theory of planned behavior (college 1)

Health psychology

theory of planned behavior (TPB)

• integrates the main psychological determinants of behavior: attitude, subjective norms and perceived behavioral control.

• deze determinanten bepalen de intentie die aan het gedrag vooraf gaat

• TPB voorspelt intenties beter dan daadwerkelijk gedrag

hoeveel gedrag voorspelt TPB

20-30%

attitude

hoe positief of negatief iemand tegenover het gedrag staat

• ook outcome beliefs

subjective norm

de mate waarin iemand denkt dat belangrijke andere vinden dat ze het gedrag uit moeten voeren

perceived behavioural control (PBC)

de mate waarin iemand denkt het gedrag daadwerkelijk te kunnen uitvoeren

• als iemand daadwerkelijk weinig controle heeft, kan een sterkte intentie onvoldoende zijn om het gedrag daadwerkelijk uit te voeren

relatie tussen intentie en gedrag

• sterker wanneer er weinig tijd zit tussen beide metingen (want minder externe invloeden)

• een intentie is geen permanente eigenschap van een persoon, het is een toestand die kan veranderen

actual control

de daadwerkelijk controle die iemand over zijn gedrag heeft

• iemand heeft soms wel de intentie, maar onvoldoende mogelijkheden om die intentie uit te voeren

• bijv. wanneer je stress voor het slapen wil vermijden dus je neemt je voor om niet meer te piekeren, maar wanneer je eenmaal in bed ligt kan je je gedachten niet stoppen

reasoned action

betekent niet dat mensen objectief rationeel zijn, hun gedrag komt voor uit overtuigen die zij op dat moment hebben (dus fout, onvolledig of bevooroordeeld kunnen zijn)

emoties bij het TPB=proces

• emoties beïnvloeden overtuigingen (en dus attitude)

• emoties zijn zelf verwachte gevolgen (als ik dit doe zal ik me goed voelen)

anticipated affect

kijkt naar informatie over het alternatieve gedrag. (hoeveel zou je hebben als je gedrag X NIET zou uitvoeren)

measurement context

context beïnvloed de overtuigingen die mensen gebruiken om hun gedrag te beoordelen

sufficiency assumption

• volgens TPB: Attitude + subjective norm + pbc = voldoende om intentie te voorspellen. En intentie + pbc voorspellen samen gedrag

• voorzichtig zijn met extra variabelen toevoegen, maar toevoegen kan zeker wel

wanneer mag je een nieuwe variabele toevoegen aan TPB

• gedragspecifiek

• mogelijk oorzaak van intentie of gedrag

• conceptueel onafhankelijk van bestaande TPB-variabelen

• breed toepasbaar

• consistent extra voorspellende waarde leveren

past behavior

eerder gedrag voorspelt toekomstig gedrag

• niet hetzelfde als een gewoonte

• veel gedrag in het verleden =/= gewoonte

prototype/willingness model

gedrag ontstaat niet altijd uit een vooraf gevormde intentie, vooral risicogedrag kan spontaan ontstaan.

• bijv. roken tijdens een feestje wat je niet van plan was, maar andere mensen doen het ook