İslam Tarihi: Dört Halife, Emeviler ve Abbasiler Dönemi

Dört Halife Dönemi, Emevi Halifeleri, Abbasi Halifeleri ve Abbasi Dönemi İsyanları ders notlarından derlenmiş kelime kartları.

Hz. Ebubekir Dönemi

Atik lakaplı halifenin dönemi; Ridde olayları, Ecnadeyn savaşı, Yemame savaşı, Hire fethi, Kur'an'ın cemi ve Yermük Savaşı'nın başlangıcı bu döneme aittir.

Hz. Ömer Dönemi

Faruk lakaplı halifenin dönemi; Mufavakat'ı Ömer, Horasan fethi, Büveyb, Köprü, Kadisiye, Medain, Celula ve Nihavend savaşları ile Şam, Kudüs, Mısır fetihleri ve Yermük Savaşı'nın bitişi bu dönemdedir.

Hz. Osman Dönemi

Zinnureyn lakaplı halifenin dönemi; Kuran-ı Kerim istinsahı, Kıbrıs fethi, Belencer, Zatüs Savari ve Abdulahlar (Beytula) savaşları, akraba vali atamaları ve büyük isyan bu dönemde yaşanmıştır.

Hz. Ali Dönemi

Ebu Turab ve Allah'ın Aslanı lakaplı halifenin dönemi; Cemel ve Sıffin (leyletul Herir) savaşları, Tahkim olayı, Hariciliğin ortaya çıkışı ('Hüküm ancak Allah'ındır!'), Nuhayle ve Nehrevan savaşları bu dönemdedir.

Es-Seffah

İlk Abbasi halifesidir. Asıl adı Ebu'l Abbas'tır; kanlı bir şekilde birliği sağladığı için 'Seffah' (kan dökücü) lakabını almıştır. Talas Savaşı bu dönemdedir.

Ebu Cafer el-Mansur

Bağdat 'Medinetü's Selam' şehrini ve Hizanetü'l Hikme kütüphanesini kuran Abbasi halifesi. Ebu Hanife'yi kadı tayin etmek istemiş, kabul etmeyince zindana attırmıştır.

El-Mehdi (Abbasi Halifesi)

Mukanna isyanının çıktığı dönem halifesidir. Mescid-i Nebevi duvarındaki Emevi halifesi Velid b. Abdülmelik'in ismini sildirip kendi ismini yazdırmıştır.

Harun Reşid

Abbasilerin en parlak dönemini yaşatan halifedir. Binbir Gece Masalları bu dönemde yazılmış, Bermekiler ailesi vezirliğe getirilmiş, Kadıl Kudat'lık (başkadılık) ve Avasım şehri kurulmuştur.

Me'mun

Mihne olaylarının yaşandığı, Fedek arazisinin Haşimoğullarına verildiği, Mutezile'nin altın çağı olan ve Beytü'l Hikme'nin oluşturulduğu dönemin Abbasi halifesi.

Mu'tasım

Türkler için Samerra şehrini ve Türk komutanlar için Emiru'l Ümera makamını oluşturan, Babek ve Mazyar isyanlarını bastıran Abbasi halifesi.

Mütevekkil Alallah

Hz. Ali'ye karşı düşmanlığı ile bilinen Abbasi halifesidir.

Musta'sim Billah

Abbasilerin son halifesidir.

Muaviye

Şam'ı İslam devletinin başkenti yapan, veraset sistemini getiren, Kayrevan şehrini kuran ve İstanbul'u ilk iki kez kuşatan Emevi halifesi.

Abdülmelik b. Mervan

Ebü'l Mülük olarak bilinen, ilk Emevi parasını bastıran, Arapçayı resmi dil yapan, Kubbetü's Sahra'yı inşa ettiren ve 'Hamametü'l Mescid' ünvanı verilen Emevi halifesi.

Yezid b. Muaviye

Kerbela olayının yaşandığı, Müslim b. Ukbe komutasında Harre Savaşı'nın ve I. Mekke Kuşatması'nın gerçekleştiği Emevi halifesi.

I. Velid

Kuzey Afrika'da Berberilerin Müslüman olduğu, Kadiks Savaşı ile Endülüs'ün fethedildiği Emevi dönemi halifesi.

Mervan b. Hakem

Merc-i Rahit Savaşı'nın gerçekleştiği ve Tevvabun Hareketi'nin yaşandığı dönemin Emevi halifesi.

Süleyman b. Abdülmelik

İstanbul'un 3. kez kuşatıldığı (başarısız olunduğu) ve Halep Ulu Camii'nin inşa ettirildiği dönemin Emevi halifesi.

Ömer b. Abdülaziz

Hulefa-i Raşidin'in 5.si veya 'İkinci Ömer' olarak bilinen, hadislerin tedvinini devlet eliyle başlatan ve tercüme faaliyetleri yaptıran Emevi halifesi.

Hişam b. Abdülmelik

Vak'atüş Şiib Savaşı ve Avrupa'da ilerleyişin durduğu Puvatya (Balatü'ş Şuheda) Savaşı'nın yaşandığı dönemin Emevi halifesi.

Mervan b. Muhammed

Zap Suyu Savaşı ile Emevilerin yıkıldığı dönemin son Emevi halifesidir.

Harre Olayı

Medine halkının Yezid'in atadığı valiyi istememesi üzerine Müslim b. Ukbe'nin gönderilip Medine halkına baskı yaptığı ve şehrin yağmalandığı olay.

Keysaniye Harekatı

Muhtar Es-Sekafi komutanlığında Kerbela'nın intikamını almak ve Muhammed b. Hanifiye'yi halife yapmak için başlatılan hareket.

Deyrul Cesalik

Halife Abdülmelik b. Mervan'a muhalif olan Irak Valisi Musab b. Zübeyr'in ortadan kaldırılması olayı.

Deyrül Cemacim

Kafa Tasları Manastırı olarak anılan tarihi mekan/olay.

Kadiks Savaşı

Tarık b. Ziyad komutanlığında Müslümanların Avrupa'ya ayak bastığı savaş.

Vak'atüş Şiib (Geçit Savaşı)

Hişam b. Abdülmelik zamanında Semerkant'ın Türklerden geri alındığı savaş.

Merc-i Rahit Savaşı

Şam Valisi Dahhak'ın Mervan b. Hakem'e halife olmaması için yaptığı ilk savaş.

I. Abdurrahman

Kurtuba'yı başkent yapan Endülüs Emevi hükümdarı.

II. Abdurrahman

Düğün günlerine 'Eyyamul Arus' adı verilen Endülüs Emevi hükümdarı.

III. Abdurrahman

Endülüs'ün ve İslam'ın en büyük halifesi kabul edilen, Endülüs Emevilerinin en parlak dönemini yaşatan hükümdar.

Ravendiyye İsyanı

Ablak tarafından Ebu Cafer el-Mansur döneminde Zerdüştlüğü ihya etmek, halifeyi ilah kabul etmek ve hilafeti kisralığa çevirmek amacıyla başlatılan dini isyan.

Mukanna / Peçeli İsyanı

Hâkim b. Hişam tarafından Halife Mehdi döneminde tenasüh inancıyla başlatılan; peygamberlik ve ilahlık iddiasında bulunulan Horasan'ın en sert dini isyanı.

Zındıklar Hareketi

Maniheist ve Zerdüştler tarafından Halife Mehdi ve el-Hadi döneminde İslam'a karşı Maniheizm ve Zerdüştlüğü getirmek için başlatılan dini hareket.

Babek / Hürremiler İsyanı

Babek tarafından Mutasım döneminde tenasüh ve ilahlık iddiasıyla başlatılan, Abbasilerin en sert dini isyanı (Türk komutan Afşin tarafından bastırılmıştır).

Mazyar İsyanı

Mecusi Mazyar tarafından Mutasım döneminde Horasan'da başlatılan, Türk komutan Afşin destek verdiği için öldürülmesiyle sonuçlanan siyasi isyan.

Karmatiler İsyanı

Hamdan b. Eşas Karmati tarafından Muktedir Billah döneminde başlatılan, İhvan-ı Safa'nın risalelerinin yayınlandığı ve Hacerül Esved'i çalarak 20 yıl Bahreyn'de tuttukları dini-siyasi isyan.

Zenc İsyanı

Ali b. Muhammed Zenci önderliğinde Mutemid Alellah döneminde kötü şartlarda çalışan zenci kölelere özgürlük ve eşitlik vaadiyle başlatılan siyasi isyan.

Nefsüzzekiyye İsyanı

Muhammed b. Abdullah el-Mehdi tarafından Ebu Cafer el-Mansur döneminde Medine'de halifelik ilan edilerek başlatılan ve İmam Malik'in desteklediği siyasi isyan.