Choroby Układu Krążenia - Fiszki dla Studentów Stomatologii

Zestaw fiszek typu słownikowego obejmujący kluczowe terminy z zakresu patologii układu krążenia, w tym miażdżycy, nadciśnienia, niewydolności serca, arytmii oraz stanów nagłych, opracowany na podstawie podręcznika dla studentów stomatologii.

Miażdżyca

Proces zapalno-zwyrodnieniowy toczący się w ścianie tętnic średniego i dużego kalibru, prowadzący do zwężenia światła naczynia oraz utraty jego elastyczności.

Dysfunkcja śródbłonka

Stan utożsamiany z zapaleniem, w którym dominuje wydzielanie czynników wazokonstrykcyjnych, prozakrzepowych i prozapalnych, prowadzący do zwiększonej przepuszczalności naczyń.

Komórki piankowate

Makrofagi powstałe z monocytów, które wyłapały pod śródbłonkiem utlenione lipoproteiny ($oxy-LDL$), tworząc pierwotną zmianę miażdżycową (pasmo tłuszczowe).

Niestabilna blaszka miażdżycowa

Zmiana o dużym rdzeniu lipidowym i cienkiej włóknistej pokrywie, podatna na pęknięcie, co może prowadzić do powstania zakrzepu i ostrego epizodu naczyniowego.

Zespół metaboliczny (ZM)

Współwystępowanie cech wskazujących na insulinooporność tkanek, obejmujące otyłość brzuszną, nadciśnienie oraz zaburzenia gospodarki lipidowej i węglowodanowej.

Choroba niedokrwienna serca (ChNS)

Stan, w którym zaopatrzenie serca w tlen i związki energetyczne jest niewystarczające w stosunku do zapotrzebowania, najczęściej ($80\%$ przypadków) wywołany miażdżycą.

Dławica piersiowa (Angina pectoris)

Ból w klatce piersiowej zlokalizowany za mostkiem, o charakterze ucisku lub gniecenia, wywołany wysiłkiem lub stresem, ustępujący po odpoczynku lub nitratach.

Ostre zespoły wieńcowe (OZW)

Spektrum stanów klinicznych obejmujące dławicę niestabilną oraz zawały serca ($NSTEMI$, $STEMI$), będące wynikiem nagłego niedokrwienia mięśnia sercowego.

Koronarografia

„Złoty standard” w diagnostyce choroby wieńcowej; inwazyjne badanie radiologiczne naczyń po wybiórczym wstrzyknięciu kontrastu przez cewnik.

Nadciśnienie tętnicze

Trwałe podwyższenie ciśnienia równe lub wyższe niż $140/90\,mmHg$, zwiększające ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.

I faza tonów Korotkowa

Moment usłyszenia pierwszego tonu podczas osłuchowego pomiaru ciśnienia tętniczego, odpowiadający ciśnieniu skurczowemu ($SBP$).

Nadciśnienie pierwotne (samoistne)

Postać nadciśnienia o nieznanej etiologii, stanowiąca ponad $90\%$ wszystkich przypadków u osób dorosłych.

Guz chromochłonny (Pheochromocytoma)

Nowotwór rdzenia nadnerczy produkujący nadmiar katecholamin, objawiający się napadowymi zwyżkami ciśnienia, tachykardią i bólami głowy.

Niewydolność serca (NS)

Zespół kliniczny wynikający ze strukturalnego lub czynnościowego uszkodzenia serca, upośledzający zdolność komory do napełniania i wyrzucania krwi.

Klasyfikacja NYHA

Czterostopniowa skala (I–IV) oceniająca zaawansowanie niewydolności serca na podstawie wydolności wysiłkowej pacjenta.

Frakcja wyrzutowa lewej komory (LVEF)

Parametr echokardiograficzny określający czynność skurczową; norma wynosi $65-75\%$, natomiast wartość $\le 40\%$ oznacza istotne obniżenie kurczliwości.

Migotanie przedsionków (AF)

Najczęstsza postać utrwalonej arytmii, charakteryzująca się nieskoordynowaną aktywnością przedsionków ($350-700$ impulsów/min) i całkowitą niemiarowością komór.

Zespół preekscytacji (WPW)

Wrodzony defekt polegający na istnieniu dodatkowego połączenia elektrycznego (pęczka) między przedsionkami a komorami, sprzyjający częstoskurczom.

Blok przedsionkowo-komorowy (AV) III stopnia

Całkowite zahamowanie przewodzenia między przedsionkami a komorami; przedsionki i komory pracują niezależnie, co widoczne jest jako rozkojarzenie w $EKG$.

Infekcyjne zapalenie wsierdzia (IZW)

Choroba zapalna śródbłonka wyściełającego serce (głównie zastawek) wywołana zakażeniem bakteriami lub grzybami.

Wegetacje

Charakterystyczne dla $IZW$ konglomeraty złożone z mas trombocytów, włóknika, bakterii i komórek zapalnych powstające na zastawkach lub wsierdziu.

Stenoza aortalna

Zwężenie ujścia aortalnego utrudniające odpływ krwi z lewej komory do aorty, charakteryzujące się tętnem małym, leniwym i twardym ($parvus, tardus, durus$).

Niedomykalność zastawki aortalnej

Wada polegająca na wstecznym przepływie krwi z aorty do lewej komory w czasie rozkurczu, objawiająca się tętnum chybkim i wysokim ($pulsus celer et altus$).

Zatorowość płucna (ZP)

Gwałtowne zamknięcie lub zwężenie tętnicy płucnej przez materiał zatorowy (najczęściej skrzeplinę), prowadzące do ostrej niewydolności prawej komory.

Omdlenie

Przejściowa utrata przytomności spowodowana chwilowym uogólnionym zmniejszeniem perfuzji mózgu, o gwałtownym początku i krótkim czasie trwania.

Wstrząs kardiogenny

Ciężka postać niewydolności serca, w której krytyczny spadek rzutu prowadzi do hipoperfuzji tkanek, hipotonii ($SBP < 90\,mmHg$) i zaburzeń świadomości.

Wstrząs anafilaktyczny

Ciężka, zagrażająca życiu ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości wywołująca gwałtowny spadek ciśnienia tętniczego po kontakcie z alergenem.

Sepsa

Zakażenie z towarzyszącymi objawami ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, takimi jak gorączka ($> 38,3^{\circ}C$), tachykardia i leukocytoza.

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne (BLS)

Czynności obejmujące rozpoznanie zatrzymania krążenia, powiadomienie pomocy oraz uciśnięcia klatki piersiowej i oddechy ratownicze w stosunku $30:2$.