Flashcards Mechanische en Chemische Perceptie

Een set van 250 flashcards in de vorm van vraag en antwoord over mechanische en chemische perceptie, gebaseerd op de verstrekte collegestof.

Welke vijf zintuigen worden traditioneel (volksgewijs) onderscheiden?

Zicht, gehoor, smaak, geur en tast.

Waaruit bestaat de tastzin in werkelijkheid volgens het transcript?

Uit meerdere perceptuele systemen die verschillende soorten signalen registreren.

Wat is het onderscheid tussen haptische sensaties en pijnprikkels een voorbeeld van?

Verschillende systemen binnen de tastzin.

Wat is exteroceptie?

Lichamelijke sensaties die via de huid worden waargenomen, zoals tast, pijn, warmte en koude.

Wat is proprioceptie?

Informatie over de positie van het lichaam.

Wat is visceroceptie?

Informatie over het functioneren van de interne organen.

Welke twee systemen vormen samen de basis van interoceptie?

Proprioceptie en visceroceptie.

Noem drie voorbeelden van interoceptie die bewust kunnen worden waargenomen.

Honger, dorst en een volle blaas.

Wat is een voorbeeld van een interoceptief proces dat onbewust wordt verwerkt?

De regulatie van de bloeddruk.

Welke rol speelt interoceptie volgens de embodied cognition-benadering?

Een cruciale rol in gedragscontrole en het bewaken van de interne toestand.

Welk zintuig is volgens het transcript sterk gelinkt aan emoties?

Geur.

Hoe wordt mechanische perceptie gedefinieerd?

De waarneming van signalen die gecodeerd worden door een mechanisch proces, zoals druk of buiging.

Welke systemen vallen onder de categorie mechanische perceptie?

Pijn, gevoel, motorische feedback, het vestibulaire systeem en het auditieve systeem.

Waarom wordt visceroceptie vaak als chemische perceptie beschouwd?

Omdat het gebaseerd is op receptoren die reageren op chemische veranderingen in het lichaam.

Waarom is het vestibulaire systeem essentieel voor handelen?

Het is noodzakelijk voor het behoud van evenwicht.

Wat is een riskant gevolg van het ontbreken van pijnsensaties?

Het risico op ernstige of dodelijke verwondingen zonder dat men het doorheeft.

Wat is de rol van interoceptie bij het ontstaan van zelfbewustzijn?

Het draagt bij aan de gewaarwording van het eigen lichaam en het besef van jezelf als individu.

Wat is de functie van het vestibulaire systeem bij hoofdbewegingen?

Het registreert beweging en stuurt compenserende signalen naar het oculomotorsysteem voor visuele stabiliteit.

Waarom is lezen in een bewegend boek moeilijker dan lezen terwijl je je hoofd beweegt?

Bij hoofdbeweging compenseert het vestibulaire systeem, bij een bewegend boek gebeurt dit niet.

Welke drie zaken detecteert of reguleert het vestibulaire systeem?

Positie van het hoofd, acceleratie en balans.

Wanneer treedt bewuste gewaarwording van het vestibulaire systeem meestal op?

Enkel bij extreme omstandigheden zoals pirouettes of achtbaanritten.

Waaruit bestaat het evenwichtsorgaan anatomisch gezien?

Drie semicirculaire kanalen gevuld met stroperige vloeistof.

In welke richtingen zijn de semicirculaire kanalen georiënteerd?

In drie orthogonale richtingen.

Wat gebeurt er met de vloeistof in de kanalen bij een hoofdbeweging?

De vloeistof komt in beweging en stimuleert de haarcellen.

Via welke zenuw worden de signalen van het evenwichtsorgaan doorgestuurd?

De achtste craniale zenuw.

Naar welke twee gebieden in de hersenen projecteert de achtste craniale zenuw?

Hersenstam en cerebellum.

Hoeveel groter is het evenwichtsorgaan van een walvis vergeleken met een muis?

Slechts $\pm 5$ keer groter (terwijl de walvis $10 \times 10^6$ keer massiever is).

In welke hersenhelft wordt vestibulaire informatie voornamelijk verwerkt?

De rechterhemisfeer.

Noem drie specifieke gebieden betrokken bij de verwerking van evenwichtsinformatie.

De insula, Brodmanngebied 7 en de temporaalkwab.

Waar bevindt zich de vestibulaire cortex die de interne representatie van lichaamsoriëntatie vormt?

In de posterieure insula in de rechterhemisfeer.

Welk gebied is belangrijk voor de integratie van zintuiglijke informatie op de grens van de pariëtale en temporale cortex?

De angulaire gyrus.

Wat kan het gevolg zijn van elektrische stimulatie van de angulaire gyrus?

Buitenlichamelijke ervaringen (out-of-body experiences).

Waarom word je misselijk na het stoppen met rondjesdraaien?

Door een mismatch tussen visuele informatie en de vloeistof in de kanalen die nog blijft bewegen.

Wat is de verklaring voor 'motion sickness' (bewegingsmisselijkheid)?

Een gebrek aan een duidelijke link of conflict tussen de visuele input van de ogen en vestibulaire input.

Waarom veroorzaakt een zelf geïnitieerde beweging minder misselijkheid dan een externe beweging?

De hersenen kunnen de gevolgen van de eigen beweging voorspellen.

Waar bevinden somatosensorische receptoren zich?

In de huid, interne organen en spieren.

Wat registreren receptoren in spieren en gewrichten?

Spiercontractie en gewrichtsbeweging.

Wat is een vrije zenuwuiteinde?

De eenvoudigste vorm van een receptor: ongemyeliniseerde axonen net onder het huidoppervlak.

Welk mechanisme activeert een actiepotentiaal in een vrije zenuwuiteinde?

Het openen van kaliumkanalen.

Waarop reageren de lichaampjes van Ruffini?

Op het uitrekken van de huid.

Waarvoor zijn de lichaampjes van Meissner gevoelig?

Verplaatsing van de huid en laagfrequente vibraties.

Waarvoor zijn de lichaampjes van Pacini gevoelig?

Hoogfrequente vibraties.

Met welk object kan de vorm van complexe somatosensorische receptoren vergeleken worden?

Met een ui, vanwege de schilvormige lagen rond de neuronale membraan.

Op welke chemische stof reageren warmtereceptoren?

Capsaïcine (uit pepers).

Op welke stoffen reageren koudereceptoren?

Menthol en munt.

Wat is de definitie van nociceptie?

De verwerking van afferente pijnprikkels.

Wat is het verschil tussen pijn en nociceptie?

Nociceptie is het perifere signaal; pijn is de interpretatie van dit signaal door het brein.

Welke drie systemen zijn betrokken bij nociceptie volgens het transcript?

Systemen voor scherpe acute pijn, brandende pijn en pijnlijke kou.

Wat is het kenmerk van axonen die doffe pijn geleiden?

Ze zijn dunner en trager.

Welke neurotransmitter wordt afgegeven bij een mild nociceptief signaal?

Glutamaat.

Welke combinatie van neurotransmitters wordt afgegeven bij een intens nociceptief signaal?

Glutamaat en substantie P.

Wat is de functie van substantie P?

Het coderen van de pijnintensiteit.

Hoe reageren nociceptieve receptoren op interne bedreigingen zoals infecties?

Indirect via intermediaire patroonherkenningsreceptoren.

Wat voor soort structuren herkennen patroonherkenningsreceptoren?

Moleculaire structuren van pathogene of beschadigde weefsels.

Via welke twee wegen gaat somatosensorische informatie naar het brein?

Craniale zenuwen (hoofd) en het ruggenmerg (lichaam).

Wat is een dermatoom?

Een specifiek lichaamsgebied dat verbonden is met één enkele ruggenmergzenuw.

Naar welke kernen in de thalamus projecteren de zenuwbanen voor tast en pijn?

De somatosensorische kernen.

Waar bevindt de primaire somatosensorische cortex zich?

In de pariëtaalkwab.

Op welke twee soorten stimulatie reageren de parallelle strips in de somatosensorische cortex?

Oppervlakkige tactiele stimulatie en diepe druk/beweging van gewrichten.

Wat is de sensorische homunculus?

Een ruimtelijke kaart van het lichaam in de somatosensorische cortex.

Wie stelden de eerste voorstelling van de somatosensorische kaart op?

Penfield & Boldrey.

Welke methode gebruikten Penfield & Boldrey om de kaart te maken?

Elektrische stimulatie van specifieke cortexlocaties bij patiënten.

Wat is een centraal punt van kritiek op het homunculus-model?

Het idee van een vaste, passieve kaart is te naïef en houdt geen rekening met cognitieve processen of interne sensaties.

Welk model stelde Brecht voor als alternatief voor de homunculus?

Een volledig lichaamsmodel dat simulaties uitvoert.

In welke corticale laag bevindt zich volgens Brecht het lichaamsmodel?

Laag 4.

Wat zijn de twee hoofdfuncties van het lichaamsmodel van Brecht?

Het genereren van een actieve representatie en het uitvoeren van simulaties van lichaamsfuncties.

Waarop is de simulatiefunctie van het lichaamsmodel gebaseerd volgens Brecht?

Input uit laag 6.

Welke symptomen vertoonde de Alzheimerpatiënt met schade aan de somatosensorische cortex?

Moeite met taken gerelateerd aan het eigen lichaam (aankleden, eigen lichaamsdelen aanwijzen), maar niet met externe objecten.

Hoe werkt het lichaamsmodel in relatie tot acties zoals een bal werpen?

De actie wordt eerst mentaal gesimuleerd; de resultaten dienen als input voor andere processen.

Wat is het verschil tussen het lichaamsbeeld en het lichaamsschema volgens De Haan & Dijkerman?

Lichaamsbeeld is de perceptuele representatie; lichaamsschema betreft de acties die het lichaam kan uitvoeren.

Waarom is actieve exploratie nodig voor haptische objectherkenning?

Om sensaties op te slaan in en op te halen uit het geheugen om het object te herkennen.

Welke twee vormen van organisatie omvat de perceptie van het eigen lichaam?

Ruimtelijke organisatie (afstand tussen aanrakingen) en structurele organisatie (positie van het lichaam).

Wat is het resultaat van de integratie van visuele, vestibulaire en interoceptieve waarneming?

De ervaring van lichaamseigendom (body ownership).

Welke hersengebieden worden geactiveerd bij een affectieve aanraking (zoals een schouderklopje)?

S1, S2, de insula, het putamen, de thalamus, frontale operculum en mediale prefrontale cortex.

Wat is het verschil in neurale activatie tussen affectieve en niet-affectieve aanraking?

Niet-affectieve aanraking blijft beperkt tot de somatosensorische cortex.

Welke twee factoren kunnen leiden tot structurele veranderingen in de somatosensorische cortex (plasticiteit)?

Sensorische ervaring (zoals training) en perifere laesies.

Welk effect heeft Tai chi-training op de tastzin?

Het zorgt voor een verhoogde tactiele gevoeligheid (bijv. in de vingertoppen).

Wat gebeurt er bij corticale deafferentie?

Wanneer axonen niet regenereren na schade, nemen nabijgelegen corticale gebieden (bijv. het gezicht) de vrijgekomen ruimte over.

Wat is maladaptieve plasticiteit?

Plasticiteit die leidt tot ongewenste effecten, zoals het waarnemen van fantoomsensaties.

Wat zijn fantoomledematen?

Het fenomeen waarbij een patiënt een geamputeerd of losgekoppeld lichaamsdeel nog steeds voelt.

Wat is een spiegelsensatie bij fantoomledematen?

Het gevoel dat stimulatie van de intacte arm wordt gevoeld in de geamputeerde arm.

Waarom kan stimulatie van het gezicht fantoomsensaties in een arm opwekken?

Omdat de representaties van het gezicht en de armen anatomisch dicht bij elkaar liggen in de cortex.

Welke delen van de hand zijn vaak oververtegenwoordigd in fantoomsensaties?

De duim en de pink.

Waarom kan men zichzelf niet kietelen?

Omdat het brein de sensorische gevolgen van eigen bewegingen voorspelt en onderdrukt via een referentiekopie.

Wat gebeurt er met het kietelgevoel als er een vertraging zit tussen de eigen actie en de aanraking?

Het kietelgevoel neemt toe naarmate de vertraging groter is.

Welk hersensysteem is gelinkt aan de lachrespons bij kietelen?

Het limbisch systeem.

Noem het verschil tussen een streling en jeuk qua receptoren.

Streling gaat via tastreceptoren; jeuk via lage activatie van pijnreceptoren of jeukspecifieke receptoren.

Wat is het doel van interoceptie?

Het behouden van een stabiele interne toestand, motiveren van gedrag en genereren van zelfbewustzijn.

Wat is het verschil tussen interoceptie en exteroceptie qua doel?

Interoceptie reguleert de lichaamstoestand; exteroceptie reguleert de interactie met de omgeving.

Hoe definieert Vaitl proprioceptie binnen interoceptie?

Signalen van receptoren in huid en gewrichten die de positie en zwaartekracht bepalen.

Waar bevinden de cellichamen van de meeste visceroceptieve receptoren zich?

In de ganglia van het sympathische deel van het autonome zenuwstelsel.

Naar welke drie kerngebieden gaan visceroceptieve signalen?

Hersenstam, hypothalamus en amygdala.

Welk percentage van de afferente input in het lichaam is visceroceptief?

Ongeveer $2\%$.

Welke drie systemen staan centraal in visceroceptief onderzoek?

Cardiovasculair, ademhalings- en gastro-intestinaal systeem.

Wat is de baroreflex?

Een snel mechanisme voor de regulatie van actuele veranderingen in de bloeddruk via hartslag en bloedvaten.

Waar bevinden de baroreceptoren zich?

In de halsslagader en de aortaboog.

Wat is het effect van een hoge activiteit van baroreceptoren op de pijnperceptie?

Het leidt tot een verandering (vaak vermindering) in de perceptie van pijn.

Welke hersenstructuur reguleert normaal gesproken de ritmische ademhaling?

Kernen in de hersenstam.

Naar welke drie suprapontane structuren projecteert de ritmische ademhalingsactiviteit?

Hippocampus, prefrontale cortex en amygdala.

Wat is het fysiologische effect van bewust trager ademen?

Het stimuleert parasympathische activiteit en beïnvloedt de baroreflex positief.