Fizjologia - Powtórka Egzaminacyjna

Zbiór 350 fiszek typu vocabulary (pojęcie i definicja) przygotowanych na podstawie materiałów z fizjologii, obejmujący zagadnienia układu krążenia, nerwowego, oddechowego, pokarmowego, wydalniczego oraz kliniczne aspekty kwasicy i żółtaczek.

Receptor 5-HT1

Receptor hamujący dla serotoniny, sprzężony z białkiem $G_i/G_o$, obniżający poziom komórkowego $cAMP$.

Receptor 5-HT2

Receptor pobudzający dla serotoniny, sprzężony z białkiem $G_q/G_{11}$, podwyższający poziom $IP_3$ i $DAG$.

Receptor 5-HT3

Jonotropowy receptor serytonergiczny będący kanałem jonowym dla $Na^+$ i $K^+$, wywołujący depolaryzację błony.

Receptor 5-HT4

Receptor pobudzający dla serotoniny, sprzężony z białkiem $G_s$, podwyższający poziom komórkowego $cAMP$.

Receptor 5-HT5

Receptor hamujący dla serotoniny, sprzężony z białkiem $G_i/G_o$, obniżający poziom komórkowego $cAMP$.

Receptor 5-HT6

Receptor pobudzający dla serotoniny, sprzężony z białkiem $G_s$, podwyższający poziom komórkowego $cAMP$.

Receptor 5-HT7

Receptor pobudzający dla serotoniny, sprzężony z białkiem $G_s$, podwyższający poziom komórkowego $cAMP$.

Tryptany

Leki stosowane klinicznie działające na receptory 5-HT1.

Neuroleptyki

Leki psychodeliczne działające m.in. na receptory 5-HT2.

Leki przeciwwymiotne

Zastosowanie kliniczne antagonistów receptora 5-HT3.

Prokinetyki jelitowe

Leki oddziałujące na receptory 5-HT4.

NTS (Jądro pasma samotnego)

Główny ośrodek w rdzeniu przedłużonym odbierający sygnały z baroreceptorów.

RVLM

Dogłowowy obszar brzuszno-boczny rdzenia przedłużonego, główny ośrodek pobudzający układ współczulny.

CVLM

Doogonowy obszar brzuszno-boczny rdzenia przedłużonego, pełniący rolę hamującą wobec RVLM.

Efekt hipotensyjny

Rezultat stymulacji receptorów 5-HT w jadrze pasma samotnego (NTS).

VMPFC

Brzuszno-przyśrodkowa kora przedczołowa, której niedoczynność dopaminergiczna wiąże się z objawami afektywnymi w schizofrenii.

DLPFC

Grzbietowo-boczna kora przedczołowa, której niedoczynność dopaminergiczna odpowiada za objawy poznawcze w schizofrenii.

Szlak mezolimbiczny

Droga dopaminergiczna, której nadaktywność odpowiada za objawy pozytywne w schizofrenii.

Szlak mezokortykalny

Droga dopaminergiczna, której niedobór aktywności odpowiada za objawy negatywne w schizofrenii.

Objawy pozytywne schizofrenii

Urojenia, halucynacje i zaburzenia myślenia wywołane nadaktywnością dopaminy.

Objawy negatywne schizofrenii

Spłycenie afektu, anhedonia, brak motywacji i ubóstwo mowy.

Haloperidol

Lek przeciwpsychotyczny blokujący receptory $D_2$ w szlaku mezolimbicznym.

Arvid Carlsson

Odkrywca faktu, że neuroleptyki blokują receptory dla monoamin.

Fale alfa

Rytm EEG o częstotliwości $8-12 \text{ Hz}$, charakterystyczny dla stanu relaksu z zamkniętymi oczami.

Fale beta

Szybkie fale EEG, stają się nieregularne i maleją w I okresie snu NREM.

Fale delta

Wolne fale o wysokiej amplitudzie i częstotliwości $0,5-4 \text{ Hz}$, dominujące w głębokim śnie (NREM III i IV).

Fale theta

Fale o częstotliwości $5-9 \text{ Hz}$ występujące w hipokampie podczas snu REM oraz wzbudzenia.

Sen NREM

Faza snu wolnofalowego dzieląca się na cztery okresy (I-IV).

Sen REM

Faza snu z szybkimi ruchami gałek ocznych i zredukowanym napięciem mięśniowym.

Zespoły K

Wyładowania w EEG złożone z iglicy i fali wolnej, typowe dla II okresu snu NREM.

Wrzeciona snu

Rytmiczne wyładowania fal o częstotliwości $8-13 \text{ Hz}$ pojawiające się w II okresie snu NREM.

Jądro nadskrzyżowaniowe

Centralny rozrusznik rytmów okołodobowych zlokalizowany w podwzgórzu.

Jądro siatkowate wzgórza

Struktura pełniąca rolę rozrusznika generującego wrzeciona i fale wolne w pętli wzgórzowo-korowej.

GABA

Neuroprzekaźnik uczestniczący w hamowaniu kory mózgu podczas snu NREM.

Iglice PGO

Potencjały pniowo-kolankowo-potyliczne charakterystyczne dla snu REM.

Schody Bowditcha

Zjawisko polegające na wzroście siły skurczu serca wraz ze wzrostem częstotliwości jego rytmu (HR).

Osłuchiwanie zastawki aorty

II przestrzeń międzyżebrowa po prawej stronie przy mostku.

Osłuchiwanie zastawki pnia płucnego

II przestrzeń międzyżebrowa po lewej stronie przy mostku.

Grelina

Hormon uwalniany przez komórki Gr żołądka, pobudzający apetyt i wzmagający motorykę żołądka.

Motylina

Peptyd uwalniany przez komórki EC dwunastnicy, wyzwalający kompleks MMC, ale hamujący opróżnianie żołądka.

Bilirubina niesprzężona

Bilirubina pośrednia, której poziom wzrasta w żółtaczce hemolitycznej.

Żółtaczka mechaniczna

Żółtaczka pozawątrobowa wywołana przeszkodą w odpływie żółci (np. kamica).

Żółtaczka miąższowa

Żółtaczka wewnątrzwątrobowa wynikająca z uszkodzenia hepatocytów.

Zespół Gilberta

Wrodzony defekt enzymatyczny przemiany bilirubiny powodujący żółtaczkę miąższową.

Receptory muskarynowe $M_2$

Główny typ receptorów cholinergicznych w sercu, hamujących cyklazę adenylanową poprzez białko $G_i$.

Acetylocholina (ACh)

Neuroprzekaźnik przywspółczulny wywołujący ujemny efekt chronotropowy w węźle SA.

Efekt inotropowy ujemny

Zmniejszenie siły skurczu mięśnia sercowego.

Efekt dromotropowy ujemny

Zwolnienie szybkości przewodzenia impulsów w układzie bodźcoprzewodzącym serca.

Efekt chronotropowy ujemny

Zmniejszenie częstości generowania impulsów przez węzeł zatokowo-przedsionkowy.

Menopauza

Stan charakteryzujący się spadkiem estrogenów, wzrostem $FSH$ oraz ryzykiem osteoporozy.

Somatomammotropina kosmówkowa

Hormon łożyskowy o działaniu antagonistycznym do insuliny, zwiększający poziom glukozy u matki.

Receptory J

Receptory w płucach, których pobudzenie może wywoływać skurcz oskrzeli.

Receptory SAR

Mechanoreceptory płucne o wolnej adaptacji.

Receptory RAR

Mechanoreceptory płucne o szybkiej adaptacji, pobudzane przez czynniki drażniące.

Receptory $D_1$ w prążkowiu

Receptory dopaminergiczne, których pobudzenie ułatwia wykonanie ruchu poprzez zmniejszenie hamowania wzgórza.

Hemibalizm

Przykład zespołu hiperkinetycznego charakteryzującego się gwałtownymi ruchami.

Choroba Huntingtona

Genetyczna choroba zaliczana do zespołów hiperkinetycznych.

MMCs (Wędrujący kompleks motoryczny)

Cykliczna aktywność motoryczna żołądka i jelit w okresie międzytrawiennym.

NPY (Neuropeptyd Y)

Neuroprzekaźnik w ośrodku głodu pobudzany przez grelinę.

Komórki okładzinowe

Komórki trzonu żołądka wydzielające kwas solny i czynnik wewnętrzny Castla.

Histamina

Substancja parakrynna pobudzająca komórki okładzinowe przez receptor $H_2$.

Gastryna

Hormon uwalniany przez komórki G, pobudzający wydzielanie $HCl$ w żołądku.

Somatostatyna

Hormon uwalniany przez komórki D, hamujący wydzielanie soku żołądkowego.

Włókna mięśniowe typu I

Włókna wolnokurczliwe, tlenowe, o dużej zawartości mioglobiny i wysokiej odporności na zmęczenie.

Włókna mięśniowe typu II

Włókna szybkokurczliwe, o większej sile skurczu i przewadze metabolizmu glikolitycznego.

Stężenie $Cl^-$ na zewnątrz komórki

Wartość prawidłowa wynosi około $100-108 \text{ mmol/l}$.

Ciecz wodnista

Płyn odżywiający tkanki oka bez naczyń i utrzymujący ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Pompa sodowo-potasowa ($Na^+/K^+\text{-ATP-aza}$)

Transportuje aktywnie 3 jony $Na^+$ na zewnątrz i 2 jony $K^+$ do wewnątrz komórki.

Niewydolność serca

Stan, w którym pojemność minutowa serca jest niewystarczająca do potrzeb metabolicznych tkanek.

Frakcja wyrzutowa (EF)

Stosunek objętości wyrzutowej do objętości końcoworozkurczowej ($SV/EDV$).

Prawo Franka-Starlinga

Siła skurczu serca rośnie wraz ze zwiększeniem jego napełniania (rozciągnięcia włókien).

Syntaksyna

Białko SNARE znajdujące się w błonie presynaptycznej, biorące udział w dokowaniu pęcherzyków.

Synaptogmina

Białko pęcherzykowe pełniące rolę sensora wapnia i inicjujące egzocytozę.

Prostacyklina ($PGI_2$)

Substancja wytwarzana przez śródbłonek, hamująca agregację płytek i rozszerzająca naczynia.

Antytrombina III

Główny inhibitor osoczowy krzepnięcia, hamujący m.in. trombinę i czynnik $X_a$.

GLP-1

Inkretyna uwalniana w jelitach, pobudzająca wydzielanie insuliny i hamująca glukagon.

Hipertermia

Wzrost temperatury ciała bez zmiany punktu nastawczego w podwzgórzu, niezależny od pirogenów.

Choroba Addisona

Niedoczynność kory nadnerczy objawiająca się hipotonią, przebarwieniami skóry i hiponatremią.

Zespół Cushinga

Nadmiar glikokortykosteroidów objawiający się otyłością centralną i nadciśnieniem.

Wtórne nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie wywołane konkretną przyczyną, np. zwężeniem tętnicy nerkowej lub nadczynnością tarczycy.

Tromboksan $A_2$ ($TXA_2$)

Substancja uwalniana z płytek, silnie zwężająca naczynia i wzmagająca agregację.

Widzenie skotopowe

Widzenie w warunkach nocnych, za które odpowiadają wyłącznie pręciki.

Widzenie fotopowe

Widzenie przy dobrym oświetleniu, realizowane przez czopki, umożliwiające rozróżnianie barw.

Oliguria (skąpomocz)

Wydalanie moczu poniżej $500 \text{ ml}$ na dobę.

Odruch Bezolda-Jarischa

Odruch z mechanoreceptorów komór serca wywołujący bradykardię i hipotonię.

Odruch Babińskiego

Patologiczne u dorosłych zgięcie grzbietowe palucha przy drażnieniu stopy.

Zatorowość płucna

Zamknięcie naczynia w krążeniu płucnym, zwiększające gęstość afterload prawej komory.

Zespół HELLP

Ciężkie powikłanie ciążowe: hemoliza, podwyższone enzymy wątrobowe i małopłytkowość.

Pierwszy ton serca ($S_1$)

Słyszalny na początku skurczu, związany z zamknięciem zastawek przedsionkowo-komorowych.

Drugi ton serca ($S_2$)

Słyszalny na początku rozkurczu, wywołany zamknięciem zastawek półksiężycowatych.

Faza 2 potencjału kardiomiocytu

Faza plateau, w której dochodzi do równowagi między dokomórkowym prądem $Ca^{2+}$ a odkomórkowym $K^+$.

Blok przedsionkowo-komorowy I stopnia

Stałe wydłużenie odstępu $PQ > 0,2 \text{ s}$ bez wypadania zespołów $QRS$.

Periodyka Wenckebacha (Mobitz I)

Stopniowe wydłużanie odstępu $PQ$ aż do wypadnięcia jednego zespołu $QRS$.

Odstęp QT

Element EKG ulegający skróceniu przy wzroście częstotliwości rytmu serca.

Stenoza aortalna

Zwężenie zastawki aorty prowadzące do przerostu koncentrycznego lewej komory.

Regulacja homeometryczna

Mechanizm regulacji kurczliwości serca niezależny od zmiany długości włókien (np. wpływ katecholamin).

Ataksja

Niezborność ruchowa pojawiająca się przy uszkodzeniu móżdżku.

Dysdiadochokineza

Trudność w wykonywaniu szybkich ruchów naprzemiennych, objaw móżdżkowy.

Wcięcie dykrotyczne

Załamek na krzywej ciśnienia tętniczego odpowiadający momentowi zamknięcia zastawki aorty.

Progesteron

Hormon hamujący skurcze macicy i zmniejszający jej wrażliwość na oksytocynę.