College 3: Persoonlijkheidsontwikkeling

Deze flashcards behandelen de belangrijkste concepten van persoonlijkheidsontwikkeling, waaronder cohorteffecten, gemiddelde verandering, rangordestabiliteit en persoonlijkheid in de kindertijd, gebaseerd op het HEXACO-model en relevante studies.

Wat zijn de drie hoofdvragen binnen het onderzoek naar persoonlijkheidsontwikkeling?

1. In hoeverre verschillen generaties (cohorteffecten)? 2. In hoeverre verandert een gemiddeld persoon (gemiddelde verandering)? 3. In hoeverre blijft een persoon hetzelfde ten opzichte van leeftijdsgenoten (rangordestabiliteit)?

Wat zijn de drie analyseniveaus voor persoonlijkheidsstabiliteit?

Universeel (de hele bevolking/mensheid), Nomothetisch (tussen groepen/generaties en individuen) en Idiografisch (individuele levenslooptrajecten).

Wat is de definitie van een geboortecohort?

Mensen die in ongeveer dezelfde periode geboren zijn en tegelijkertijd een vormende periode doormaken.

Welke formule beschrijft de relatie tussen Leeftijd (A), Periode (P) en Cohort (C)?

$$Leeftijd = Periode - Cohort$$

Wat houdt een periode-effect in?

Het effect van historische omstandigheden gedurende een bepaalde tijdsperiode op veranderingen in een variabele.

Wat concludeerden Wetzel et al. (2017) over narcisme in verschillende cohorten studenten?

De niveaus van narcisme daalden gestaag tussen 1990 en 2010; dit patroon kwam niet overeen met generatietheorieën.

Wat was de belangrijkste bevinding van het Roemeense APC-onderzoek door Ion et al. (2022)?

Na controle voor leeftijd en periode werden er geen generatie-gerelateerde (cohort) effecten in persoonlijkheidskenmerken gevonden.

Welke twee hoofddimensies van het HEXACO-model vertonen een duidelijke stijgende trend tijdens de volwassenheid?

Integriteit (Honesty-Humility) en Consciëntieusheid.

Wat is het Maturatieprincipe?

Psychologisch adaptieve persoonlijkheidsverandering tijdens de volwassenheid, gekenmerkt door een toename in trekken die positief verband houden met interpersoonlijk en beroepsmatig functioneren.

Wat stelt de Social Investment Theory (SIT)?

Persoonlijkheidsmaturatie is het gevolg van het aannemen van volwassen rolverantwoordelijkheden (zoals werk en relaties).

Wat is rangordestabiliteit?

De mate waarin een persoon dezelfde positie behoudt op een persoonlijkheidskenmerk in vergelijking met mensen van een vergelijkbare leeftijd.

Op welke leeftijd is de rangordestabiliteit van persoonlijkheid doorgaans het hoogst?

Rond de leeftijd van $50$ jaar.

Hoe verandert de rangordecorrelatie ($r$) van persoonlijkheidskenmerken van de adolescentie naar de volwassenheid?

Bij adolescenten is $r \thickapprox 0.40$, bij jonge volwassenen $r \thickapprox 0.60$, en bij volwassenen kan de gecorrigeerde stabiliteit oplopen tot $r \thickapprox 0.80$.

Waarom is het meten van persoonlijkheid vóór het 10e levensjaar lastig?

Vanwege beperkte leesvaardigheid bij kinderen, het feit dat volwassen vragenlijsten niet geschikt zijn, en omdat veel gedragingen nog niet worden waargenomen bij kinderen.

Wat is persoonlijkheidscoherentie?

Het concept of persoonlijkheid op verschillende leeftijden op een andere manier tot uitdrukking komt, ondanks een onderliggende continuïteit.

Wat lieten Hampson & Goldberg (2006) zien over stabiliteit tussen basisschool en de volwassenheid na 40 jaar?

Er was enige stabiliteit, met correlaties van $r = 0.29$ voor Extraversie en $r = 0.25$ voor Consciëntieusheid, maar de stabiliteit was lager door gebrekkige zelf-andere overeenstemming.

Hoe stabiel is agressiviteit over een periode van 40 jaar volgens Huesmann et al. (2009)?

Redelijk hoog, met een correlatie van $r = 0.50$ voor mannen en $r = 0.40$ voor vrouwen.

Welke drie types narcisme worden onderscheiden in het onderzoek van Orth et al.?

Agentic narcisme (behoefte aan bewondering/grootsheid), Antagonistisch narcisme (arrogantie/uitbuiting) en Neurotisch narcisme (emotionele dysregulatie/gevoeligheid).