E. Antidepressiva

Antidepressiva en lithium

Werkingsmechanisme antidepressiva

Toename hoeveelheid neurotransmitters (noradrenaline, serotonine en in geringe mate dopamine) in synapsspleet.

De rol van serotonine wordt het meest belangrijk geacht, gevolgd door noradrenaline, in het stabiliseren van stemmingsstoornissen

Hoe worden antidepressiva onderverdeeld?

Op basis van bijwerkingenprofiel en mogelijke ernst van de bijwerkingen:

• SSRI (selectieve serotonineheropnameremmers)

• TCA (tricyclische antidepressiva)

Tricyclische antidepressiva

Amitriptyline: remt zowel heropname serotonine als noradrenaline

Nortriptyline: remt heropname noradrenaline en in geringe mate ook serotonine

SSRI

Citalopram, fluoxetine, paroxetine

Remt selectief heropname van serotonine in presynaptisch neruon

Effect treedt na 2-4 weken op

Indicaties TCA

Matig-ernstige depressie

Neuropathische pijnI

Indicaties SSRI

Matig-ernstige depressie

Angststoornis (door paniek- en angstreducerende werking)

Waar zijn de bijwerkingen van TCA’s met name aan gerelateerd?

Effecten op cholinerge, histaminerge, noradrenerge systeem, of als gevolg van kinidineachtige verschijnselen

Anticholinerge bijwerkingen staan op de voorgrond, nortriptyline geeft minder anticholinerge bijwerkingen (voorkeur bij ouderen)

Bijwerkingen TCA’s

Anticholerg: droge mond, obstipatie, urineretentie, verwardheid

Antihistaminerg: sedatie

Anti-noradrenerg: orthostatische hypotensie

Kinidineachtig: geleidingsstoornissen waardoor ritmestoornissen

Contra-indicatie TCA

Na recent myocardinfarct door kinidineachtige werking (geleidingsstoornissen hart)

Wat zie je bij overdosering TCA?

Artimieen

Wanneer TCA geven?

Kan voor sufheid zorgen dus ‘s avonds innemen

Wanneer verhoogd risico op orthostase bij TCA gebruik?

Icm gebruik antihypertensiva of diuretica

Bij dehydratie

Wat verklaart de bijwerkingen van SSRI’s?

Versterking serotonine, waardoor maag-darmklachten, hoofdpijn, anorexie of juist gewichtstoename, slapeloosheid, agitatie

Bijwerkingen SSRI

Hyponatriemie

Trombocytopathie (bloedingen)

Maag-darmklachten

Hoofdpijn

Slapeloosheid

Seksuele dysfunctie

Serotoninesyndroom

Welke bijwerking is bij fluoxetine en paroxetine gemeld?

Verhoogde bloedingsneiging, vooral icm NSAID

Waar moet je bedacht op zijn bij het starten van een SSRI?

Het kan 1 week na start SIADH (inadequate ADH-secretie) veroorzaken, wat resulteert in een hyponatriemie

Sufheid, verwardheid, misselijkheid

Behandeling dmv vochtbeperking

Verhoogde kans bij thiazidediuretica gebruik en SSRI

Wat is een andere zeldzame bijwerking van SSRI?

Serotoninesyndroom: agitatie, koorts, hyperreflexie, hyperthermie

Vooral verhoogd bij gelijktijdig gebruik SSRI en tramadol

Behandeling dmv diazepam en koelen van de patient indien er sprake is van hyperthermie

TCA’s hebben interactie met ..1.. en dit geeft een verhoogd risico op ..2..

1. antihypertensiva, diuretica

2. orthostase

SSRI’s hebben een interactie met … en dit geeft een verhoogd risico op hyponatriemie

Thiazidediuretica

SSRI’s hebben een interactie met … en dit geeft een verhoogd bloedingsrisico

NSAID

SSRI’s hebben een interactie met … en dit geeft een verhoogd risico op serotonerg syndroom

Serotonerge middelen zoals lithium, tramadol, triptanen, tryptofaan, sint-janskruid

Voorschrijven antidepressiva

Werkzaam na 2-4 weken, bijwerkingen treden meteen op

Herevalueren na 6 maanden, indien effectief → nog minimaal 6 maanden door

Bij stoppen langzaam afbouwen om antidepressiva-onttrekkingssyndroom te voorkomen (agitatie, slaapklachten, angst)

Wat is lithium?

Stemmingsstabilisator

Antimanische en antidepressive werking

Indicatie lithium

Bipolaire stoornis, onderdrukt en voorkomt manieen en depressies

Op welke twee dingen moet je letten bij voorschrijven lithium?

1. Smalle therapeutische breedte en dient op basis van lithiumspiegel in bloed te worden gedoseerd.

2. Bij 10-20% kan de schildklier trager gaan werken (iatrogene hypothyreoidie), dus schildklierfunctie (TSH) dient periodiek te worden gecontroleerd

Uitscheiding lithium

Voornamelijk renaal

75% van gefiltreerde lithium wordt in proximale tubulus evenredig met natrium en water geresorbeerd.

Wanneer verhoogd risico op ontstaan intoxicatie lithium?

Interacteert met natrium, dus verhoogd risico bij onvoldoende vocht of zout inname of overmatig zweten

Groter risico bij nierfunctiestoornissen

Wat zorgt voor een verhoogde bloedspiegel van lithium?

Diuretica, NSAID, RAS-remmer

Dehydratie

Klachten verhoogde lithiumspiegel?

Misselijkheid, diarree, tremoren, myoclonieen, soms epileptische insulten

Wat kan er optreden bij langdurig gebruik van lithium?

Diabetes insipidussyndroom → polyurie en dorst

Nierschade

Welke 3 dingen moet je met de patient bespreken als je lithium voorschrijft?

1. Medicatie regelmatig innemen

2. Voldoende water drinken (2-3 liter per dag)

3. Minimaal 2-4x per jaar nierfunctie en bloedspiegel lithium laten controleren