3.8 Wirtschaft – ihre Aufgaben und Zweige

die Gesamtheit der Einrichtungen und Maßnahmen

ogół instytucji i działań

sich auf Produktion und Konsum beziehen

dotyczyć produkcji i konsumpcji

die Wirtschaftsgüter (Pl.)

dobra gospodarcze; dobra i usługi zaspokajające potrzeby

existenzielle Wünsche erfüllen

zaspokajać podstawowe potrzeby życiowe

sich höheren Lebenszielen widmen

poświęcać się wyższym celom życiowym

der Wirtschaftssektor, -en

sektor gospodarki

der primäre Sektor / die Urerzeugung

sektor pierwotny / pozyskiwanie dóbr bezpośrednio z natury

die Fischerei

rybołówstwo

der sekundäre Sektor / die Weiterverarbeitung

sektor wtórny / przetwarzanie surowców i produkcja

der tertiäre Sektor

sektor usług i dystrybucji

der warenproduzierende Bereich

część gospodarki zajmująca się produkcją dóbr

Sachgüter produzieren

produkować dobra materialne

sich mit der Verteilung von Gütern befassen

zajmować się dystrybucją dóbr

der Ackerbau

uprawa roli

der Gartenbau

ogrodnictwo

der Weinbau

uprawa winorośli

die Tierzucht

hodowla zwierząt

landwirtschaftliche Güter anbauen und ernten

uprawiać i zbierać produkty rolne

Tiere halten und züchten

utrzymywać i hodować zwierzęta

landwirtschaftliche Erzeugnisse veredeln

przetwarzać i uszlachetniać produkty rolne

Getreide zu Mehl verarbeiten

przetwarzać zboże na mąkę

Milch zu Käse verarbeiten

przetwarzać mleko na ser

die nachwachsenden Rohstoffe (Pl.)

surowce odnawialne pochodzenia biologicznego

das Pflanzenöl, -e

olej roślinny

die Biomasse

biomasa

das Landschaftsbild

krajobraz; wygląd krajobrazu

die holzverarbeitende Industrie

przemysł drzewny; przemysł przetwarzający drewno

ein wichtiger Wirtschaftsfaktor sein

być ważnym czynnikiem gospodarczym

der Bergbau

górnictwo

die Gewinnung von Bodenschätzen

wydobycie bogactw naturalnych

der Bodenschatz, -schätze

bogactwo naturalne; surowiec mineralny

Bodenschätze abbauen / fördern / gewinnen

wydobywać bogactwa naturalne

Rohstoffe an die Industrie liefern

dostarczać surowce do przemysłu

Rohstoffe weiterverarbeiten

dalej przetwarzać surowce

das Rückgrat der Wirtschaft

kręgosłup gospodarki; najważniejsza podstawa gospodarki

die Produktionsgüter (Pl.)

dobra produkcyjne; dobra wykorzystywane do wytwarzania innych dóbr

nicht direkt an Konsumenten verkauft werden

nie być sprzedawanym bezpośrednio konsumentom

der Betrieb, -e

zakład; techniczna i organizacyjna jednostka produkcyjna

das Unternehmen, -

przedsiębiorstwo jako jednostka gospodarcza i prawna

nach außen als Unternehmen auftreten

występować na zewnątrz jako przedsiębiorstwo

das Handwerk

rzemiosło

personalintensiv / maschinenintensiv

pracochłonny / oparty w dużym stopniu na maszynach

der Handwerksbetrieb, -e

zakład rzemieślniczy

typische Handwerksberufe: Schlosser, Maurer, Tischler, Klempner

typowe zawody rzemieślnicze: ślusarz, murarz, stolarz, hydraulik lub blacharz

Produkte direkt an Verbraucher verkaufen

sprzedawać produkty bezpośrednio konsumentom

der Handel

handel

der Großhandel

handel hurtowy

der Einzelhandel

handel detaliczny

eine Mittlerrolle zwischen Industrie und Einzelhandel spielen

pełnić rolę pośrednika między przemysłem a handlem detalicznym

Waren in größeren Mengen beziehen

nabywać towary w większych ilościach

der Weiterverarbeiter, -

dalszy przetwórca

der Großverbraucher, -

duży odbiorca; konsument instytucjonalny

der Dienstleistungsbetrieb, -e

przedsiębiorstwo usługowe

der Güter- und Personentransport

transport towarów i osób

das Bank- und Versicherungswesen

bankowość i ubezpieczenia

das Dienstleistungshandwerk

rzemiosło usługowe

die freien Berufe (Pl.)

wolne zawody

zu den freien Berufen gehören: Ärzte, Apotheker, Rechtsanwälte, Notare, Steuerberater, Architekten, Künstler und Journalisten

do wolnych zawodów należą m.in. lekarze, farmaceuci, prawnicy, notariusze, doradcy podatkowi, architekci, artyści i dziennikarze

die Bevölkerung mit Beratung, Hilfe und Betreuung versorgen

zapewniać ludności doradztwo, pomoc i opiekę

die Interessen anderer vertreten

reprezentować interesy innych

gewerblich tätig sein

prowadzić działalność zarobkową; pracować zawodowo

das Entgelt

wynagrodzenie za pracę

der Lohn / das Gehalt

płaca / pensja

die Wirtschaft beleben / ankurbeln

ożywiać / pobudzać gospodarkę

die Wirtschaft staatlich lenken / planen

sterować gospodarką przez państwo / planować ją centralnie

Güter erzeugen / herstellen

wytwarzać / produkować dobra

Güter anbieten / liefern / verteilen

oferować / dostarczać / dystrybuować dobra

Güter verbrauchen

zużywać dobra

erzeugen – die Erzeugung – das Erzeugnis

wytwarzać – wytwarzanie – wyrób

existieren – die Existenz – existenziell

istnieć – egzystencja – egzystencjalny; podstawowy

züchten – die Zucht

hodować – hodowla

verbrauchen – der Verbrauch – der Verbraucher

zużywać – zużycie – konsument

vermitteln – die Vermittlung

pośredniczyć – pośrednictwo

organisieren – die Organisation – organisatorisch

organizować – organizacja – organizacyjny

das Gewerbe – gewerblich

działalność gospodarcza lub rzemiosło – zarobkowy; gospodarczy

der Weinbau / Gemüsebau / Pflanzenbau / Ackerbau

uprawa winorośli / warzyw / roślin / roli

der Kohleabbau / der Bergbau

wydobycie węgla / górnictwo

die Wirtschaftsstruktur im Wandel

struktura gospodarki w okresie przemian