Hoofdstuk 5: psycho-educatie en groepsessies op 1e lijn

Communicatieve vaardigheden

• Wederkerig proces, geen monoloog

• Aftoetsen/reflecteren bij cliënt

• Neem zelf terug draad op van je interventie

• Belangrijk om te structureren

Taalgebruik - to the point en simpel

• Gebruik duidelijke & eenvoudige taal rond complexe materie

• Voldoende informeel

• Directief en concreet

• Voorwaardelijk wijze vorm

• In wij-vorm spreken

Waarom heb ik deze klachten?

• Mechanismen van klachten uitleggen

• Instandhoudende factoren en veroorzakende factoren

• Overloop alle klachten en leg uit indien niet begrepen door cliënt

Chronische stress - 3 reacties

• Vechten of vluchten

  • Bloed en 02 naar grote spiergroepen ⭢ hart moet meer slaan

  • Weg van maag, hoofd: misselijk, gevoel van flauwvallen

• Freezen

  • Lichaam probeert fysieke en psychische pijn te verzachten

  • Geen pijn of emoties meer voelen (‘het gebeurt niet met mij’)

Vechten-of-vluchten reactie

• Oud primitief overlevingsmechanisme ⭢ zet lichaam meteen om in energie

• Slechts één knop (ongeacht de stressor)

• Maakt lichaam en geest alert (‘in de startblokken’)

• Houdt ons alert en geeft ons energie om met extra stressoren om te gaan

Lichamelijke reacties

• Ademhaling stijgt ⭢ gejaagd, duizelig, ijl

• Hartritme stijgt ⭢ hartkloppingen

• Bloedtoevoer naar…

  • Spieren in armen en benen ⭢ bibberen

  • Longen ⭢ druk op borstkas

  • Hersenen ⭢ hoofdpijn

• Bloedtoevoer weg van onnodige delen

  • Maag en darmstelsel ⭢ misselijk zijn, naar toilet moeten

  • Vingers en tenen ⭢ koude handen, tintelingen

• Transpiratie ⭢ zweten

• Verwijding van pupillen ⭢ zwarte vlekken zien

Mentale of cognitieve reacties

• Focus op gevaar ⭢ geen focus op andere dingen

• Effect op aandacht, concentratie & geheugen

• Meer prikkelbaar (scherp om te reageren)

• Meer vermoeid

• Meer emotioneel

Personaliseer uitleg van cliënt

• Herkenbaarheid vergroten

  • Kapstok voor info blijft hetzelfde

  • Pas voorbeelden aan met woorden van cliënt

  • Geef herkenbare voorbeelden

• Ga niet voorbij aan ernst voor cliënt

Structureren & werken aan aanvaarding

• Structureer je uitleg

  • Geef aan wat je gaat vertellen

  • Herhaal zaken

  • Geef kernboodschap mee

• Streven naar aanvaarding

  • Nodig uit om psycho-educatie aan vrienden of familie te geven

Visuele ondersteuning

= indien nodig visuele ondersteuning ter voordele van patiënt

• KOP/ProP model

• Transdiagnostisch model tekenen

• Oefeningen

• Opdrachten

• Verhaal/gedicht

• Tekening

• Beeld

• Schema