1 AP TERM EXAM

contemporarius

salitang Latin kung saan nanggagaling ang salitang kontemporaneo

kontemporaneong isyu

anumang pinagtatalunang problema, ideya, paksa, o bagay na may halaga at nakakaapekto sa lipunan na nananatiling walang kalutasan sa kasalukuyan

pangkapaligiran

uri ng kontemporaneong isyu - tumutukoy sa kalagayan ng mga may buhay at mga organismong may uganayan sa isa’t isa. nakapaloob din ang kalagayan nito resulta ng mga kalamidad, sakuna, at kagagawan ng tao

pang-ekonomiya

tumatalakay sa mga usaping nakaaapekto sa kagalingan at kapakanan ng tao tulad ng empleo, epekto ng globalisasyon, at sustainable development

pangkasarian

mga hamon sa ideya at pagkakakilanlang kasarian at pagbuo ng mga batas na magbigay proteksyon laban sa diskriminasyon (hal. LGBTQIA+)

pagkamamamayan

tumutukoy sa gampanin ng isang indibidwal sa kanyang lipunan sa bansa

disaster

malubhang pagkasira ng kaayusan ng isang komunidad o lipunan na sanhi ng malawakang pagkawala ng buhay, ari-arian, at kapaligiran na lagpas sa kakayahan ng komunidad o lipunan na tumugon at makaangkop gamit ang sarili nitong pinagkukunang-yaman

hazard

anumang mapanganib na pangyayaring pisikal, penomena, substance, aktibidad, o sitwasyon ng tao na may potensyal na magbunga ng pagkawasak ng buhay at ari-arian, o iba pang impact sa pangkalusugan, sosyal, ekonomiko, o pagkasira ng kapaligiran

bulnerabilidad

antas ng kahinaan ng isang tao, lugar, o komunidad sa harap ng panganib o sakuna

likas, anthropogenic

dalawang uri ng hazard

disaster risk

potensyal na pagkawala sa isang disaster batay sa bilang ng buhay, ari-arian, kabuhayan, estadong pangkalusugan, at serbisyo na maaaring mangyari sa isang partikular na komunidad o lipunan sa isang takdang panahon sa hinaharap

hazard, exposure, vulnerability, capacity

apat na salik ng disaster risk

hazard

salik ng disaster risk - probability, severity

exposure

salik ng disaster risk - structures, population, economy

vulnerability

salik ng disaster risk - physical, social, economic, environmental

capacity

salik ng disaster risk - physical planning, social capacity, economic capacity, management

disaster risk reduction

management

drrm

national disaster risk reduction and management council

ndrrmc

ra 10121

republic act - philippine disaster risk reduction and management

top-down approach

ang paggawa ng solusyon para sa mga suliranin ay nagmumula sa mas malawak at mataas na antas ng konsepto ng paggawa ng polisiya

pamahalaan

top-down approach - gumagawa ng batas o programa para sa paglutas ng suliraning pangkapaligiran

bottom-up approach

mas malaya ang mga mamamayan na gumawa ng sariling pamamaraan kung paano masosolusyonan ang suliraning pangkapaligiran

mamamayan

bottom-up approach - gumagawa ng sariling pagtugon o aksiyon sa suliraning pangkapaligiran

unemployment

isang phenomenon na nangyayari kapag ang isang taong aktibong naghahanap ng trabaho ay hindi makahanap ng trabaho

department of labor and employment

dole

labor force

aka working age population, potential supply of labor, at potential manpower/human resources. mula 15 taong gulang pataas

economically inactive

14 taong gulang pababa o hindi kasama sa labor force

economically active

domestic employment

unemployed person

taong 15 gulang pataas walang trabaho/ginagawa, taong naghahanap ng trabaho, o kasalukuyang bukas para makapagtrabaho

full time employment

40 oras o higit pa sa isang linggo nagtatrabaho

part time employment

mas mababa sa 40 oras sa isang linggo nagtatrabaho

underemployment

mas mababa kaysa sa level ng kasanayan o iba sa kanyang natapos na kurso ang trabaho

visibility underemployment

uri ng underemployment - part time na nagtatrabaho ng mas mababa sa 40 oras sa isang linggo

invisibility underemployment

uri ng underemployment - nagtatrabaho ng 40 oras o higit pa sa isang linggo

frictional unemployment

uri ng unemployment - produkto ng pangmaigsiang paggalaw sa pagitan ng isang trabaho patungo sa iba o dahil sa pagkatanggal sa trabaho

seasonal unemployment

produkto ng regular, paulit-ulit, at predictable na pagbabago sa pangangailangan sa manggagawa ng ilang industriya kada taon gaya ng pista opisyal, iskedyul ng pag-aani, pagsisimula ng taong-aralan, at iskedyul ng produksyon

structural unemployment

produkto ng pagbabago ng teknolohiya at iba pa sa estruktura ng ekonomiya

cyclical unemployment

produkto ng business cycle fluctuations na mula sa recessions o economic downturns

department of trade and industry

dti

philippine overseas employment administration

poea

national economic development authority

neda

ra 6727

republic act - wage rationalization act

gdp, ppp

dito nakabase ang kahirapan ng isang bansa

forced labor

sapilitang paggawa na sa kasalukuyang panahon ay madalas nangyayari sa papaunlad na bansa

human trafficking

tumutukoy sa puwersahang pangangalakal ng tao

tier 1

tiers ng human trafficking - ang bansa ay gumagawa ng paaraan upang malabanan ang human trafficking at nakamit ang pinakamababanag pamantayan sa pagsupil dito

migrasyon

paglipat ng isang tao mula sa isang bansa o komunidad patungo sa iba dahil sa paghahanap ng mas maayos na kondisyon ng pamumuhay

permanenteng migrante

uri ng migranteng pilipino - naninirahan sa ibang bansa kasama ang kanilang pamilya. ang kanilang paninirahan ay hindi nakabatay a trabaho o kontrata, kundi sa pangmatagalang paninirahan

pansamantalang migrante

aka overseas Filipino workers. nagtatrabaho sa ibang bansa at inaasahang babalik sa Pilipinas matapos ang kanilang kontrate

illegal migrante

aka irregular migrants. mga indibidwal na nagtatrabaho sa ibang bansa nang walang kaukulang permiso, walang tiyak na tirahan, at kadalasan ay lumalabag na sa itinakdang panahon ng pananatili

brain drain

pag-alis ng mga lakas ng aral at mga propesyonal

political dynasty

isang pamilya na matagumpay na napapanatili ang kapangyarihang politikal sa pamamagitan ng pagkontrol sa kahit na isang halal na posisyon sa loob ng sunod-sunod na henerasyon

fat dynasty

pag-ookupaa ng iisang pamilya o magkakamag-anak ng iba’t ibang halal na posisyon nang magkakasabay

thin dynasty

aka intergenerational dynasty. paghawak ng iisang pamilya o angkan sa isang halal na posisyon nang sunod-sunod

house bill 837

house bill - anti-political dynasty act

erlinda santiago

nagpanukala muli ng anti-political dynasty act noong 2013

ra 10742

republic act - reform law; antipolitical dynasty provision sa sk

mamamayan, teritoryo, pamahalaan, soberanya

apat na elemento ng estado

1987 philippine constitution artikulo 1

philippine constitution kung saan ipinagbabahagi ang pambansang teritoryo ng kapuluang Pilipinas

teritoryo

elemento ng estado - sakop ng katubigan at karagatan, kalawakang itaas, at kalaliman ng lupa. tahanan ng mamamayan. pinagbabatayan ng eknomiya ng isang estado at kabuhayan ng mamamayan

ra 9522

republic act - philippine archipelagic baselines law

presidential decree 1596

presidential decree - declared the kalayaan island group as a distinct and separate municipality of the province of palawan noong june 11, 1978

united nations convention on law of the sea

unclos

jamaica

saang bansa pinagtibay ang unclos noong 1982

167

bilang ng bansa sa unclos

archipelagic doctrine

dito sinasabi na ang isang kapuluan/archipelago ay dapat ituring na nag-iisang yunit kung saan ang lahat ng mga pulo at mga katubigan sa pagitan, paligid at nag-uugnay sa mga pulo, anuman ang lalim at dimensyon nito, ay bumubuo bilang bahagi ng pambansang teritoryo ng estado at nasa ilalim ng hurisdiksyon nito

baseline

linyang naghihiwalay sa lupa mula sa dagat, kung saan ibinabaty ang pagsukat sa lawak ng hurisdiksyon ng estado sa baybayin ng karagatan

territorial sea

hanggang 12 nm mula sa baseline

archipelagic waters

tinatawag ding internal waters. lahat ng bahaging katubigan na nakapaloob sa baseling kabilang ang look, golpo, ilog, at lawa ang bumubuo sa pambansang teritoryo ng bansa

international waters

beyond 200 nm. sa labas ng territorial sea. tinatawag ding high seas o open seas kung saan malayang makapaglalayag ang alinmang sasakyang pandagat at makagamit ang ibat ibang mga estado sa daigdig

exclusive economic zone

hanggang 200 nm mula sa baseline kung saan pinagkakalooban ang archipelagic state ng eksklusibong sovereign rights na galugarin, linangin, panatilihin, at pangasiwaan ang mga likas na yaman na kapwa buhay at hindi nabubuhay na matatagpuan dito kabilang ang produksyon ng enerhiya

continental shelf

hindi bahagi ng eez at pambansang teritoryo nito. ang mga coastal state ay binibigyan pa rin ng unclos ng karapatan sa seabed

normal continental shelf

uri ng continental shelf kung saan hanggang 200 nm

extended continental shelf

uri ng continental shelf kung saan hanggang 350 nm

2012

taon na naipanalo ng pilipinas ang benham rise bilang bahagi ng extended continental shelf

philippine rise

dahil sa executive order no. 25 ni pangulong duterte, pinalitan ang pangalan ng benham rise noong 2017 at ginawang ____

right of innocent passage

sovereign right - malayang pagdaan kung tuloy-tuloy at mabilis ang paglalayag o hindi tumitigil/dumadaong

right of transit passage

sovereign right - para sa mga estratehikong kipot

kalayaan island group

pangkat na mahigit 50 iba’t ibang anyong-lupang napaliligiran ng tubig at na pagmamay-ari ng Pilipinas na bahagi ng Spratly islands

9

bilang ng inookupahan ng Pilipinas na pulo at reefs sa KIG

pag-asa

iisang barangay sa kalayaan island group

spratly at paracel islands

dalawang grupo ng pinag-aagawang pulo sa south china sea

pilipinas, vietnam, taiwan, malaysia, brunei, china

mga bansang umaangkin sa spratly islands

malampaya oil field

kung saan nanggagaling ang 40% ng elektrisidad ng luzon

brp sierra madre

kampo militar ng pilipinas sa ayungin shoal

second thomas shoal

ibang pangalan ng ayungin shoal

recto bank

katabi ng malampaya gas field

reed bank

ibang pangalan ng recto bank

panatag shoal, karburo, scarborough shoal

tatlong pangalan para sa bajo de masinloc

bajo de masinloc

coral reef malapit sa baybayin ng zambales

ra 10742

republic act - reform law