Biologia Cz. 3 - Homeostaza i Układy Ludzkiego Ciała

Kompletny zestaw fiszek słownikowych obejmujący kluczowe terminy biomedyczne, anatomię i fizjologię człowieka na podstawie wykładu.

Homeostaza

Stan organizmu oraz jego zdolność do utrzymania względnie stałych warunków środowiska wewnętrznego.

Naskórek

Zbudowany z nabłonka wielowarstwowego płaskiego rogowaciejącego, składa się z warstwy zrogowaciałej i warstwy rozrodczej.

Keratyna

Nierozpuszczalne w wodzie białko znajdujące się w naskórku, nadające skórze elastyczność i wytrzymałość oraz hamujące przenikanie wody.

Melanocyty

Komórki barwnikowe w warstwie rozrodczej naskórka, które produkują melaniny pochłaniające promieniowanie $UV$.

Osteoblasty

Komórki kościotwórcze, które budują kości i odpowiadają za ich regenerację.

Okostna

Bogato unaczyniona i unerwiona łącznotkankowa błona pokrywająca kość, która odżywia tkankę kostną i bierze udział w zrastaniu kości.

Sarkomer

Podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna włókienka mięśniowego, ograniczona liniami $Z$.

Błonnik pokarmowy

Związki nieprzyswajalne (np. celuloza, pektyny), które zwiększają perystaltykę jelit i uczucie sytości oraz spowalniają trawienie cukrów złożonych.

NNKT (Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe)

Kwasy tłuszczowe takie jak kwas linolowy i linolenowy, które nie są syntetyzowane przez organizm i muszą być dostarczane z pożywieniem.

Sok żołądkowy

Wydzielina zawierająca w $99\%$ wodę, a także pepsynogen, lipazę żołądkową, kwas solny ($HCl$) i śluz.

Żółć

Wydzielina produkowana przez hepatocyty w wątrobie, gromadzona w pęcherzyku żółciowym, odpowiadająca za emulgację tłuszczów.

Kosmki jelitowe

Wypustki błony śluzowej jelita cienkiego, które wielokrotnie zwiększają jego powierzchnię chłonną.

Glikogenoliza

Proces rozkładu glikogenu do glukozy, zachodzący gdy w organizmie jest jej zbyt mało.

Pęcherzyki płucne

Struktury o ścianach zbudowanych z nabłonka jednowarstwowego płaskiego, oplecione siecią naczyń krwionośnych, gdzie zachodzi dyfuzja gazów.

Surfaktant

Białkowo-lipidowy czynnik powierzchniowy pokrywający wnętrze pęcherzyków płucnych, zapobiegający ich sklejaniu się i zapadaniu.

Pojemność życiowa płuc

Ilość powietrza wprowadzona do płuc przy maksymalnym wdechu poprzedzonym maksymalnym wydechem; wynosi około $4\,dm^3$.

Erytrocyty

Czerwone krwinki transportujące tlen i dwutlenek węgla; u ssaków są to dojrzałe komórki bezjądrzaste o kształcie dwuwklęsłych krążków.

Leukocyty

Krwinki białe posiadające jądro komórkowe, zdolne do fagocytozy i uczestniczące w reakcjach odpornościowych organizmu.

Trombocyty

Płytki krwi będące fragmentami cytoplazmy, które uczestniczą w procesie krzepnięcia krwi.

Fibrynogen

Białko osocza wytwarzane w wątrobie, które pod wpływem trombiny przekształca się w sieć włókien fibryny (skrzep).

Aglutynacja

Zlepianie się erytrocytów, zachodzące w wyniku reakcji między antygenami a przeciwciałami.

Limfa (Chłonka)

Płyn ustrojowy powstający z płynu tkankowego, zawierający dużą ilość limfocytów; transportuje tłuszcze i uczestniczy w obronie organizmu.

Antygen

Cząsteczka (np. białko) rozpoznawana przez układ odpornościowy jako obca, co wywołuje reakcję obronną organizmu.

Przeciwciała (Immunoglobuliny)

Białka wytwarzane przez komórki plazmatyczne, które unieszkodliwiają patogeny poprzez łączenie się z konkretnymi antygenami.

Nefron

Podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna nerki, składająca się z ciałka nerkowego i kanalika nerkowego.

Mocz pierwotny

Płyn powstały w wyniku filtracji osocza w torebce kłębuszka, izotoniczny w stosunku do osocza krwi.

Neuron

Komórka nerwowa składająca się z perykarionu, dendrytów i aksonu, wyspecjalizowana w odbieraniu i przewodzeniu impulsów.

Synapsa

Miejsce komunikacji między aksonem a kolejną komórką, w którym impuls nerwowy przekazywany jest elektrycznie lub chemicznie.

Łuk odruchowy

Droga, jaką impuls nerwowy przebywa od receptora, przez neuron czuciowy, ośrodek nerwowy, neuron ruchowy, aż do efektora.

Refrakcja oka

Zdolność elementów układu optycznego oka (rogówki, soczewki, ciała szklistego) do załamywania promieni świetlnych.

Czopki

Komórki receptorowe siatkówki odpowiedzialne za widzenie barwne i precyzyjne w świetle dziennym (barwnik: jodopsyna).

Narząd Cortiego

Właściwy narząd słuchu znajdujący się w ślimaku, który przekształca drgania w impulsy nerwowe.

Somatotropina

Hormon wzrostu ($GH$) wydzielany przez przedni płat przysadki, stymulujący wzrost organizmu.

Spermatogeneza

Proces powstawania i dojrzewania plemników w kanalikach nasiennych jąder.

Oogeneza

Proces powstawania i dojrzewania komórek jajowych zachodzący w jajnikach.

Łożysko

Narząd przejściowy umożliwiający wymianę substancji między matką a płodem oraz pełniący funkcję gruczołu dokrewnego.