Korte samenvatting ‘Developmental Cognitive Neuroscience’

twee hersensystemen

1) Het socio-emotionele systeem

• Gericht op beloning, genot en spanning

• Ontwikkelt zich snel en bereikt een piek in de adolescentie

2) Het cognitieve controlesysteem

• Zelfbeheersing, planning en impulsremming

• Rijpt trager en blijft zich ontwikkelen tot in de vroege volwassenheid

wat is het basisidee?

disbalans tussen beloningsgevoeligheid en zelfcontrole vormt de kern van adolescent risicogedrag

Piek voor risicogedrag

• varieert naarmate het soort gedrag

• soms zijn het de late- in plaats van midden-adolescenten

verschil late en middelbare volwassenheid in het vertonen van risicogedrag

Late adolescenten zijn minder vatbaar voor het nemen van risico’s dan midden-adolescenten

MAAR ze vertonen hogere niveaus van vele vormen van het nemen van risico’s in de echte wereld vanwege grotere kansen (vb. meer financiële mogelijkheden dan midden-adolescenten)

Wanneer nemen adolescenten vooral risico’s?

• Bij emotionele opwinding

Vb. spanning/opwinding in het moment

• Bij onduidelijke risico’s

Vb. waar de kans op verlies of winst onbekend is

• In de aanwezigheid van leeftijdsgenoten

Vb. peers

→ Deze contexten activeren het socio-emotionele systeem sterker, wat leidt tot meer risicogedrag

Sensatiezoeking

neemt toe vanaf de kindertijd, piekt in de midden-adolescentie, en neemt daarna af (omgekeerde U-vorm)

→ Jongens vertonen een hogere en latere piek dan meisjes

Gedragsmanifestaties van beloningsgevoeligheid

dat adolescenten sterker reageren op positieve uitkomsten dan kinderen of volwassenen

Hun keuzes worden sterker beïnvloed door directe beloningen

Ook Go/No-Go task → met vrolijke en niet vrolijke gezichten

• Vrolijke gezichten: voor adolescenten moeilijker zich in te houden

• Bevestigd dat adolescenten gevoelig zijn voor beloningen

‘reward deficiency syndrome’

= beloningtekortsyndroom

→ zet hen ertoe aan spannende ervaringen op te zoeken

→ nucleus accumbens neemt toe tijdens eerste deel adolescentie en krimt daarna (reageert feller bij adolescenten vooral bij het ontvangen van een beloning)

→ versterking door sociale contexten

→ verhoogde gevoeligheid is mede gerelateerd aan puberale hormonen en vermindert naarmate het brein verder rijpt

Twee beweringen van het Dual Systems Model

1) activering en reactiviteit van het sociaal-emotionele systeem, bereikt zijn hoogtepunt tijdens midden- tot late adolescentie

2) de cognitieve controle neemt lineair toe gedurende de adolescentie en pas enkele jaren na de piekperiode van beloningsgevoeligheid, wordt deze volledig volwassen

Impulsiviteit

daalt geleidelijk van kindertijd tot volwassenheid

Jongvolwassenen (begin 20) vertonen daardoor minder impulsiviteit dan adolescenten (tieners), waarna deze zelfcontrole stabiliseert in de volwassenheid

Zelfregulatie

• Inhibitie- en planningsvaardigheden verbeteren tot in de vroege volwassenheid

Bij eenvoudige taken presteren adolescenten al als volwassenen, maar bij complexe of emotioneel beladen taken, tonen ze minder consistent zelfbeheersing

Wanneer moeilijke taken gebruikt (die bv. strategische planning vereisen), blijft verbetering in zelfregulatie zich voortzetten tijdens de adolescentie en in de vroegen jaren ’20 (in overeenstemming met Dual Systems Model)

ontwikkeling hersengebieden die betrokken zijn bij inhibitie en planning

PFC en ACC

geleidelijk blijven ontwikkelen tot in de vroege jaren ‘20

De connectiviteit tussen frontale en subcorticale gebieden verbetert, wat bijdraagt aan stabielere zelfregulatie

Is het nemen van risico’s tijdens de adolescentie gerelateerd aan verhoogde beloningsgevoeligheid en onvolwassen cognitieve controle?

Gaat over de interactie tussen beide systemen (sociaal-emotioneel beloningssysteem(limbisch systeem) en cognitieve controle systeem)

Adolescent risicogedrag ontstaat wanneer het socio-emotionele systeem sterker geactiveerd wordt (bv. door beloning of door sociale prikkels) dan het nog onvolwassen cognitieve controlesysteem kan remmen

In neutrale omstandigheden kunnen jongeren vergelijkbaar met volwassenen presteren, maar in emotioneel geladen of sociale contexten winnen impulsen het van controle