Opracowanie zagadnień na egzamin dyplomowy z psychologii

Zestaw fiszek pojęciowych w języku polskim oparty na opracowaniu zagadnień do egzaminu dyplomowego z psychologii.

Psychologia

Nauka zajmująca się badaniem zachowania człowieka oraz procesów psychicznych; nazwa pochodzi od greckich słów psyche (dusza) oraz logos (nauka).

Wilhelm Wundt

Badacz, który w 1879 roku założył pierwsze laboratorium psychologiczne w Lipsku, co uznaje się za symboliczny początek psychologii naukowej.

Koncepcja psychodynamiczna

Koncepcja stworzona przez Zygmunta Freuda, według której zachowaniem człowieka kierują nieświadome popędy i konflikty psychiczne mające źródło w dzieciństwie.

Id, Ego i Superego

Trzy struktury osobowości w teorii Freuda: Id odpowiada za natychmiastowe zaspokojenie popędów, Ego pełni funkcję racjonalną, a Superego reprezentuje normy moralne i społeczne.

Koncepcja behawioralna

Nurt rozwijany przez Johna Watsona i Burrhusa Skinnera, zakładający, że psychologia powinna badać wyłącznie obserwowalne zachowanie będące wynikiem uczenia się i wpływu środowiska.

Koncepcja poznawcza

Podejście zakładające, że człowiek aktywnie przetwarza informacje z wykorzystaniem schematów poznawczych, czyli sposobów interpretowania rzeczywistości.

Hierarchia potrzeb Maslowa

Koncepcja humanistyczna, według której człowiek musi najpierw zaspokoić potrzeby podstawowe (fizjologiczne, bezpieczeństwa), aby realizować potrzeby wyższego rzędu (uznania, samorealizacji).

Psychoterapia skoncentrowana na kliencie

Nurt stworzony w oparciu o koncepcję Carla Rogersa, zakładowo opierający rozwój człowieka na atmosferze akceptacji, empatii i autentyczności.

Koncepcja biologiczna

Podejście łączące zachowanie człowieka z funkcjonowaniem mózgu, układu nerwowego, hormonów oraz czynników genetycznych.

Procesy poznawcze

Procesy psychiczne umożliwiające odbieranie i przetwarzanie informacji z otoczenia oraz podejmowanie decyzji; należą do nich pamięć, uwaga, myślenie i spostrzeganie.

Osobowość

Względnie trwały zespół cech psychicznych wpływających na zachowanie człowieka, kształtowany przez czynniki biologiczne i środowiskowe.

Temperament

Uwarunkowana biologicznie właściwość osobowości wpływająca m.in. na poziom aktywności oraz reaktywność emocjonalną.

Inteligencja emocjonalna

Zdolność rozpoznawania i kontrolowania własnych emocji oraz rozumienia emocji innych ludzi.

Więzi pierwotne

Relacje tworzące się w rodzinie i bliskich kontaktach emocjonalnych, cechujące się silnym zaangażowaniem, bliskością i trwałością.

Więzi wtórne

Relacje powstające w środowisku pracy, szkole czy organizacjach, mające charakter mniej emocjonalny i wynikające z ról społecznych lub wspólnych celów.

Zdrowie psychiczne (definicja WHO)

Stan dobrostanu, w którym człowiek potrafi realizować swoje możliwości, radzić sobie ze stresem, pracować i funkcjonować społecznie.

Model biopsychospołeczny

Model zdrowia psychicznego uwzględniający jednoczesny wpływ czynników biologicznych, psychicznych i społecznych.

Trafność badania

Właściwość metodologiczna oznaczająca, że badanie rzeczywiście mierzy to zjawisko, które miało mierzyć.

Rzetelność badania

Właściwość metodologiczna odnosząca się do powtarzalności wyników badania.

Postawy

Względnie trwałe przekonania i oceny dotyczące ludzi, przedmiotów lub zjawisk, wpływające na zachowanie oraz interpretację rzeczywistości.

Konformizm

Dostosowywanie własnego zachowania do oczekiwań grupy, którego występowanie (nawet gdy grupa się myli) wykazał Solomon Asch.

Badania Stanleya Milgrama

Badania nad posłuszeństwem, które wykazały, że człowiek może wykonywać polecenia autorytetu nawet wtedy, gdy są one sprzeczne z jego sumieniem.

Wielka Piątka

Model osobowości wyróżniający pięć głównych wymiarów: neurotyczność, ekstrawersję, otwartość na doświadczenia, ugodowość i sumienność.

Eksperyment psychologiczny

Metoda badawcza polegająca na kontrolowanym wprowadzaniu zmian w zmiennej niezależnej w celu zaobserwowania ich wpływu na zmienną zależną i ustalenia zależności przyczynowo-skutkowych.