S23 Tkanki miękkie

nowotwory tkanek miękkich patogeneza

jakie nowotwor złośliwy na podłożu nowotworu łagodnego

CZYNNIKI RYZYKA

genetyka mięsaków

częstość występowania

lokalizacja

podział

nowotwory tkanki tłuszczowej

najczęstszy nowotwór łagodny tkanek miękkicj

tłuszczak / lipoma

fibrolipoma / włókniakotłuszczak

ANGIOLIPOMA

(NACZYNIAKOTŁUSZCZAK)

co jest charakterystyczne w naczyniakotłuszczaku

że jest bolesny

MYOLIPOMA (MIEŚNIAKOTŁUSZCZAK)

LIPOMA INTRAMUSCULARE

MYELOLIPOMA (SZPICZAKOTŁUSZCZAK)

SPINDLE CELL / PLEOMORPHIC LIPOMA

LIPOBLASTOMA

HIBRENOMA (ZIMOWIAK)

LIPOMATOSIS OF NERVE

LIPOSARCOMA (TŁUSZCZAKOMIĘSAK)

lipoblasty

atypowy guz tłuszczowy / tłuszczakomięsak dobrze zróżnicowany

atypowy guz tłuszczowy / tłuszczakomięsak dobrze zróżnicowany najważniejszy czynnik rokowniczy

TŁUSZCZAKOMIĘSAK ODRÓŻNICOWANY

DEDIFFERENTIATED LIPOSARCOMA

TŁUSZCZAKOMIĘSAK ŚLUZOWATY

MYXOID LIPOSARCOMA

TŁUSZCZAKOMIĘSAK WIELOPOSTACIOWY

PLEOMORPHIC LIPOSARCOMA

podział nowotworów mięsni gładkich

MIĘŚNIAK GŁADKOKOMÓRKOWY

(LEIOMYOMA)

❖ Najczęstsza lokalizacja – trzon macicy – najczęstszy

nowotwór tkanek miękkich u kobiet

❖ Skóra i tkanka podskórna – na podłożu mięśni

wyprostnych włosów – mogą być mnogie

❖ Naczyniopochodne

• Jeden z najczęstszych nowotworów łagodnych kobiet.

• Najczęstszy nowotwór układu rozrodczego kobiet !

• Nowotwór monoklonalny (rearanżacje w chromosomach 6

i 12)

• zmutowane geny kodują hydratazę fumarynową

• Estrogeny stymulują ich wzrost

• Zwykle bez objawów, nadmierne krwawienia – anemia

• Mogą ulegać zmianą wstecznym (zeszkliwieć, zwapnieć,

metaplazja kostna, ulec zawałowi).

najczęstsze lokalizacja mięśniaka gładkokomórkowego / leiomyoma

trzon macicy i skóra

„cygartowate” jądra są w

komórkach wrzecionowatych mięśniaka gładkokomó®kowego

jaka mutacja powoduje tworzenie mnogich mięśniaków gładkokomórkowych w obrębie skóry i macicy oraz rak jasnokomórkowy nerki

wrodzona inaktywująca mutacja genu hydratazy fumaranowej

LEIOMYOMA WITH BIZARRE NUCLEI

INTRAVENOUS LEIOMYOMATOSIS

nowotwory mięśni gładkich określanie złośliwości

SMOOTH MUSCLE TUMOR OF UNCERTAIN

MALIGNANT POTENTIAL (STUMP)

MIĘŚNIAK GŁADKOKOMÓRKOWY VS MIĘSAK

LEIOMYOSARCOMA

LEIOMYOSARCOMA raczej z mięśniaków czy de novo

EBV-ASSOCIATED SMOOTH MUSCLE TUMOUR

MIĘŚNIAK POPRZECZNIE PRĄŻKOWANY (RHABDOMYOMA)

MIĘŚNIAKOMIĘSAK POPRZECZNIE PRĄŻKOWANY (MMP)

(RHABDOMYOSARCOMA)

najczęstsza lokalizacja mięśniaka poprzecznie prążkowanego

serce

która odmiana mięśniakomięsaka prążkowanokomórkowego ma charakterystyczne aberracje chromosomalne

typu pęcherzykowego

(mięsaki zarodkowe i pleomorficzne są genetycznie heterogenne - złożone aberracje chromosomowe)

EMBRYONAL RHABDOMYOSARCOMA

MORFOLOGIA

• imituje obraz mięśnia szkieletowego w różnych stadiach jego rozoju zarodkowego

• lite pola komórek okrągłych i wrzecionowatych

• w częsci komórek poprzecne prążkowanie

• mięsak groniasty:

  • miękkie, galaretowate masy przypominające kiść winogron

  • bezpośrednio pod pow. błony śluzowej

ALVEOLAR RHABDOMYOSARCOMA

MORFOLOGIA

• szerokie łącznotkankowe przegrody, które oddzielają agregaty i gniazda komórek nowotworowych lub tworzą ukłądy na kształt pęcherzyków płucnych

• komórki okrągłe, zbliżona wielkość, podobny kształt i znikoma kohezja

PLEOMORPHIC RHABDOMYOSARCOMA

MORFOLOGIA

• liczne komórki olbrzymie, dziwaczne i wielojądrzaste o eozynofilnej cytoplazmie, imitujących komórki w innych mięsakach pleomorficznych

• rozpoznanie jeśli udowodnione różnicowanie do komórek mięsni szkieletowych (konieczna IHC, np. na myogeninę)

rokowanie RHABDOMYOSARCOMA

NERWIAK POURAZOWY

TRAUMATIC NEUROMA

NERWIAKOWŁÓKNIAK (NEUROFIBROMA)

❖ Delecja genu NF1 lub utrata funkcji jego produktu białkowego

(neurofibromina) (inhibitor onkoproteiny Ras)

❖ Spontaniczny lub składowa nerwiakowłókniakowatości typu 1

(choroba von Recklinghausena)

MEN IIb

PLEXIFORM NEUROFIBROMA

NERWIAKOWŁÓKNIAK SPLOTOWATY

nerwiakowłókniak spolotowaty jest patogonomiczny dla

NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚĆ TYPU 1

(CHOROBA VON RECKLINGHAUSENA)

DIFFUSE NEUROFIBROMA

NERWIAKOWŁÓKNIAK ROZLANY

ZŁOŚLIWY NOWOTWÓR OSŁONEK NERWÓW OBWODOWYCH

MALIGNANT PERIPHERAL NERVE SHEATH TUMOR (MPNST)

NERWIAK OSŁONKI SCHWANNA

(SCHWANNOMA, NEURILEMMOMA)

NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚĆ TYPU 2

GUZ Z KOMÓREK ZIARNISTYCH (GRANULAR CELL TUMOR)

GUZ ABRICOSOWA

POLIP FIBROEPITELIALNY

WŁÓKNIAK POCHEWEK ŚCIĘGNISTYCH

FIBROMA OF TENDON SHEATH

WŁÓKNIAK Z WŁÓKIEN ELASTYCZNYCH

(ELASTOFIBROMA)

BLIZNOWIEC

KELOID

GUZOWATE ZAPALENIE POWIĘZI

NODULAR FASCITIS

MORFOLOGIA

• niezbyt ostro odgraniczony guzek o średnicy do 5 cm

• głęboko w tkance podskórnej, rzadziej w obrębie mięśnia

• strefowy charakter utkania

  • bogatokomórkowe obszary z obecnością licznych fibroblastów i miofibroblastów tworzących układ widywane w hodowlach komórkowych

  • obszary ubogokomórkowe o wejrzeniu śluzowatym lub zdominownym przez włóknienie

• kształt komórek od okrągłych po wrzecionowate

• mogą prezentować wyraźne jąderka i aktywność mitotyczną

• w podścielisku zwykle liczne limfocyty i wynaczynione erytrocyty

• NIE stwierdza się neutrofilli

MYOSITIS OSSIFICANS

KOSTNIEJĄCE ZAPALENIE MIĘŚNI

❖ Łagodna zmiana rzekomonowotworowa, dobrze odgraniczona, może ulec regresji

❖ Reaktywna proliferacja fibroblastów z tworzeniem metaplastycznej kości.

❖ Wysportowane młode osoby, uraz w wywiadzie w 50%

❖ Mięśnie, ścięgna (najczęściej okolica łokcia, uda, pośladka, ramienia)

❖ Objawy kliniczne zależne od fazy choroby, początkowo zajęty obszar jest bolesny, obrzęknięty, w ciągu kilku następnych tygodni stopniowo twardnieje i wyraźniej oddziela się od otoczenia i staje się bezbolesny

❖ Zwykle 3-6cm średnicy

❖ Wycięcie jest równoznaczne z wyleczeniem

❖ Charakterystyczna budowa strefowa – miękki środek (fibroblasty) oraz skostniały obwód

❖ Istnieje postać dziedziczona AD, zmiany powstają bez wystąpienia urazu

❖ Diagnostyka różnicowa – extraskeletal osteosarcoma (osoby starsze, komórki nowotworowe, brak strefowości zmiany)

w diagnozie kostniejącego zapalenia mięśni koniecznie trzeba wykluczyć

nalezy wykluczyć pozakostną postać kostniakomięsaka

zespół Gardnera

WŁÓKNIAKOWATOŚĆ (FIBROMATOSIS)

MORFOLOGIA

• szarobiałe, twarde, źle odgraniczone i naciekające zmiany

• komórki wrzecionowate o niewielkim polimorfizmie jąder

• ułożone w szerokie pęczki, które wnikają w okoliczne tkanki

• pojedyncze mitozy

• cechy fibroblastów lub miofibroblastów

• niektóre zmiany znaczna komórkowośc (zwłaszcza początkowa faza)

• inne duże ilości gęstego kolagenu, a całość przypomina bliznę

WŁÓKNIAKOWATOŚĆ

POWIERZCHOWNA

WŁÓKNIAKOWATOŚĆ GŁĘBOKA

(DESMOID TUMOR)

jaki zespół daje predyspozycję do włóknikowatości głębokiej

zespół Gardnera (germinalna mutacja APC)

jakie mutacje związane z włókniakowatością głęboką

• CTNNB (beta-catenin)

• APC (zespół Gardnera)

EXTRASKELETAL

OSTEOSARCOMA

NOWOTWORY O POŚREDNIEJ ZŁOŚLIWOŚCI tkanki miekkie

MIĘSAKI O RÓŻNICOWANIU FIBROBLASTYCZNYM

WŁÓKNIAKOMIĘSAK (FIBROSARCOMA)

gdzie najczęściej włókniakomięsak daje przerzuty

obraz rybich osci jest w

włókniakomięsak

DERMATOFIBROMA

BENIGN FIBROHISTIOCYTOMA

DERMATOFIBROSARCOMA

PROTUBERANS

MIĘSAK MAZIÓWKOWY / MAZIÓWCZAK ZŁOŚLIWY

SYNOVIAL SARCOMA

• Nowotwór pierwotny okolic stawów (kaletek i ścięgien)

• Może wtórnie naciekać staw (rzadko)

• U ludzi młodych - głównie 2-4 dekada (ale zakres szeroki: 6-65 lat)

• Początkowo przypuszczano, że wywodzi się z synowiocytów (stąd nazwa)

• Dość rzadki (około 10% mięsaków tkanek miękkich)

❖ Lokalizacja:

• 70% kończyna dolna (kolano 70%;

śródstawowo 5%)

• 10% kończyna górna

• 5% głowa i szyja (okol. zagardłowa)

❖ objawy: tkliwy, wolno rosnący guz

❖ RTG: nieregularna masa z rozsianymi

zwapnieniami (w 30%) w sąsiedztwie stawu

(DD: osteosarcoma)

o początkowo mały (1 - 3cm) i dobrze odgraniczony

o potem rozlegle nacieka otoczenie; obejmuje teren stawu

o szaro-biały, wylewy krwawe

Histologicznie:

• Typ dwufazowy

• Typ jednofazowy

❖ zwapnienia

❖ ogniska metaplazji chrzęstnej / kostnej

Charakterystyczna translokacja: t(x;18)(p11.2;q11.2)

fuzja genów: chromosom 18: SS18 i chromosom X: SSX1/SSX2/SSX3

Rokowanie lepsze gdy:

• lokalizacja: dystalna

• wielkość: poniżej 5 cm

• Usunięty radykalnie

• Mitozy (<15/10HPF)

• Martwice (<50%).

o mała zmiana: wycięcie lokalne (50% nawrót)

o naciekanie – amputacja + chemia/radio

o co zwykle nie zapobiega powstawaniu przerzutów

Rokowanie jest nieprzewidywalne

5- cio letnie przeżycia: 35-50% (10 letnie 10-30%)

Dwufazowy – nieco lepiej niż jednofazowy

przerzuty: płuca (80%), ww. chłonne, kości, OUN

MIĘSAK MAZIÓWKOWY

SYNOVIAL SARCOMA najczęstsza lokalizacja

kolano

MIĘSAK MAZIÓWKOWY rokowanie

MIĘSAK MAZIÓWKOWY - LECZENIE:

NIEZRÓŻNICOWANY MIĘSAK WIELOPOSTACIOWY

(UNDIFFERENTIATED PLEOMORPHIC SARCOMA; UPS)

: Mięsaki nie wykazujące kierunku różnicowania:

• Obraz mikroskopowy

• Immunohistochemia

• Biologia molekularna

Konieczne wykluczenie innych mięsaków a także sarkomatoidnych raków i

czerniaków.

▪ Różna lokalizacja, różny wiek

▪ Wysoki stopień złośliwości

▪ Rośnie bardzo szybko dając przerzuty do płuc

▪ Niewielka część powstaje po radioterapii

Dawniej włókniakomięsak histiocytarny (malignant fibrous histiocytoma MFH)