HC5 ontstaan en kenmerken: E-SKS en neurogene SKS: SOD

E-SKS

-enkelvoudige SKS

neurogene SKS

SOD, spraakontwikkelingstoornis

kenmerken E-SKS

• moeilijkheden met 1 of enkele spraaklanken

• waarbij het fysiek niet lukt om één of een heel beperkt aantal spraakklanken correct uit te spreken.

• OSDA, geïsoleerd of gecombineerd

OSDA

• omnissie

• substitutie

• distorsie

• additie

OSDA: omnissie

• klank wordt weggelaten

• Voorbeeld: Het woord peer wordt uitgesproken als "pe".

• Voorbeeld: Het woord schoen wordt uitgesproken als "oen"

OSDA: substitutie

• een klank gaat een andere klank vervangen

• Voorbeeld: Het woord peer wordt uitgesproken als "pel" (de 'r' wordt een 'l').

• Voorbeeld: Het woord toren wordt uitgesproken als "toden" (de 'r' of 't' wordt een 'd').

osda: distorsie

• klank wordt wel geproduceerd maar fout uitgesproken/ vervormt

• Voorbeeld: Een lispelende uitspraak van de letter s (de tong komt tegen of tussen de tanden, waardoor de s anders ruisend klinkt).

• Voorbeeld: Een keel-r in plaats van een rollende punt-r. [1]

OSDA: additie

• klank wordt toegevoegt

• Voorbeeld: Het woord melk wordt uitgesproken als "melek".

• Voorbeeld: Het woord zus wordt uitgesproken als "zusus".

E-SKS kenmerken

• sigmatisme: problemen met S

• rhotacisme: problemen r/R

• kappacisme: problemen k

• lambdacisme: problemen l

sigmatisme 4 verschillende

• sigmatismus interdentalis

• sigamtismus addentalis

• sigmatismus lateralis

• sigmatismus palatalis

sigmatismus interdentalis

• tongpunt tussen de snijtanden, geen of te beperkte tongleuf, klank te weinig scherp

• Gaat vaak gepaard met multiple interdentaliteit en met interdentale slikgewoonten

• Voorbeeld: Het woord soep klinkt als "thoep".

sigmatisme addentalis/ addentaal sigmatisme

• tongpunt tegen de snijtanden, geen of te beperkte tonggleuf, te weinig scherpe klank

• vaak onderdeel van globale addentaliteit

• Voorbeeld: Het woord snoep klinkt als "tsnoep" of een heel doffe, geperste "s-noep".

lateraal sigmatisme: sigamtismus lateralis

• laterale ipv voorwaartste luchtontsnapping

• Voorbeeld: Het woord sap klinkt alsof er extra speeksel aan de zijkant meeblaast, een soort "shhlap" of zijwaartse zucht.

palataal sigmatisme/ sigatismus palatalis

• vernauwing ter hoogte van palatum ipv thv processus alveolaris [s], klinkt daardoor als [f]

• Bij deze vorm wordt de tong te ver naar achteren getrokken, tegen het harde gehemelte (palatum) aan. De /s/ verschuift hierdoor naar een /sj/-klank. Dit klinkt alsof de persoon constant "sj" zegt in plaats van "s".

  • Voorbeeld: Het woord school klinkt als "sjchool".

andere sigmatismen

• nasaal sigmatisme

• velair sigmatisme

• faryngaal sigmatisme

• laryngaal sigmatisme

Rhotacismus non-sonans

• tonplaatsing is correct, maar de r wordt stemloos gemaakt

• Hierbij trilt de tong/huig wel (of probeert dit), maar ontbreekt puur het stemgeluid. [1, 2, 3, 4]

rhotacismus non-vibrans

• tonplaatsing is correct, maar er wordt geen tongpunttrilling gerealiseerd (Egnels r)

• Hierbij is er wél stemgeluid, maar trilt de tong of huig juist niet (dit klinkt vaak als een Engelse /r/ of een glijklank).

rhotacismus buccalis

• wang r, waarbij één van de wangen tegen de tanden trilt

kappacisme

• is de medische term voor het niet correct kunnen uitspreken van de /k/-klank.

• Substitutie naar /t/: Het woord kat klinkt als "tat".

• Substitutie naar /p/: Het woord koek klinkt als "poek".

• Omissie (weglaten): Het woord klok klinkt als "lok".

---

lambdacisme

• problemen met de l

• s de medische term voor het niet correct kunnen uitspreken van de /l/-klank.

• Substitutie naar /j/: Het woord lamp klinkt als "jamp".

• Substitutie naar /w/: Het woord leuk klinkt als "weuk".

• Omissie (weglaten): Het woord stoel klinkt als "stoe".

---