Fizjologia aparatu ruchu - wykład I i II

Jaki jest podział połączeń kości? Wymień i podaj przykłady.

Połączenia ścisłe:

• Kościozrost - kość miedniczna, kość krzyżowa,

• Chrząstkozrost - krążki międzykręgowe, połączenie żeber z mostkiem,

• Więzozrost - szwy czaszki,

• Mięśniozrost - łopatka zespolona z żebrami i z ostatnimi kręgami szyjnymi,

Połączenia ruchome:

• Maziowe - stawy

Jak są po łacinie: stawy, staw i zapalenie stawów?

• Staw - arthriculatio

• Stawy - arthros

• Zapalenie stawów - arthritis

Jak łączą się kręgi między sobą?

• Kręgi łączą się za pomocą krążków międzykręgowych, które znajdują się między głową trzonu jednego kręgu, a dołem trzonu drugiego kręgu.

Omów budowę krążka międzykręgowego oraz jaki stanowi rodzaj połączenia.

Połączenie - chrząstkozrost włóknisty.

Krążki międzykręgowe są zbudowane z:

• Pierścienia włóknistego (anulus fibrosus) - tworzą go włókna kolagenowe, u zwierząt starszych lub chorych włókna mogą pękać przez ruch rotacyjny,

• Jądra miażdżystego (nucleus pulposus) - ma płynną galaretowatą konsystencję, zawiera komórki chrzęstne (chondrocyty) powstałe ze struny grzbietowej

Opisz więzozrosty i wymień dwa więzadła i ich łacińskie nazwy.

Więzozrosty (syndesmosis):

• połączenia kości tkanką łączną włóknistą (więzadłami),

• są mało rozciągliwe,

• stabilizują staw,

• torebka stawowa jest wzmacniana więzadłami okołostawowymi,

Więzadło poboczne boczne/przyśrodkowe - ligamentum collateralis lateralis/medialis

przednie/tylne AP - anterior/posterior

Opisz kościozrosty, podaj przykłady kościozrostów prawidłowych i nieprawidłowych u zwierząt.

Kościozrosty:

• powstają, gdy chrząstkozrosty lub więzozrosty przekształcają się w tkankę kostną

Kościozrost prawidłowy:

• szwy w czaszce,

• kość miedniczna (k. łonowa + k. kulszowa + k. biodrowa) → kościozrost naturalny niezależny od masy,

Kościozrost nieprawidłowy:

• zmiana połączenia stawowego na kościozrost w obrębie kości stępu u konia powoduje szpat

Porównaj połączenia k. promieniowej i łokciowej u konia, psa i kota oraz świni.

Porównanie połączeń kończyny piersiowej u zwierząt dużych i małych:

• zwierzęta duże mają większą tendencję do tworzenia kościozrostów, ponieważ zmniejszają one zużycie energii,

• kościozrost w kończynie piersiowej u konia (połączenie k. promieniowej z łokciową) → nie wykonują ruchów nawrotnych i odwrotnych,

• u psów i kotów w tym miejscu staw z wyraźną przestrzenią kostną (staw promieniowy dalszy i bliższy) → umożliwia wykonywanie ruchów nawrotnych i odwrotnych

• u świni między kością promieniową i łokciową występuje chrząstkozrost, który z wiekiem może kostnieć

Opisz czym są mięśniozrosty i podaj przykłady.

Mięśniozrosty:

• łączą kości leżące obok siebie, gdzie nie występuje staw,

• ruch powstaje, dzięki pracy mięśni, które mogą przesuwać kości względem siebie,

Przykład:

• u zwierząt brak obojczyka → łopatka jest zespolona z żebrami i z ostatnimi kręgami szyjnymi mięśniozrostem - mięśniem zębatym dobrzusznym (musculus serratus ventralis)

Opisz budowę stawu prostego oraz jaka jest rola mazi stawowej?

Staw prosty:

• jest połączniem nasady jednej kości i kości sąsiedniej (2 kości),

• przykład: staw ramienny, staw biodrowy,

BUDOWA: zdjęcie

• W zdrowym stawie maź stawowa oddziela powierzchnie stawowe i zmniejsza tarcie między nimi, a jej brak prowadzi do zwiększonego ścierania powierzchni stawowych (zwyrodnienia).

• Płytka wzrostowa (chrząstka nasadowa) - umożliwia wzrost kości na długość.

Z czego jest zbudowana torebka stawowa?

• Błona wewnętrzna (maziowa) - bogato unaczyniona i unerwiona.

• Błona zewnętrzna (włóknista) - pochodzi z okostnej.

Omów staw złożony.

• jest utworzony przez więcej niż dwie kości i może obejmować kilka mniejszych stawów,

• przykładem jest staw stępu który dzieli się na: staw podudziowo-stępowy, stępowo-śródstopowy, międzystępowy bliższy i międzystępowy dalszy,

• występuje zachyłek stawowy - uwypuklenie błony maziowej torebki stawowej, umożliwia rozciąganie się torebki stawowej podczas ruchu (występuje w stawach o dużym zakresie ruchomości)

Czym jest osteochondroza?

• Jest to zaburzenie rozwojowe występujące głównie u młodych, intensywnie rosnących zwierząt, w którym naczynia krwionośne nie nadążają z zaopatrywaniem chrząstki w składniki odżywcze.

• Tkanka szklista słabiej przylega do kości i mogą wystąpić odpryski chrzęstno-kostne.

• Może powstać tzw. mysz stawowa - wolny fragment krążący w jamie stawu, który może uszkadzać chrząstkę szklistą i powodować ból/kulawiznę.

Opisz co stanowi obręcz kończyny piersiowej.

• Zwierzęta nie posiadają obojczyka, a więc łopatka jest zespolona z żebrami i ostatnimi kręgami szyjnymi mięśniozrostem, który jest tworzony przez mięsień zębaty dobrzuszny (m. serratus ventralis) → dla niego łopatka ma powierzchnię zębatą.

Podaj 5 informacji o łopatce.

• kość płaska,

• brak jamy szpikowej,

• uczestniczy w protrakcji,

• chrząstka zwiększa jej powierzchnię o 1/3,

• stanowi obszerne pole przyczepu dla mięśni,

Wymień mięśnie (10) należące do obręczy kończyny piersiowej.

• m. czworoboczny,

• m. ramienno-głowowy,

• m. łopatkowo-poprzeczny,

• m. równoległoboczny,

• m. zębaty dobrzuszny,

• m. najszerszy grzbietu,

• m. mostkowo-głowowy,

• m. piersiowe powierzchowne, m. piersiowy głęboki i m. podobojczykowy

Opisz mięsień zębaty dobrzuszny (przyczepy oraz jego czynność).

Mięsień zębaty dobrzuszny (m. serratus ventralis) dzieli się na dwie części:

• m. zębaty dobrzuszny szyi - przyczep początkowy: wyrostki poprzeczne kręgów szyjnych, przyczep końcowy - przedni kąt łopatki, ciągnie łopatkę do przodu

• m. zębaty dobrzuszny klatki piersiowej - przyczep początkowy: żebra, przyczep końcowy - powierzchnia zębata łopatki, ciągnie łopatkę do tyłu i w dół

Opisz mięsień czworoboczny.

Mięsień czworoboczny (m. trapezius)

• rozpoczyna się rozcięgnem na powrózku karkowym oraz więzadle nadkolcowym,

• w części ośrodkowej znajduje się ścięgnista wstawka, która dzieli mięsień na część szyjną, której włókna biegną w kierunku tylno-dolnym oraz na część piersiową, której włókna biegną w kierunku przednio-dolnym, dochodząc do grzebienia łopatki,

• CZYNNOŚĆ: ciągnie łopatkę do przodu (częścią szyjną) lub w tył (częścią piersiową), może skręcać łopatkę w trakcie ruchu

Opisz m. równoległoboczny.

Mięsień równoległoboczny (m. rhomboideus)

• m. płaski, ukryty pod m. czworobocznym,

• rozciąga się od kręgów szyjnych do kręgów piersiowych i dzieli się na część szyjną i piersiową,

• CZYNNOŚĆ: unosi kończynę i przekazuje ruchy kończyny na staw szczytowo-potyliczny i szczytowo-obrotowy → ruchy głową w trakcie chodu

Opisz m. łopatkowo-poprzeczny.

M. łopatkowo-poprzeczny (m. omotransversarius):

• rozpoczyna się na skrzydle atlasu a kończy na grzebieniu łopatki,

• CZYNNOŚĆ: opuszcza głowę, wysuwa kończynę piersiową do przodu oraz ciągnie łopatkę do przodu,

Opisz m. ramienno-głowowy

M. ramienno-głowowy (m. brachiocephalicus):

• dzieli się na część obojczykowo-głowową i obojczykowo-ramienną,

• od kości potylicznej do guzowatości ramiennej,

• CZYNNOŚĆ: prostuje staw ramienny i wysuwa kończynę do przodu, opuszcza głowę

Opisz m. najszerszy grzbietu.

M. najszerszy grzbietu (m. latissimus dorsi):

• rozpoczyna się rozcięgnem na powięzi lędźwiowej a kończy na guzowatości obłej większej kości ramiennej,

• CZYNNOŚĆ: cofa kończynę piersiową poprzez zgięcie jej w stawie ramiennym

W stronę którego przyczepu pracuje mięsień?

Mięsień zawsze kurczy się w stronę przyczepu początkowego, ponieważ jest bardziej stabilny niż przyczep końcowy.

Opisz staw ramienny.

• głowa kości ramiennej wraz z panewką łopatki tworzy staw kulisty wieloosiowy (przywodzenie, odwodzenie, zginanienie prostowanie, wysuwanie, cofanie),

• od stawu ramiennego zaczyna się część wolna kończyny

• kość ramienna stanowi część nasadową

Dlaczego kończyny piersiowe są bardziej narażone na kontuzje?

• stanowią rolę bardziej statyczną,

• szczególnie w fazie podporowej są narażone na duży nacisk,

• przyjmują siły hamowania,

• ciężar ciała w 3/5 znajduje się na przodzie zwierzęcia,

Wymień mięśnie należące do stawu ramiennego.

• naramienny,

• nadgrzebieniowy,

• podgrzebieniowy,

• obły większy,

Opisz m. naramienny.

M. naramienny (deltoideus):

• u mięsożernych i przeżuwaczy dzieli się na część obojczykową i barkową,

• przyczep początkowy - grzebień łopatki,

• przyczep końcowy - guzowatość naramienna kości ramiennej,

• CZYNNOŚĆ: zginacz stawu ramiennego,

Opisz mięsień nadgrzebieniowy i mięsień podgrzebieniowy.

M. nadgrzebieniowy (supraspinatus):

• wypełnia dół nadgrzebieniowy i kończy się na krawędzi guzka większego kości ramiennej,

M. podgrzebieniowy (infraspinatus):

• wypełnia dół podgrzebieniowy i kończy na guzku mniejszym kości ramiennej

CZYNNOŚĆ: prostowniki stawu ramiennego

Opisz mięsień obły większy i obły mniejszy.

M. obły większy (m.teres major):

• biegnie od tylnej krawędzi łopatki do guzowatości obłej większej kości ramiennej,

M. obły mniejszy (teres minor):

• biegnie od tylnej krawędzi łopatki do guzowatości obłej mniejszej kości ramiennej

CZYNNOŚĆ: zginacze stawu ramiennego

Opisz staw łokciowy.

• Odcinkiem przejściowym są kości przedramienia - kość promieniowa i łokciowa (radius et ulna),

• Staw łokciowy może być stawem prostym u kopytnych (k. promieniowa + k. łokciowa połączona kościozrostem lub chrząstkozrostem) lub stawem złożonym.

Staw złożony (kot, pies, człowiek) - połączenie stawowe (maziowe): dzieli się na:

• staw ramienno-promieniowy,

• ramienno-łokciowy,

• promieniowo-łokciowy bliższy,

• promieniowo-łokciowy dalszy

Wymień mięśnie należące do stawu łokciowego, w tym mięśnie dwustawowe.

• m. łokciowy,

• m. ramienny.

• m. napinacz powięzi przedramienia

Mięśnie stawu łokciowego działające na staw ramienny (dwustawowe):

• m. dwugłowy ramienia

• m. trójgłowy ramienia

Opisz mięsień dwugłowy ramienia.

M. dwugłowy ramienia (biceps brachii):

• wrzecionowaty mięsień o jednej głowie,

• przyczep początkowy - guzek nadpanewkowy łopatki,

• przyczep końcowy - guzowatości kości promieniowej i kość łokciowa,

• CZYNNOŚĆ: zgina staw łokciowy (główna) i prostuje staw ramienny (dodatkowa)

Opisz mięsień trójgłowy ramienia.

M. trójgłowy ramienia (triceps brachii):

• biegnie od guza wyrostka łokciowego do tylnego kąta łopatki,

• ma 4 głowy: głowa długa, głowa boczna, głowa przyśrodkowa, głowa dodatkowa,

• CZYNNOŚĆ: prostuje staw łokciowy (główna), zgina staw ramienny (dodatkowa)

Opisz m. ramienny.

• znajduje się po mięśniem naramiennym, zaraz pod guzkiem większym kości ramiennej,

• zgina staw łokciowy,

Opisz m. łokciowy (anconeus).

• prostownik stawu łokciowego

Opisz m. napinacz powięzi przedramienia.

• ma wiele przyczepów od tylnej krawędzi łopatki po powięź przedramienia,

• prostownik stawu łokciowego

Wymień mięśnie nadgarstka i podaj ich czynność oraz wymień mięśnie palców.

Mięśnie nadgarstka:

• m. prostownik promieniowy nadgarstka - prostownik stawu nadgarstkowego,

• m. zginacz promieniowy nadgarstka - zgina s. nadgarstka, pomaga w prostowaniu s. łokciowego,

• prostownik łokciowy nadgarstka - u kopytnych zgina s, nadgarstka, u mięsożernych prostuje,

• zginacz łokciowy nadgarstka - zgina staw nadgarstka, pomaga w prostowaniu stawu łokciowego

Mięśnie palców:

• prostownik wspólny palców,

• prostownik boczny palców,

• zginacz powierzchowny palców,

• zginacz głęboki palców

Wymień ile kości wchodzi w skład śródręcza konia, psa/kota, świni i bydła.

• Koń - III kość śródręcza + II i IV (kości rysikowe),

• Pies/ kot - 5 kości śródręcza,'

• Świnia - 4 kości śródręcza,

• Bydło - III i IV +V szczątkowa,

Opisz stawy w kościach palców.

Kości palca - zbudowane są z trzech członów - bliższy, środkowy, dalszy (kciuk 2 człony).

Stawy poniżej nadgarstka:

• Staw pęcinowy / śródręczno-członowy,

• Staw koronowy / międzyczłonowy bliższy,

• Staw kopytowy / międzyczłonowy dalszy

Jakie trzeszczki występują w kończynie piersiowej u mięsożernych i u koni?

Koń:

• 2 trzeszczki bliższe (pęcinowe) i jedna trzeszczka dalsza (kopytowa),

Mięsożerne:

• trzeszczki grzbietowe na powierzchni grzbietowej stawów śródręczno-członowych,

• trzeszczka m. odwodziciela palca I,

• trzeszczki bliższe na powierzchni dłoniowej,

Wymień kości nadgarstka

Ossa carpi

Mięsożerne:

• Rząd bliższy od kciuka w bok → k. nadgarstka promieniowo-pośrodkowa, k. nadgarstka łokciowa, k. nadgarstka dodatkowa

• Rząd dalszy: k. nadgarstkowa I, II, III i IV

Koń:

• Rząd bliższy → k. nadgarstka promieniowa, k. nadgarstka pośrodkowa, k. nadgarstka łokciowa, k. nadgarstka dodatkowa

• Rząd dalszy: k. nadgarstkowa II i III, k. nadgarstkowa IV

Staw złożony → staw przedramienno - nadgarstkowy, staw śródnadgarstkowy, stawy nadgarstkowo-śródręczne