AFP Periode 2 - Week 3 Osteoporose, Reumatoïde Artritis en Artrose

Wat is een gewrichtsaandoening?

Een aandoening aan een gewricht die pijn - stijfheid of functieverlies geeft

Wat is het nadeel van een gewrichtsaandoening voor het lichaam?

Het beperkt beweging en kan leiden tot chronische pijn en invaliditeit

Wat is het verschil tussen een ontstekings- en degeneratieve gewrichtsaandoening?

Ontsteking: immuunsysteem valt gewricht aan (bv. RA) - Degeneratief: kraakbeen slijt door ouderdom of overbelasting (bv. artrose)

Wat is reumatoïde artritis (RA)?

Een chronische auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem het gewrichtsslijmvlies (synovium) aanvalt

Wat zijn symptomen van RA?

Ochtendstijfheid langer dan 1 uur - symmetrische gewrichtszwelling en pijn - warme of rode gewrichten - moeheid - gewichtsverlies

Wat zijn mogelijke oorzaken van RA?

Auto-immuunreactie (lichaam valt eigen weefsel aan) - genetische aanleg - rookgedrag

Wat zijn behandelingen voor RA?

Ontstekingsremmers (NSAID's) - ziekte-modificerende medicijnen (DMARD's) - prednison - fysiotherapie - soms operatie

Wat is artrose?

Een degeneratieve gewrichtsaandoening door slijtage van het kraakbeen

Welke weefsels worden bij artrose aangetast?

Voornamelijk het gewrichtskraakbeen; later ook bot (osteofyten) en gewrichtskapsel

Wat zijn symptomen van artrose?

Startpijn (pijn bij eerste beweging) - pijn bij belasting die beter wordt in rust - kortdurende ochtendstijfheid (minder dan 30 min) - crepitaties (knarsen) - lichte zwelling zonder roodheid of warmte

Wat zijn risicofactoren voor artrose?

Ouderdom - overgewicht (hoge BMI) - jarenlange gewrichtsbelasting (bijv. staand werk) - genetica - eerdere gewrichtsblessure

Wat zijn behandelingen voor artrose?

Pijnstillers (paracetamol - NSAID's) - fysiotherapie - gewichtsreductie - hulpmiddelen (wandelstok) - knie- of heupprothese bij ernstige slijtage

Wat is osteoporose?

Een stofwisselingsziekte van het bot waarbij de botdichtheid afneemt (poreus bot)

Wat betekent osteoporose voor het lichaam?

Botten worden broos en breken sneller - vooral in de wervelkolom - heup en pols

Wat doen osteoblasten?

Bot opbouwen (aanmaak nieuw bot)

Wat doen osteoclasten?

Bot afbreken (resorptie van bot)

Wat doen osteocyten?

Volwassen botcellen die de botstofwisseling reguleren

Hoe hangen osteoclasten en osteoblasten samen bij osteoporose?

Bij osteoporose is de botafbraak (osteoclasten) groter dan de botopbouw (osteoblasten)

Wat is het verband tussen osteoporose en hormonen?

Na de overgang dalen oestrogenen; oestrogenen remmen normaal osteoclasten. Zonder oestrogenen neemt botafbraak toe

Wat zijn veelvoorkomende oorzaken van osteoporose?

Leeftijd - vrouwelijk geslacht - vroege overgang - calciumtekort - vitamine D tekort - langdurig corticosteroïdengebruik - erfelijkheid

Wat zijn symptomen van osteoporose?

Vaak pijnloos tot er een fractuur ontstaat - lengteverlies - gebochelde rug (kyfose) - rugpijn door wervelfracturen

Wat zijn gevolgen van osteoporose?

Verhoogd fractuurrisico (heup - wervels - pols) - chronische pijn - verminderde mobiliteit - afhankelijkheid in ADL

Wat is de behandeling van osteoporose?

Calcium en vitamine D suppletie - medicijnen (bisfosfonaten zoals alendronaat) - valpreventie - gewichtdragende oefeningen

Wat is jicht?

Een acute ontsteking van een gewricht door ophoping van urinezuurkristallen

Welke stof hoopt zich op bij jicht?

Urinezuur

Waarom veroorzaakt urinezuur een ontstekingsreactie?

Urinezuurkristallen beschadigen het gewrichtsslijmvlies - waardoor een heftige ontsteking ontstaat

Welke voedingsmiddelen verhogen het risico op jicht?

Alcohol (bier) - rood vlees - zeevruchten - orgaanvlees (lever - nier)

Waarom komt jicht vaak voor in de grote teen?

Door lagere temperatuur en druk in dat gewricht slaan kristallen makkelijker neer

Wat is het verschil in begin (acuut/chronisch) tussen jicht - artrose en RA?

Jicht: zeer acuut (uren) - Artrose: langzaam (jaren) - RA: geleidelijk (weken tot maanden)

Wat is het belangrijkste verschil tussen artrose en RA?

Artrose is degeneratief (slijtage) - RA is een auto-immuunziekte (ontsteking door eigen afweer)

Waarom wordt RA gezien als systemische ziekte en artrose niet?

RA kan in het hele lichaam ontstekingen geven (moeheid - koorts - gewichtsverlies) - artrose blijft beperkt tot het gewricht

Geef een voorbeeld van een klacht die past bij RA maar niet bij artrose

Meer dan een uur ochtendstijfheid - warme - rood gezwollen gewrichten - symmetrische aantasting

Geef een voorbeeld van een klacht die past bij artrose maar niet bij RA

Startpijn - knarsend gevoel (crepitaties) - pijn die afneemt in rust

Wat gebeurt er in het gewricht bij artrose?

Kraakbeen slijt - botten komen dichter op elkaar - lichaam maakt osteofyten (botuitsteeksels) aan

Wat gebeurt er in het gewricht bij reumatoïde artritis?

Synovium raakt ontstoken door auto-immuunreactie - verdikking - kraakbeen en bot worden aangetast

Waarom ontstaan osteofyten bij artrose?

Lichaam probeert het versleten kraakbeen te herstellen door extra bot aan te maken

Waarom raken gewrichten misvormd bij langdurige RA?

Ontsteking beschadigt gewrichtskapsel - kraakbeen en bot - pezen raken verzwakt - ulnaire deviatie en vingerstanden

Noem twee complicaties van artrose die invloed hebben op de mobiliteit

Verminderde loopafstand - moeite met traplopen - stijfheid na zitten

Noem twee complicaties van RA die de handfunctie beperken

Ulnaire deviatie (vingers wijken naar pinkzijde) - swan-neck of boutonnière-standen - verminderde knijpkracht

Waarom hebben mensen met RA een hoger risico op hart- en vaatziekten?

Chronische ontsteking beschadigt bloedvaten en versnelt aderverkalking

Hoe kan artrose leiden tot beperkingen in ADL?

Pijn en stijfheid maken dagelijkse handelingen moeilijk (aankleden - koken - lopen - zitten en opstaan)

Wat zijn typische kenmerken van artrose in een casus?

Startpijn - kortdurende ochtendstijfheid (minder dan 30 min) - crepitaties - belastinggerelateerde pijn - lichte zwelling zonder roodheid of warmte

Wat zijn typische kenmerken van RA in een casus?

Ochtendstijfheid langer dan 1 uur - warme - gezwollen gewrichten - symmetrisch - moeheid - gewichtsverlies

Wat is een belangrijke observatie bij een patiënt met RA?

Pijnscore - zwelling en warmte van gewrichten - functiebeperking - vermoeidheid - bijwerkingen van medicatie (DMARD's) - tekenen van infectie

Welke uitleg geef je over vroegtijdige behandeling van RA?

Vroege behandeling vertraagt gewrichtsschade - vermindert ontsteking en verbetert kwaliteit van leven; DMARD-therapie werkt het beste als snel gestart wordt

Welke verpleegkundige interventie zet je in bij artrose om mobiliteit te ondersteunen?

Stimuleren van gedoseerde beweging (oefentherapie) - uitleg over gewichtsreductie - inzet van hulpmiddelen zoals wandelstok