geschiedenis hoofdstuk 3 havo 4

absolutisme

een regeringsvorm waarin de koning alle macht heeft en zelf boven de wet staat

burger

een erkende bewoner van een stad, stadstaat of staat

burgelijke cultuur

een cultuur die wordt bepaald door burgers ( en niet door hof, adel of kerk )

driehoekshandel

een door Europeanen opgezette handelsroute tussen drie continenten: vanuit Europa vervoerde zij textiel, wapens en kostbaarheden naar Afrika, vanuit Afrika slaafgemaakten naar Amerika en vanuit Amerika voedings- en genotmiddelen naar Europa.

droit divin

het goddelijke recht op grond waarvan de koning met absolute macht regeert

empirisme

de overtuiging dat je de werkelijkheid het beste leert kennen door waarneming via de zintuigen, met name door te experimenteren.

factorij

handelspost die door een Europese handelsonderneming werd opgericht ter ondersteuning van overzeese handel

handelscompagnie

bedrijf waarin investeerders samenwerken om de handelsreizen overzee te financieren.

handelskapitalisme

economisch systeem waarin ondernemers geld investeren in de handel met als doel zoveel mogelijk winst te maken.

hofcultuur

een cultuur die wordt bepaald door de vorst en zijn adelijke vorst

mechanistisch wereldbeeld

een kijk op God en de wereld die ervan uitgaat dat de werkelijkheid is te verglijken met een machine die door God in werking is gezet en daarna zelfstandig functioneerd volgens natuurwetten.

monarchie

vorm van bestuur met een koning aan het hoofd. het koningsschap is erfelijk

raadpensionaris

hoogste ambtenaar in een gewest; de Hollandse raadspensionaris deed namens de gehele Republiek de buitelandse zaken.

rationalisme

de overtuiging dat logisch en verstandelijk redeneren de zuiverste bron van kennis is

regent

Lid van een groep rijke burgers die de Republiek bestuurden

soeveraniteit

de hoogste macht in een staat

stadhouder

ooit ( in het Spaanse tijd ) de dienaar van de koning later ( in de republiek ) een hoge ambtenaar van de gewesten die voor de gehele republiek optrad als aanvoerder van leger en vloot .

Staten-Generaal

in de Republiek: bestuursorgaan waarin vertegenwoordigers van de gewesten overlegden over buitelandse politiek, defensie, bepaalde belastingen en over het bestuur van de Generaliteitslanden. In Frankrijk: hoogste overlegoorgaan tussen koning en afgevaardigden van de drie standen.

statenvergadering

hoogste bestuursorgaan van een gewest ( provincie ) in de Republiek, waarin afgevaardigden van steden en platteland zitting hadden

trans-Atlantische slavenhandel

slavenhandel van Afrika, over de Atlantische oceaan, naar Amerika; onderdeel van de driehoekjshandel.

tribuut

een waardevol geschenk waarmee een volk de oppermacht van een buustaat erkent.

wereldeconomie

Een economie die zich over de hele wereld uitstrekt, doordat producten uit gebieden van over de hele wereld worden verhandeld.

wetenschappelijke revolutie

De ontwikkeling in de 16e- en 17e-eeuwse wetenschap waarbij onderzoekers niet langer afgingen op wat de Bijbel, de kerk of auteurs in de klassieke oudheid vonden, maar zelf tot een mening kwamen door middel van zelfstandig denken, observeren en redeneren.