ELH-K

Eerste Lijn Hulpverlening voor Kinderen: Setting & Methodiek

Public Mental Health

Visie waar vertrokken wordt vanuit een populatie met veel krachten en mogelijkheden

Risicofactoren aanpakken en zo weerbaarheid en veerkracht van personen versterken

Stepped care

(Getrapte zorg) zorg volgens de piramide (basis = zelfzorg, top = residentieel verblijf)

Matched care

De zorg voor een individu is zoveel mogelijk toegespitst op de persoonlijke mogelijkheden en eigenschappen van iemand, maar ook rekening houdend met de context van het individu

Vlaams Instituut voor de Eerste Lijn

(VIVEL) brengen de verschillende zorgraden van de eerstelijnszones samen en doen kwaliteitsmetingen

Vindplaats gericht werken

ELP op plaatsen waar mensen met psychische noden vaak langskomen (bv. huisartsenpraktijk, sociaal huis, algemene ziekenhuizen, …)

Therapeuten voor Jongeren

TEJO

Centrum voor Leerlingenbegeleiding

CLB

Centrum Algemeen Welzijnswerk

CAW

Jongeren Aanbod van het CAW

JAC

Netwerk RADAR

Samenwerkingsverband om kinderen en jongeren met psychische noden te helpen en professioneel te ondersteunen (PAKT = voor volwassenen)

Eén Gezin Eén Plan

Een samenwerkingsverband voor het ondersteunen van gezinnen in 16 afgebakende gebieden

Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn

OCMW

Rechtstreeks Toegankelijke Jeugdhulp

RTJ

Gemeenschapsgerichte Groepsinterventies

GGI

Zorgcontinuüm

De manier waarop alle scholen in Vlaanderen de zorg voor kinderen vorm geven (driehoek)

Pedagogische vrijheid

De school mag zelf bepaalde dingen beslissen in fase 1 (verhoogde zorg), mits overeenstemming met de ouders

Gemeenschappelijk Curriculum

(GC-verslag) volgen van gewoon onderwijs maar met extra ondersteuning (redelijke aanpassingen)

Deze leersteun is voldoende om gewoon curriculum te volgen

In scholen voor gewoon onderwijs

Individueel Aangepast Curriculum

(IAC-verslag) doelen worden op maat van de leerling bepaald, met leersteun

Redelijke aanpassingen en leersteun zijn onvoldoende om het gemeenschappelijke curriculum te volgen

In scholen voor gewoon of buitengewoon onderwijs

Onderwijsvorm 4

OV4-verslag (SO): redelijke aanpassingen + leersteun + inzet van verschillende ondersteuningen (sociaal, paramedisch, …)

Subtype van IAC, maar met gemeenschappelijk curriculum

In scholen voor gewoon onderwijs of BuSO OV4

Onderwijsvereniging van Steden en Gemeenten

OVSG

Provenciaal Onderwijs Vlaanderen

POV

Katholiek Onderwijs Vlaanderen

KOV

Overleg Kleine Onderwijsvertrekkers

(OKO) koepelterm waar een aantal kleinere groepen zich verenigen

Onderwijskoepel

De vereniging van schoolbesturen en inrichtende machten die leerplannen en lessenroosters opstellen

Leerplan

Manier waarop onderwijskoepels suggereren aan scholen om te werken aan de minimumdoelen

Leerlingenactiviteiten en Registratiesysteem

(LARS) documentatie en systemische opvolging van leerlingen door CLB

Leersteuncentrum

(LSC) begeleiden leerkrachten, schoolteams en individuele leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften en geven ondersteuning op maat met focus op een inclusieve klaspraktijk, haalbare leerdoelen en het verhogen van de zelfstandigheid van de leerling

Pedagogische Begeleidingsdienst

(PBD) ondersteunt onderwijsinstellingen en CLB, door het verwerken van de schoolwerking, het professionaliseren van het onderwijspersoneel en het begeleiden van schoolveranderingen en didactische vernieuwingen

Whole School Approach

Een integrale schoolbrede aanpak waarbij schoolthema's (zoals duurzaamheid of mentaal welzijn) niet enkel in de les worden behandeld, maar verweven worden in de volledige schoolwerking

KiVA-programma

Antipestprogramma met nadruk op rol van alle leerlingen en groepsgerichte aanpak

Schoolweigering

Het thuis blijven van leerlingen omwille van ernstige onrust of emotionele/fysieke klachten bij het vooruitzicht om naar school te gaan

Transdiagnostisch

Over diagnoses heen

Demoralisatie

Moedeloosheid; het verliezen van de eigenschappen om te kunnen leren en reflecteren

Shared Decision Making

De aanpak waarbij de clinicus en de patiënt samen beslissingen maken over het traject (kiezen in dialoog)

Level 1 screening

Screening gericht op alle individuen, ongeacht hun risicostatus (universele screening)

Level 2 screening

Screening gericht op individuen met een verhoogd risico door een andere aandoening, de familiale anamnese of op basis van bezorgheden geuit door familie of hulpverleners

Sensitiviteit

De proportie ware positieven op een test → A / (A + B)

Specificiteit

De proportie ware negatieven op een test → D / (C + D)

Vals positief

Positief scoren op een screener zonder de stoornis te hebben

Vals negatief

Negatief scoren op een screener terwijl persoon WEL de stoornis heeft

Positieve Predictieve Waarde

De waarschijnlijkheid dat iemand die positief scoort op een screener de stoornis effectief heeft

Negatieve Predictieve Waarde

De waarschijnlijkheid dat iemand die negatief scoort op een screener de stoornis niet heeft

Base rate fallacy

Een denkfout waarbij mensen de algemene basiskans of prevalentie (de base rate) van een gebeurtenis negeren en zich blindstaren op specifieke, vaak misleidende informatie

Positive Likelihood Ratio

Geeft aan hoe sterk de waarschijnlijkheid is dat iemand een stoornis heeft na een positieve screening (boven 0.10 is goed)

Receiver Operator Curve

(ROC) een grafiek die de AUC visueel presenteert

Area Under the Curve

(AUC) geeft aan hoe goed een test in staat is om twee groepen van elkaar te scheiden

Tracking Infants At Raised Likelihood for Autism

(TIARA-studie) een grootschalig wetenschappelijk onderzoek van de Universiteit Gent en de KU Leuven dat zich richt op het vroegtijdig opsporen en begrijpen van autismespectrumstoornis (ASS) bij baby's en jonge kinderen

Einstein Syndroom

Buitengewoon begaafde kinderen waarbij de visuospatiële vaardigheden veel vroeger rijpen dan taal (spreken later dan normaal, maar zeer goed in wiskunde)

Rots en Water

Praktijkgericht en wetenschappelijk onderbouwd programma voor sociale vaardigheidstraining

International Classification of Sleep Disorders

(ICSD) het belangrijkste en meest gebruikte classificatiesysteem voor slaapstoornissen

Insomnia

Een slaapstoornis waarbij je moeilijk in slaap valt, vaak 's nachts wakker wordt of 's ochtends veel te vroeg ontwaakt

Parasomnia

De verzamelnaam voor alle ongewenste, abnormale gedragingen, bewegingen of ervaringen die zich voordoen tijdens de slaap (slaapwandelen, Pavor Nocturnus, nachtmerries, …)

Hypersomnolentiestoornis

Overmatige slaperigheid overdag, ondanks voldoende nachtrust

Narcolepsie

Onweerstaanbare slaapaanvallen overdag, vaak gepaard met spierverslapping (cataplexie) of slaapverlamming - lijkt erg op flauwvallen

Obstructieve slaapapneu-hypopneusyndroom

(OSAHS) een aandoening waarbij de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk wordt belemmerd (ademstops) door het dichtklappen of vernauwen van de bovenste luchtwegen

Centrale slaapapneusyndroom

(CSAS) een aandoening waarbij de ademhaling tijdens de slaap herhaaldelijk stopt

Circadiane ritme-slaap-waakstoornis

Een ontregeling van de biologische klok, zoals het vertraagde-slaap-fasesyndroom of ploegendienststoornis

Vertraagde-slaap-fasesyndroom

(Delayed sleep phase syndrome - DSPS) een biologische klokstoornis waarbij het slaap-waakritme minstens twee uur later is verschoven dan gebruikelijk

Toename vanaf 10-12 jaar door de verlate melatonineproductie (genetisch)

Non-REM-slaap-arousalstoornis

Een slaapstoornis (een vorm van parasomnie) waarbij iemand onvolledig ontwaakt uit de diepe, droomloze slaap, bestaande uit slaapwandelen en Pavor Nocturnus)

REM-slaapgedragsstoornis

Het fysiek 'uitspelen' van dromen tijdens de droomslaap, inclusief praten, schoppen of slaan

Pavor Nocturnus

(Nachtangst of nachtelijke paniekaanval) een slaapstoornis die vooral bij jonge kinderen voorkomt, waarbij het kind tijdens de diepe slaap plotseling wakker schrikt met een luide gil, een angstige blik en fysieke paniek, zoals zweten en een snelle hartslag

Vaak tijdens de 1e helft van de slaap, piek rond 1.5 jaar

Nachtmerriestoornis

Herhaalde, levendige en beangstigende dromen die de slaap ernstig verstoren

Rustelozebenensyndroom

(RLS) een onweerstaanbare drang om de benen te bewegen (vaak 's nachts), gepaard met een vervelend gevoel in de ledematen

Door middelen geïnduceerde slaapstoornis

Slaapproblemen die direct het gevolg zijn van alcohol, medicatie of drugs

Behavioural insomnia of childhood

(Gedragsmatige slapeloosheid bij kinderen) een slaapstoornis die wordt veroorzaakt door aangeleerde, onjuiste slaapgewoonten of het onvoldoende stellen van grenzen door ouders dat zich uit in problemen hebben met in slaap vallen, doorslapen of vroeg wakker worden in de ochtend (“vroege vogels'“) met een gevoel niet uitgeslapen te zijn in de ochtend

Sleep Onset Association Disorder

Een gedragsmatige slaapstoornis waarbij deze persoon enkel in slaap kan vallen of weer in slaap vallen na het ontwaken, wanneer er aan specifieke voorwaarden is voldaan (zoals gewiegd worden, de aanwezigheid van een ouder, een tuutje, …)

Bij kinderen van 0-4 jaar

Limit Setting Disorder

Een slaapprobleem bij kinderen dat optreedt wanneer een kind zich consequent verzet tegen het slapengaan of weigert in bed te blijven, en ouders moeite hebben om hier duidelijke grenzen in te stellen en te handhaven

Bij peuters en kleuters

N1

Slaapfase van de lichte slaap waarin je wegdommelt maar gemakkelijk wakker kan worden - de transitie tussen wakker en in slaap vallen

N2

Slaapfase van de lichte slaap waarin de hersenactiviteit vertraagt en het lichaam zich meer ontspant

N3

Slaapfase van de diepe slaap waarbij je in diepe rust gaat (trage hartslag, geen oogbewegingen, …)

Rapid Eye Movement

REM-slaap (ook actieve slaap of droomslaap genoemd)

Net voor de ochtend is deze langer, deze fase is belangrijk voor de prikkelverwerking

Signalers

Kinderen die na wakker worden hulp nodig hebben van hun ouders om terug in slaap te vallen, vaak bij kinderen die vaak temperamentvol zijn

Self-soothers

Kinderen die na wakker worden zichzelf terug in slaap kunnen laten vallen

Proces S

(Slaapbehoefte) het homeostatisch proces dat de slaapduur en de lengte van de slaap reguleert

Homeostatische slaapdruk

De biologische drang om te slapen die continu opbouwt zolang je wakker bent beïnvloed door het stofje adenosine

Adenosine

Het stofje dat er voor zorgt dat er doorheen de dag slaapdruk wordt opgebouwd

Proces C

(Circadiaans ritme) het ritme van de interne biologische klok beïnvloed door het stofje melatonine (invloed licht-donker cyclus)

Melatonine

Een lichaamseigen hormoon dat je hersenen aanmaken zodra het donker wordt om je biologische klok en slaap-waakritme te reguleren (geprocudeerd in de pijnappelklier in het donker)

Progesteron

Een vrouwelijk geslachtshormoon die zorgt voor een kalmer en snoeziger gevoel

Functional Emotional Assessment Scale

(FEAS) een observatie-instrument waarmee de sociale, emotionele en communicatieve ontwikkeling van jonge kinderen (van 7 maanden tot 4 jaar) in kaart wordt gebracht

Child Sleep Hygiene Questionnaire

(CSHQ) een vragenlijst om de slaapgewoontes van kinderen van 4-10 jaar in kaart te brengen

Holland Sleep Disorder Questionnaire

(HSDQ) een vragenlijst die wordt gebruikt om de aanwezigheid, het type en de ernst van slaapproblemen en slaapstoornissen in kaart te brengen

Sleep Onset Latency

(SOL) inslaaplatentietijd; de tijd die je nodig hebt om in slaap te vallen

Wake After Sleep Onset

(WASO) de totale tijd dat je wakker ligt na wakker worden in de nacht

Early Morning Awakening

(EMA) hoe vroeg en lang je ‘s ochtends wakker ligt en niet meer in slaap kunt vallen

Time in Bed

(TIB) de totale tijd die in bed wordt doorgebracht tussen het licht uitdoen en opstaan

Total Sleep Time

(TST) de totale slaapduur

Slaapefficiëntie

Total Sleep Time / Time In Bed * 100

Possums Sleep-Intervention methode

Een responsieve slaapmethode voor baby's en peuters waarbij er wordt ingezet op het bevorderen van een gezonde en positieve levensstijl en het leren als ouder om sensitief-responsief te reageren op slaapsignalen van het kind

Happiest Baby methode

Een techniek om ontroostbare pasgeborenen te kalmeren en beter te laten slapen aan de hand van 5 S’en

Bedtime fading

Een slaaptraining- en gedragsmethode waarbij de bedtijd van een kind tijdelijk wordt opgeschoven naar het moment waarop het van nature pas in slaap valt

Slim Slapen

Een cognitief-gedragstherapeutische behandeling voor insomnia bij adolescenten

Somatisch Onvoldoende Verklaarde Lichamelijke Klachten

(SOLK) een verzamelnaam voor lichamelijke klachten die langer dan enkele weken aanhouden, waarbij artsen na grondig medisch onderzoek géén duidelijke lichamelijke oorzaak kunnen vinden die de klachten verklaart

Biofeedback

Technieken waarbij er gebruik wordt gemaakt van technische hulpmiddelen om spanning in het lichaam aan te tonen en te visualiseren

Emotiecoaching

De manier waarop ouders (of andere opvoeders) kinderen begeleiden in het herkennen, begrijpen en reguleren van hun emoties

Surgency

Positieve affectiviteit; uitbundigheid, extraversie of opgewektheid

Effortful control

De psychologische vaardigheid om een automatische of dominante reactie te onderdrukken, zodat je in plaats daarvan een doelgericht, passender gedrag kunt kiezen

European Childhood Obesity Group

(ECOG) expertengroep rond eetproblemen en -stoornissen

Kangoeroe

Dierenmetafoor (gedragsmatige reactie) ouders die erg zorgend willen zijn, heel beschermend maar laten weinig autonomie toe

Neushoorn

Dierenmetafoor (gedragsmatige reactie) ouders die heel hard gaan proberen overtuigen van gelijk dat kind fout bezig is, hierin doordrammen