Kaarten: Begrippen Sociale Psychologie 1e jaar Orthopedagogie HoGent | Quizlet

Sociale cognitie

Processen waarbij we info verwerven en opslaan, integreren en organiseren, interpreteren over mensen (anderen en zichzelf) (heeft invloed op ons zelfbeeld)

Schema

Cognitieve structuur in onze gedachten waarin eerder verworven kennis over een stimulus/concept (over personen, feiten, kenmerken, relaties tussen kenmerken...) wordt gerepresenteerd

Sociaal schema

Wat we denken over onszelf en wat we denken dat anderen over ons denken

Prototype

soort gemiddelde van een specifieke groep mensen (lijkt op stereotype)

Script

Verloop van opeenvolgende acties

Primacy effect

Info die we eerst krijgen over iemand beïnvloedt het globale oordeel meer dan later verworven info (=eerste indruk)

Impliciete persoonlijkheidstheorie

Veronderstelling dat bepaalde persoonstrekken samen voorkomen en andere trekken niet, intuïtieve veronderstellingen, die niet expliciet of bewust zijn, heeft een belangrijke rol bij indruksvorming (vervolledigt ons beeld van een persoon en beïnvloedt interpretatie en verwerking van informatie)

Halo-effect

Iemand krijgt meerdere positieve eigenschappen omdat hij één positief kenmerk heeft (vb. babyface)

Horn-effect

Iemand krijgt meerdere negatieve eigenschappen omdat hij één negatief kenmerk heeft (vb. junkie)

Negativiteitseffect

Negatieve elementen wegen zwaarder door en worden sneller opgemerkt (diachroon en synchroon, snel bepaald wat + of - is)

Synchroon

Positieve en negatieve elementen gelijktijdig aanbrengen

Diachroon

Positieve en negatieve elementen niet gelijktijdig aanbrengen

Persoonsperceptie

Uiterlijke kenmerken/gedragingen spelen rol bij indruksvorming (non-verbaal gedrag meer invloed dan verbaal)

Priming

Een recent schema wordt makkelijker geactiveerd, zeker als situatie ambigu situatie/gelijk is met de vorige (manifestatie van impleciete/niet-declaratieve geheugen = onbewust)

Semantische priming

Recent schema heeft te maken met hetzelfde concept, priming op basis van de betekenis

Repetitiepriming

Herhaling van een schema, bij herhaling zaken sneller herkennen

Cognitieve dissonantie

Twee zaken die we denken/doen zijn tegengesteld, zorgt voor spanning die men wil reduceren (door aanpassen cognities, gedrag, accepteren)

Endowment effect

Voor een bezitter van een object verhoogt de waarde omdat hij de bezitter ervan is

Aversie voor verlies

Afkeer voor verlies, we verkiezen het vermijden van verlies boven het verwerven van winst

Attributie

Toeschrijven van oorzaken van gedrag aan interne/externe factoren, dus verklaringen zoeken voor gedrag

Interne attributie

Oorzaak ligt bij individu = dispositioneel

Externe attributie

Oorzaak ligt bij omgeving/omstandigheden = situationeel

Zelfwaarnemingstheorie (Bem)

Als we geen verklaring hebben voor hoe we ons voelen, zijn we vatbaarder voor beïnvloeding van anderen

Corresponderende inferentietheorie (Jones&Davis)

Persoonlijke kenmerken uit gedrag afleiden

Covariatiemodel (Kelley)

Gedrag hangt (ook) af van de situatie (en mate waarin gebeurtenissen samenkomen)

Heuristieken

Regels waarmee kans op succes bij het oplossen van problemen vergroot

Valse consensus effect

Overschatting van de mate van overeenkomst met eigen opvattingen/gedrag

Tegenfeitelijk denken

Beleving hangt ook af van onze voorstelling van wat er niet gebeurd is

Fundamentele attributiefout

Neiging om de persoon zelf en niet de omstandigheden als oorzaak te zien van zijn gedrag (= gedragskenmerk wordt tot persoonskenmerk gemaakt)

Self-fulfilling prophecy

Verwachtingen die je hebt zorgen ervoor dat die verwachtingen uitkomt

Sociale facilitatie

Proces waarbij aanwezigheid van anderen het uitvoeren van simpele taken bevordert

Free riding (sociaal meeliften)

gebruik maken van een goed/dienst zonder er voor te betalen/bij te dragen aan de instanthouding ervan (vb. prestatie in groep neerzetten = minder inzet)

Suckereffect

Denken dat anderen free riders zijn en zelf ook niet meer optimaal meedoen

Ringelmann-effect

Hoe groter de groep, hoe minder moeite er wordt gedaan (combi free rider en suckereffect)

Conformiteit

percepties, opinies & gedrag aanpassen in overeenstemming met de groepsnormen

Informatieve beïnvloeding

Minder vertrouwen hebben in eigen oordeel

Normatieve beïnvloeding

Bij de groep willen horen

Autokinetisch effect

Visuele illusie dat onbeweeglijke lichtvlek in het donker schijnbaar in verschillende richtingen beweegt

Opwaartse sociale vergelijkingen

Vergelijken met iemand/anderen die beter presteren, opkijken naar iemand.

Doel = identificeren

je wil hetzelfde als de ander bereiken

Neerwaartse sociale vergelijkingen

Vergelijken met iemand/anderen die het minder goed hebben om eigen zelfbeeld positief te houden (neerkijken)

Innovatie/minderheidsbeïnvloeding

Weerstaan aan de druk om te conformeren en vasthouden aan de eigen onafhankelijkheid (moeilijk maar niet onmogelijk)

Bystanders effect

Zodanig veel mensen zijn aanwezig bij de situatie dat je denkt dat anderen wel zullen helpen terwijl iedereen zo denkt

Coöperatieve groep

Samenwerkende groep die niet verwant zijn aan elkaar

Sociale categorisatie

Cognitief proces waarbij individuen geclassificeerd worden als lid van een groep of categorie

(categorisering maakt complexe wereld overzichtelijker)

In-group

Groep waartoe de actor behoort

Out-group

Alle groepen waartoe de actor niet behoort

Accentuation effect

Verschillen tussen groepen accentueren/overschatten, kenmerken van een groep overzetten naar kenmerken van een groepslid

Out-group derogation

Afbreuk doen aan outgroup en hen devalueren/zien als minderwaardig

Assumed similarity effect

Leden van een in-group vinden dat ze meer op elkaar lijken dan op leden van een out-group

(ze denken dat omdat ze in 1 groep zitten en zo "sneller" zouden overeenstemmen op andere vlakken ook)

Minimal group-paradigma

Werkwijze om discriminatie te onderzoeken

Out-group homogeneity effect

Leden van een out-group worden homogener gezien qua persoonlijkheid dan leden van een in-group

De-individuatie

Groepsidentiteit domineert persoonlijke identiteit

Illusion of unanimity

Bij kijken naar een massa het gevoel krijgen dat iedereen hetzelfde reageert maar dat is niet zo

Abstraction-based

Eerste beeldvorming over een groep, dan pas specifieke personen leren kennen

Instance-based

Eerst specifieke personen leren kennen, dan pas beeldvorming over een groep

In-group favoritisme effect

Eigen groepsleden bevoordelen ten opzichte van out-groupleden

Groupthink

kwaliteit groepsbesluit beïnvloed door groepsprocessen

Polarisatie

nemen van meer risicovolle besluiten in groep dan als individu

Stereotypen

Bijna onwrikbare opvattingen die we over een persoon hebben op basis van zijn lidmaatschap van een specifieke groep

Persoonlijk stereotype

Beeld van jezelf

Sociaal stereotype

Volledige groep heeft hetzelfde beeld

Autostereotype

Wat een groep denkt over zichzelf

Vooroordelen

Onrechtvaardige negatieve stereotiepe opvatting over een ander, gebaseerd op het feit dat de ander tot een groep behoort (denken in meer- & minderwaardig)

Etnocentrisme

Eigen etnische groep als beter/hoogwaardiger beschouwen

Racisme

Een aan etnocentrisme verwante en foute denkwijze waarbij men mensen van een andere cultuur veroordeelt

Tweerichtingsverkeer

Stereotypering over een bepaalde groep, maar zij hebben dit ook over jouw groep

Illusoire correlaties

Overschatten van de relatie tussen variabelen die slechts in geringe mate of helemaal niet correleren

Coercion-theorie

Maatschappij wordt gedomineerd door een aantal machtige individuen die baat hebben bij discriminatie van bepaalde groepen

Contacthypothese

Rechtstreeks sociaal contact tussen de leden van de stereotiepe groepen zwakt de stereotypering af

Stereotypedreiging

Angst om door je eigen gedrag de stereotypen te bevestigen die anderen over je groep hebben

Blaming the victim

Slachtoffer zelf de schuld geven van de situatie

Blaming the victim: leedvermaak

Positieve emotie ervaren bij het ongeluk van anderen

Anti-stereotypering: plegers

Bewust onderdrukken van negatieve attitudes of discriminerend gedrag

Anti-stereotypering: slachtoffers

Vooroordelen niet in standhouden door rolstereotiep gedrag

Attitude

door ervaring verworden (on)gunstige waardering, een evaluatieve visie op iets

Intra-individuele consistentie

Binnen jezelf, je idee gaat niet zomaar veranderen tenzij je openstaat voor een andere visie

Interindividuele variatie

Veel variatie in attitudes bij verschillende individuen

Basisfrequentievalstrik

Ongevoeliger zijn voor statistieken dan voor spectaculaire gebeurtenissen

Pluralistische onwetendheid

Anderen maken zich geen zorgen, dus jij ook niet

Ambiguïteit

Niet weten over wat de situatie gaat, onduidelijkheid/tegenstrijdigheid

Realistische conflicttheorie

Stereotypering wordt verantwoord door reële of waargenomen conflicten over schaarse bronnen, twee groepen willen dat schaarse iets bemachtigen

Sociale perceptie

het waarnemen van anderen om je heen

Zelfperceptie

het waarnemen van jezelf

zelfschema

bevat de dimensies waarmee je jezelf beschrijft (eigenschappen)

gestalt

dingen zien als een geheel, niet de losse delen zien

top-down of theory-driven

dingen beïnvloeden vanuit onze sociale schema's, vertrouwen op bestaande kennis en schema's die je hebt opgeslagen en die waarschijnlijk bruikbaar zijn in verschillende contexten

bottom-up processing

vertrekken vanuit ruwe feuten zoals die zich bij ons aandienen, zullen uiteindelijk gekleurd worden door schema's die verwachtingen oproepen.

need for cognition

reflecteren graag, nadenken over schema, makkelijker onverwachte informatie zien

need for certainly

bevestiging zoeken voor schema, meer vasthouden aan eigen schema

referentie index

referentie of suggestie bepaalt verdere interpretatie en uitkomst

experiment festinger

opstel met dollars

framing

informatie op verschillende manieren presenteren leidt tot verschillende gevoelens

stabiele attributie

oorzaken zijn stabiel = blijvend (dispositionele attributies vaak stabiel, karakter verandert niet)

onstabiele attributie

oorzaken zijn variabel = kunnen veranderen

controleerbare attributie

oorzaken kunnen beheersbaar zijn

(intern=vaak controleerbaar)

oncontroleerbare attributie

oorzaken waar men geen vat op heeft

(extern= minder controleerbaar)

globale attributie

algemeen toepasbaar, altijd en overal

specifieke attributie

geldig voor een specifieke situatie

attributietheorieën

verklaren waarom we soms bv. interne/externe attributies maken - uitleggen hoe we denken

experiment Schachter

epinefrine, juist/ fout geïnformeerd en placebo