van een nucleotidestreng?

Het 5’-uiteinde is waar de streng eindigt op een fosfaatgroep

Wat is RNA?

Een kopie van een volledige of een deel van een nucleotidestreng van DNA, bestaande uit één nucleotidestreng

Wat is ribonucleïnezuur?

Dit is de volledige naam van RNA, een nucleïnezuur met ribose als suiker

Wat is ribose?

Het pentose (suiker) dat in RNA voorkomt, in plaats van deoxyribose zoals in DNA

Wat is uracil?

De stikstofbase in RNA die thymine vervangt

Wat is het verschil tussen RNA en DNA? (2 voorbeelden)

1. RNA bevat een ribose ipv een deoxyribose

2. RNA heeft uracil ipv thymine als stikstofbase

Welke structuur heeft DNA?

Dubbele helix

Wat zijn chromatine?

Dit zijn complexe vezels van grote moleculen bestaande uit DNA, RNA en eiwit in de kern van cellen

Wat is de eiwitcomponent van chromatine?

Histonen

Wat doen de histonen?

De eiwitten, histonen, wikkelen DNA in nucleosomen, die verder opgevouwen worden tot chromatinevezels en uiteindelijk chromosomen

Wat is een nucleosoom?

Structuur van 147 basenparen DNA gewikkeld rond 8 histonen, die samen de basis vormen van chromatinevezels

Wat zijn chromosomen?

Gecondenseerde chromatinedraden in de celkern die een deel van het DNA bevatten, inclusief genen die erfelijke informatie dragen

Wat is een gen?

Een stukje DNA dat vertaald wordt naar een kenmerk van een organisme

Wat is de functie van chromatine?

Zorgt voor DNA-replicatie, transcriptie en celdeling door het DNA compact te organiseren in de celkern

Wanneer worden chromosomen gedupliceerd?

Voor de celdeling worden chromosomen gedupliceerd, waarbij ze bestaan uit twee chromatiden die samenkomen bij een centromeer

Wat is een centromeer?

De structuur die de twee zusterchromatiden van een gedupliceerd chromosoom samenhoudt

Wat zijn zusterchromatiden?

De twee identieke chromatiden die samen een X-vormig gedupliceerd chromosoom vormen

Wat is het verschil tussen chromosoom en chromatide?

Een chromosoom is één arm in ongecondenseerde vorm, terwijl een gedupliceerd chromosoom bestaat uit twee chromatiden

Wat zijn homologe chromosomen?

Soortgelijke chromosomen die een paar vormen

Wat is een diploïde cel?

Een cel waarbij de chromosomen in paren (homologe) voorkomen, geschreven als 2n

Wat is het geval bij alle lichaamscellen?

Deze cellen hebben homologe chromosomen

Wat is een haploïde cel?

Een cel waarbij de chromosomen niet in paren voorkomen, geschreven als n

Wat zijn autosomale chromosomen?

Chromosomen met informatie die alle lichaamskenmerken bepalen

Hoeveel paar autosomale chromosomen heeft de mens?

22 paar

Wat zijn geslachtschromosomen?

Dit zijn de X- en Y-chromosomen die alle geslachtskenmerken bepalen

Wanneer biologische man?

Een X- en een Y-chromosoom

Wanneer biologische vrouw?

Twee X-chromosomen

Wat is dit?

Chromatine: duidelijke wirwar aan draden

Wat is dit?

Chromatide: duidelijke enkelvoudige stokjes

Wat is dit?

Chromosomen: duidelijk gebonden stokjes

Wanneer vindt de DNA-replicatie plaats?

S-fase can de celcyclus

Wat gebeurt er tijdens stap 1 (initiatie)?

Tijdens de initiatie stap worden de twee strengen van de DNA-helix uit elkaar gehaald. Dit gebeurt bij een replicatiestartpunt met veel A en T basen, waar helicase de waterstofbruggen verbreekt, waardoor een replicatiebel ontstaat.

Wat doet het enzym helicase?

Deze breekt de waterstofbindingen tijdens de initiatie en breekt vanaf het replicatiestartpunt de bindingen tussen de dubbele DNA-helix in beide richtingen

Wat is een replicatiebel?

Een opening in de dubbele DNA-helix waar replicatie kan uitegvoerd worden

Wat gebeurt er tijdens stap 2?

Bij gebroken basen verbinden speciale eiwitten zich aan de strengen, zodat er geen nieuwe waterstofbruggen ontstaan

Wat gebeurt er tijdens stap 3?

Een RNA-primer hecht zich op het startpunt, gemaakt door DNA-primase. DNA-polymerase bindt hieraan en bouwt de nieuwe DNA-streng verder op.

Wat gebeurt er tijdens stap 4?

Synthese van de leidende en volgende streng

Wat is een leidende streng?

Deze loopt van de 3 naar de 5 kant richting het openritsen

Wat is een volgende streng?

Deze loopt van de 5 naar de 3 kant richting het openritsen

Wat is de synthese van de leidende streng?

RNA-primer hecht zich aan het begin van de streng. DNA-polymerase bindt hieraan en voegt complementaire basen toe in de richting van 5’, volgens de basenparen A-T en C-G.

Wat is de synthese van de volgende streng?

DNA-polymerase kan alleen in de richting van 3’ naar 5’, dus het kan het openritsen niet volgen. Daarom vormt het in stukjes (Okazaki-fragmenten) die los aan elkaar worden gekoppeld.

Wat gebeurt er tijdens stap 5?

Wanneer de synthese van de volgende streng is afgerond, zal het enzym DNA-ligase de Okazi-fragmenten aan elkaar binden tot een gehele streng

Hoelang duurt een celcyclus?

24 uur

Wat gebeurt er tijdens de M-fase (Mitotische fase)? (1u)

De cel deelt, waarbij 46 chromosomen met 2 chromatiden worden verdeeld in 46 chromosomen met 1 chromatide

Wat gebeurt er tijdens de G1-fase? (10-12u tot jaren)

Chromosomen decondenseren tot chromatine, RNA- en eiwitsynthese vindt plaats, en de cel bereidt zich voor op de S-fase

Wat gebeurt er tijdens de S-fase (synthefase)? (6-8u)

Replicatie van chromosomen, waardoor elk chromosoom 2 zusterchromatiden krijgt

Wat gebeurt er tijdens de G2-fase? (2-4u)

RNA- en eiwitsynthese hervatten ter voorbereiding op mitose

Wat is de I-fase (interfase)?

De periode waarin de cel niet in celdeling is en zich voorbereidt op mitose

Wanneer gebeurt de mitose?

Bij de vorming van alle lichaamscellen behalve de geslachtscellen

Wat is meiose?

Meiose is een type celdeling dat het aantal chromosomen halveert om gameten (eicellen en zaadcellen) te vormen

Wat zijn homologe chromosomen?

Dit zijn chromosomenparen, één van de moeder en één van de vader, die dezelfde genen op dezelfde loci bevatten, maar met mogelijk verschillende allelen

Wat is ‘crossing-over’?

Crossing-over is het proces waarbij genetisch materiaal wordt uitgewisseld tussen homologe chromosomen tijdens profase I van de meiose, wat zorgt voor genetische variatie

Wat zijn de Okazaki-fragmenten?

Dit zijn korte DNA-fragmenten die worden gevormd aan de lagging strand tijdens DNA-replicatie en later worden samengevoegd

Wat is het verschil tussen mitose en meiose?

Mitose resulteert in twee identieke dochtercellen voor groei en herstel, terwijl meiose leidt tot vier genetisch unieke gameten voor voortplanting.

Hoe zien de chromosomen eruit tijdens de interfase?

Heel lang en dun

Waaruit bestaan de chromosomen na de G2-fase?

Ze bestaan uit 2 chromatiden die we nog niet duidelijk zien

Wat gebeurt er voorafgaand aan de mitose?

Er gaat een kerndeling vooraf aan de celdeling, waarin de chromosomen, de dragers van erfelijke aanleg, zich voorbereiden op de mitose

Wat is de interfase en welke rol speelt deze in de mitose?

De interfase is de periode tussen twee mitosen waarin de chromosomen actief zijn met het regelen van celactiviteiten en zich voorbereiden op de volgende celdeling

Wat gebeurt er tijdens de G2-fase?

Aan het einde van de interfase verdubbelen de chromosomen via DNA-replicatie en bestaan nu uit twee chromatiden, maar zijn nog niet duidelijk zichtbaar

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van de profase in de mitose?

Tijdens de profase worden de chromosomen microscopisch zichtbaar door spiralisering, en de centriolen bewegen naar tegenovergestelde polen van de cel

Wat gebeurt er tijdens de metafase?

Het kernmembraan verdwijnt en de chromosomen rangschikken zich in een lijn in het midden van de cel, terwijl de spoeldraden zich aan de centromeren hechten

Wat is de rol van de anafase in de mitose?

In de anafase worden de chromatiden van elk chromosoom gescheiden en bewegen ze naar de tegenovergestelde polen van de cel

Wat gebeurt er tijdens de telofase?

Nieuwe kernmembranen ontstaan rond de gescheiden chromosomen, het cytoplasma wordt verdeeld, en de chromosomen despiraliseren en worden niet meer zichtbaar

Wat is het eindresultaat van de mitose?

De mitose resulteert in twee dochtercellen, beide diploïd (2n) met 46 chromosomen, elk bestaande uit één chromatide

Wat is het verschil tussen mitose en meiose?

Bij mitose blijven de chromosomen hetzelfde aantal en erfelijke aanleg, terwijl meiose resulteert in gameten met de helft van het aantal chromosomen en verschillende erfelijke aanleg

Wat zijn de fasen van de meiose?

De meiose bestaat uit twee opeenvolgende delingen: meiose I en meiose II, die leiden tot de vorming van haploïde gameten

Wat zijn de verschillende onderdelen van een cel in de interfase?

1. Celwand

2. Kernmembraan

3. Nucleolus

4. Centriolen

5. Aster

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van de G2-fase van de celcyclus?

1. De G2-fase is de laatste fase van de interfase voordat de mitose begint

2. Chromosomen zijn verdubbeld en bestaan uit 2 chromatiden (nog niet zichtbaar)

3. De centriolen zijn ook aanwezig en bereiden zich voor om de spoelfiguur te organiseren voor de mitose

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van de profase in de mitose?

1. Chromosomen worden microscopisch zichtbaar door spiralisatie

2. Elk chromosoom bestaat uit 2 chromatiden

3. De centriolen bewegen naar de polen van de cel

Noem de twee fasen van de mitose die worden afgebeeld in de diagrammen.

Metafase en anafase van de mitose

Wat gebeurt er tijdens de anafase van de mitose?

1. De chromatiden van elk chromosoom worden naar tegenovergestelde polen van de cel getrokken.

2. De trekdraden van de centriolen scheiden de chromatiden, waardoor elk chromosoom met twee zusterchromatiden wordt gesplitst in twee chromosomen bestaande uit één chromatide.

Wat gebeurt er in de vroege telofase van mitose?

1. Er ontstaan nieuwe kernmembranen om de 2 groepen chromosomen aan elke kant.

2. Het cytoplasma word gesplitst, waardoor 2 nieuwe dochtercellen worden gevormd.

3. De chromosomen despiraliseren waardoor ze niet langer microscopisch zichtbaar zijn