terminy, rytuały i zabytki

bustrofedon

sposób pisania starożytnych greków i italików od lewej ku prawej i od prawej ku lewej (takim wężykiem) ; zanika ok. VI w. pne

numen

tajemnicza, bezpostaciowa i nadprzyrodzona siła panująca w świecie  

spirits or divine powers, often representing natural or abstract forces

genius

individual instance of a general divine nature that is present in every individual person, place, or thing

religia politeistyczna

system wierzeń oparty na kulcie wielu bogów 

orientalizacja religii

przyjmowanie wschodnich kultów

augustus

tytuł nadawany cesarzom

augustales

 kolegium ustanowione przez cesarza Tyberiusza w celu utrzymania kultu Augusta i Juliuszów w 14 roku n.e. Kolegium składało się z 21 kapłanów, wybieranych ze stanu patrycjuszowskiego. Członkami kolegium byli Tyberiusz, Druzus, Klaudiusz i Germanik, jako członkowie rodziny cesarskiej. Kapłanami Augustales mogli być także Flaminowie.

augustea

świątynie kultu cesarskiego

sebastos

grecki odpowiednik rzymskiego tytułu cesarskiego “augustus”

sebastejon

grandiose temple complex dedicated to Aphrodite and the Julio-Claudian emperors w Afrodyzji.

budowla od 20-60 AD za Tiberiusza i Nerona

triada plebejska

Ceres

Liber

Libera

w czasach wojny z latynami wybudowano im świątynie na Awentynie

triada kapitolińska

jowisz, junonna, minerva

pontifex maximus

najwyższy zwierzchnik

Przewodniczył kolegium pontyfików. Nadzorował kult państwowy, wyznaczał Vestalki i Flaminów. Posiadał potestas (władzę) nad innymi kapłanami.

w okresie cesarstwa - jedna z roli cesarzy

pontifici

ustalenie kalendarza: dni pomyślne-nie pomyślne

annales maximi - kroniki państwowe

nadzorowali żeby wszystko git było z ofiarami itp

augurowie

kapłani przeprowadzające auspicje

haruspikowie

kapłani zajmujące się haruspicjami, wróżeniem z wnętrzności zwierzęcych.

z etrurii do republiki pod czas wojen punickish.

libatio

ofiary płynów wylewane na ziemię. występowały w postaci nierozcieńczonego wina, mleka, miodu albo wody. ofiarowano ich też podczas pogrzebu.

auspicia

wróżby, wywnioskowanie woli bogów z zachowania ptaków

sacrificatio

ofiara zwierzęca

Suovetaurilia

ofiara ze świni, owcy i byka dla Marsa. miała ocyścić i błogosłowić ziemie

Lustratio

rytuał oczyśzczenia: procesja i ewentualnie złożenie ofiary (suovetaurilia)

purification ceremony
to provide protection from evil influences and
bring good luck. It consisted of a solemn procession of a beneficial object, such as an animal for
sacrifice, around whatever was to be purified, with
prayers and sacrifices being offered at various
points on the route

co można oczyszczać:

= miasta

=pola

=ludzi

= rzeczy

= budynki

= żółnierzy

itd

capite velato

akt nakrycia głowy pod czas składania ofiar

ludi

igrzyska

np ludi Apollinares - igrzyska ku czczhi Apollina

triumf

najwyższe wyróżnienie wodza rzymskiego. uroczysty pochód zwycięskiego wodza w celu złożenia ofiary Jowiszowi na Kapitolu

łuk triumfalny

budowla-pomnik wznoszona przez Rzymian dla uczczenia zasłużonych obywateli i ich czynów

Feriale Duranum

Kalendarz religijnych festivali i świąt obchodzonych prze kohortę XX Palmyrenorum

Dura-Europos

225-235 AD

Maison Carree w Nimes jako przykład augusteum

I w n.e.

pseudoperipteros, porzádek koryncki

dedykowana gajuszowi i lucjuszowi, synom marka agryppy i wnukom oktawiana augusta

Lapis Niger - monument na forum romanum datowany na ok VI w pne 

• grób romulusa

• lub grób Hostiusza Hostyliusza 

• lub Fastulusa

• może w jakimś momencie była tu świątynia                  Wulkana

• albo suggestum (tutaj pierwsi królowie zwracali się do tłumu i Senatu 

ołtarz

Ara Pacis

konsekrowany 4 lipca 13 roku p.n.e., ukończony 30 stycznia 9 roku p.n.e. 

Wzniesiony na Polu Marsowym przez Oktawiana Augusta jako wyraz wdzięczności po zakończeniu długotrwałych wojen domowych

 

Pomnik Partyjski w Efezie

wzniesiony dla uczczenia Lucjusza Werusa i jego zwycięstwa w wojnie z Partami  monumentalna budowla składająca się, z olbrzymiego dziedzińca z ołtarzem ofiarnym pośrodku, otoczonego dwukondygnacyjnym murem ozdobionym fryzem