węglowodany trzustka cukrzyca, otyłość

leki na hipoglikemie, mechanizm wskazania

glukagon i jego analog desiglukagon (szybko działający i trwalszy, zmienione 7 aminokwasów)

• zwiększenie rozpadu glikogenu do glukozy

• zwiększenie glukoneogenezy

• stymulacja lipolizy, proteolizy i utleniania KT z powstaniem ciał ketonowych

hipoglikemia

przedawkowanie insuliny

przedawkowanie beta-blokerów

może być podany nieprzytomnym pacjentom w nagłej hipoglikemii, gdy utrudnione jest dożylne wstrzyknięcie glukozy

glukagon wymaga rozpuszczenia bezpośrednio przed podaniem

desi w trwałej postaci

wymień leki które mogą zatrzymać rozwój cukrzycy typu II i +- co rb

alfa-1-antytrypsyna→hamuje proteinazy+przeciwzapalnie

kanakinumab→przeciwciało monoklonalne przeciwko interleukinie 1β

anakinra→rekombinowany antagonista receptora dla interleukiny 1β

rylonacept→łączy się z IL-1 i ją neutralizuje

teplizumab→przeciwciało monoklonalne przeciwko CD3 obecnej na limfocytach T

rylonacept mechanizm i na co

• długo działające białko

• zewnątrzkom. domena ludzkiego rec. dla IL-1 + domena stała ludzkiego przeciwciała IgG1 (łączy się z IL-1 i ją neutralizuje)

ZAHAMOWANIE PROCESU ZAPALNEGO NISZCZĄCEGO KOMÓRKI β

teplizumab

• przeciwciało monoklonalne przeciwko CD3 obecnej na limfocytach T

• jednorazowe zastosowanie opóźnia rozwój cukrzycy typu I o 2 lata

• fragment Fc nie wiąże się z odp. receptorem, więc nie ma toksyczności wobec limfocytów

II stopień cukrzycy typu I w celu powstrzymania progresji do stopnia III (przynajmniej 2 autoprzeciwciała przeciw kom. β + nietolerancja glukozy a III to pełnobjawowa choroba)

farmakokinetyka normalnej insuliny

• normalna/niemodyfikowana/regularna/krystaliczna

• początek działania po 30 minutach (max. 1-3 h) od podania

• koniec aktywności po 5-8h

wskazania insulina

1. wlewki dożylne w śpiączce ketonowej (samodzielnie)

2. zmniejszenie liczby dawek do optymalizacji glikemii (zmieszana z innymi insulinami np. izofanową)

działania niepożądane insulinoterapii

1. ryzyko wystąpienia hipoglikemii (szczególnie przy intensywnej insulinoterapii)

2. reakcje alergiczne

3. lipodystrofia w miejscu wstrzyknięć podskórnych

4. przyrost masy ciała po dłuższym stosowaniu (nagromadzenie lipidów w adipocytach)

wymień insuliny krótko i szybko działające

lispro

aspart

glulizynowa

jaki czas działania ma insulina neutralna, protaminowa (NPH) izofanowa

długo działająca/o pośrednim czasie działania

• w postaci kryształów z protaminą i cynkiem, dobrze rozpuszczalna, nadaje się do mieszanek z innymi insulinami

wymień insuliny długodziałające

glarginowa

detemir

degludec

insulina glarginowa

• długo działająca

• struktura mikrokryształów, powoli uwalniających insulinę, działa 24h nie wywołując nagłej hipoglikemii

• nie wymaga przyjęcia posiłku po zastosowaniu

insulina detemir

• długo działająca

lek wiąże się z albuminą dzięki łańcuchowi tłuszczowemu, co wydłuża okres półtrwania leku

insulina degludec

• długo działająca

• insulina z roztworu, po podaniu podskórnym ulega wytrąceniu, do krwi uwalniane są multiheksamery

• niby mniejsza osobnicza zmienność od wyżej wymienionych

wymień grupy doustnych leków przeciwcukrzycowych

inhibitory a-glukozydazy

metformina (biguanid)

pochodne sulfonylomocznika I i II gen

meglitynidy (glinidy)

tiazolidynodiony (glitazony)

glitazary

eksendyny (analogi GLP-1)

inhibitory dipeptydylopeptydazy IV

amyliny

flozyny

podwójni agoniści rec. GIP i GLP-1

wymień inhibitory alfa-glukozydazy

akarboza

miglitol #

mechanizm działania akarbozy

inhibitor alfa-glukozydazy

• zahamowanie a-glukozydaz -> blokada rozkładu cukrów złożonych

• skutek: zmniejszenie dostępności i wchłaniania glukozy

• obniżenie glikemii poposiłkowej (glikemii na czczo nie)nie powoduje hipoglikemii !!!

działania niepożądane akarboza

1. zaburzenia ze strony pp (wzdęcia, biegunka)

2. zwiększenie stężenia transaminaz i triglicerydów)

do jakiej grupy należy metformina

to biguanid

metformina

biguanid, doustny lek przeciwcukrzycowy

• uwrażliwia tkanki obwodowe na działanie insuliny

• aktywuje kinazę białkową zależną od AMP (AMPK)->hamowanie rozpadu KT, glikogenolizy i glukoneogenezy w wątrobie

• zwiększenie sygnalizacji przez receptor insulinowy

• nie powoduje wzrostu masy ciała

cukrzyca typu II (lek 1 rzutu)

PCOS

zaburzenia ze strony pp 

kwasica mleczanowa (przedawkowanie, odwodnienie)

pochodne sulfonylomocznika nazwy

po prawo ofc II gen

mechanizm działania pochodnych sulfonylomocznika I gen

• zwiększają wydzielanie insuliny przez komórki wysp beta trzustkowych

  • do ich działania musi być zachowana chociaż resztkowa zdolność wydzielnicza komórek beta

• hamują ATP-zależny K⁺, w podj. SUR1

  • wypierają endogenny kompleks ADP+magnez, które fizjologicznie aktywują kanał

blok kanału K ATP-zal→depo. błony→wzrost Ca2+→egzocytoza insuliny

generacja poch. sulfonylomocznika niepożądane (I i II gen)

hipoglikemia przy przedawkowaniu→ I gen

wzrost masy ciała (pośrednio przez działanie insuliny)→II gen

mechanizm działania pochodnych sulfonylomocznika II gen

• tak samo jak I gen

  • zwiększają wydzielanie insuliny

  • hamują ATP-zależny kanał potasowy, w podj. SUR1

• silniejsze oddziaływanie ze względu na większe powinowactwo do rec. SUR1 niż leki I gen

  • możliwe stosowanie mniejszych dawek

przeciwskazania do stosowania pochodnych sulfonylomocznika II gen

osoby w podeszłym wieku (ryzyko przyjmowania nieprawidłowych dawek)

nadwaga (względne przeciwwskazanie)

nateglinid

repaglinid

glinidy (meglitynidy), doustne leki przeciwcukrzycowe

• pobudzają wydzielanie insuliny

• łączą się z innym miejscem niż pochodne sulfonylomocznika na rec. SUR1

• działają szybko i krótko

• mogą być stosowane wraz z posiłkami, co dodatkowo zwiększa wyrzut insuliny

pioglitazon

rozyglitazon

tiazolidynodiony (glitazony), doustne leki przeciwcukrzycowe

• podobnie jak biguanidy

• uwrażliwiają tkanki na insulinę

• agoniści jądrowego hormonalnego receptora PPAR-y (rec. aktywowany proliferacją peroksysomów)

• zmniejszają stężenie trigliceryów i WKT

• nie wywołują hipoglikemii

przeciwskazaniem do stosowania rozyglitazonu jest ___________ a jego niepożądane to ____

niewydolność krążenia

obrzęki + zwiększa ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych

działania niepożądane pioglitazon

1. obrzęki

2. zwiększenie ryzyka infekcji górnych dróg oddechowych

tezaglitazar i muraglitazar mechanizm

doustne leki przeciwcukrzycowe, glitazary

• podwójni agoniści rec. PPAR -alfa i PPAR-y

• niejasna rola terapeutyczna

jak działają eksendyny (eksendyna 4, eksenatyd) i na co się stosuje

• właściwości inkretynowe (wzrost poposiłkowego wyrzutu insuliny)

• rozkładane przez DPP-IV

jak działają analogi GLP-1/eksendyny juz nwm

• zmniejszone łaknienie

  • mniejsza podaż kalorii

• ułatwiona kontrola otyłości

• opóźnia opróżnianie żołądka (uczucie sytości, zmniejszenie ilości wchłanianego pokarmu)

pozwalają na skuteczne obniżenie masy ciała

wymień analogi glp-1/eksendyny

eksendyna 4, eksenatyd, liksysenatyd

liraglutyd

albiglutyd

dulaglutyd

semaglutyd

(lads hehe)

dulaglutyd

• 2 łańcuchy analogów GLP-1 połączonych mostkami disiarczkowymi dzięki łącznikowi peptydowemu (fragm. Fc IgG4)

• cząsteczka jest większa, wchłania się powoli i jest wydalana przez nerki

• dzięki fragmentowi Fc jest mniej immunogenna

• podawany raz tygodniowo

[fragment Fc, na nerki spoko, raz tygodniowo]

która eksendyna oporna na działanie DPP-IV

liksysenatyd

wymień inhibitory dipeptydylopeptydazy IV (DDP-4)

wildagliptyna

sytagliptyna

saksagliptyna

alogliptyna

denagliptyna

linagliptyna

sytagliptyna, saksagliptyna, alogliptyna, denagliptyna, wildegliptyna, linagliptyna

-gliptyna

wilda jak wilga

syty saksończyk al(k)oholizuje się denaturatem i trzyma wilgę na linie

jak działają inhibitory DDP-4

wydłużają czas działania endogennego GLP-1 (bo dipeptydylopeptydaza IV rozkłada GLP-1) czyli wzrasta poposiłkowe wydzielanie insuliny

pramlintyd

amylina, doustny lek przeciwcukrzycowy

• syntetyczny analog amyliny (endogenny hormon, prod. przez komórki beta)

• utrzymanie kontroli glikemii poposiłkowej (hiperglikemii)

1. cukrzyca typu I (bezwzględny niedobór amyliny przez zniszczenie kom. beta)

2. cukrzyca typu II (względny niedobór przez niewydolność komórek beta)

podawać okołoposiłkowo

wymień flozyny

ertugliflozyna (tu te statystyki dziwne)

sotagliflozyna

dapagliflozyna

empagliflozyna

kanagliflozyna

EsDek (EsDeeKid)

która flozyna zmniejsza ryzyko zawału serca, udaru i śmierci z powodów sercowo-naczyniowych

kanagliflozyna

mechanizm działania flozyny, zastosowanie, niepożądane

• inhibitory SGLT-2 (kotransportera sodowo-glukozowego typu 2) w nabłonku cewki proksymalnej nefronu

  • SGLT-2 odpowiada za reabsorpcję glukozy z nefronu do krwi

• powodują glukozurię i zmniejszają obciążenie organizmu wchłoniętą po posiłku glukozą -> obniżenie zapotrzebowania na insulinę

cukrzyca typu II

zakażenia układu moczowego

z jakimi lekami używa się flozyn w leczeniu cukrzycy typu II

z metforminą lub gliptynami (inhibitory DPP-4)

np. saksagliptyna+dapagliflozyna + ewentualnie metformina

sotagliflozyna

hamuje SGLT-2 w nerkach i SGLT-1 w jelitach (obniża hiperglikemię poposiłkową)

cukrzyca typu I (lek pomocniczy)

tirzepatyd (mounjaro)

podwójny agonista rec. GIP i GLP-1, analog GIP

• ma selektywną aktywność agonistyczną

• w porównaniu z GLP-1 aktywuje produkcję cAMP bez rekrutacji beta-arestyny

• zmniejsza apetyt i redukuje insulinooporność

• działanie inkretynowe: zwiększenie produkcji insuliny w odpowiedzi na posiłek

cukrzyca typu II

otyłość

NASH

• podskórne wstrzyknięcia 1 x tygodniowo

• ma wydłużony okres półtrwania przez 20C łańcuch boczny wchodzący w reakcje z albuminami i globulinami osocza

• siła wiązania leku z receptorami podobna do GIP

SLC30a8 :)))

• gen kodujący błonowy transporter jonów cynku (ZnT8) w kom beta wysp trzustkowych

  • cynk umożliwia tworzenie kryształków insuliny w komórkach beta

• polimorfizmy w tym genie modyfikują ryzyko rozwoju cukrzycy t. II

• przeciwciała przeciwko SLC30a8 pojawiają się jeszcze przed rozwojem cukrzycy t. I

tagatoza

• słodzik naturalny 

• hamuje absorpcję disacharydów przez hamowanie enzymu je rozkładającego (jak akarboza)

• blokuje glikogenolizę wątrobową

sukcynobukol

• analog probukolu (subst. używana w hiperlipidemii)

• właściwości przeciwzapalne

  • hamuje aktywację NOS-2

  • obniżenie produkcji cytokin prozapalnych

  • indukcja hemooksygenazy 1 ->reendotelializacja

• zmniejszenie częstości nowych przypadków cukrzycy-profilaktyka cukrzycy

metreleptyna

• syntetyczny analog leptyny (metionyloleptyna) 

• znacząco obniża glikemię

w cukrzycy typu II działa ale nie jest zarejestrowana

leczenie chorób przebiegających z niedoborem leptyny

lek z wyboru w uogólnionej lipodystrofii

nazwy leków na otyłość z podziałem na obwodowe i ośrodkowe

orlistat

• inhibitor lipaz

  • hamuje trawienie triglicerydów z pokarmu (zmniejsza ich wchłanianie o ¼-⅓),są one wydalane z kałem

• zażywany doustnie przed posiłkiem, pozostaje w pp

• efekt: -3kg w 1 roku leczenia

• bezpieczny w długotrwałej terapii otyłości (jedyny)

luźne stolce z dużą zawartością niestrawionych tłuszczów→skłania pacjenta do przejścia na dietę niskotłuszczową

bardzo rzadko:

niewydolność wątroby

niewydolność nerek

ryzyko hipowitaminozy (konieczna suplementacja ADEK)

jak działają pochodne amfetaminowe w leczeniu otyłości i w jakich przypadkach się stosuje

działanie anorektyczne i stymulujące OUN

wyjątkowo: znaczna otyłość oporna na inne leczenie

nie podawać długotrwale

ryzyko uzależnienia

objawy z odstawienia leku

przy dłuższym stosowaniu psychozy amfetaminowe i choroby serca

subutramina #

lek na otyłość ośrodkowy

hamuje wychwyt serotoniny i noradrenaliny (SNRI)

wycofana przez zwiększoną częstość epizodów sercowo-naczyniowych i udarów mózgu

amfepramon

prolek, lek na otyłość ośrodkowy, budową przypomina amfe

• zwiększa uwalnianie noradrenaliny

• w niewielkim stopniu oddziałuje na uwalnianie serotoniny i dopaminy

• nie powoduje uzależnienia

fentermina+topiramat

lek na otyłość ośrodkowy

fentermina:

• zwiększa uwalnianie noradrenaliny w OUN (efekt anorektyczny)

topiramat:

• przeciwdrgawkowo→redukcja dawki i zmniejszenie działań niepożądanych obu składników

• ograniczenie perystaltyki jelit->zaleganie treści pokarmowej w pp->uczucie sytości

fenfluramina co robi

lek na otyłość ośrodkowy

zwiększa dostępność serotoniny w OUN

• kiedyś z fenterminą ale powodowały wady zastawkowe przy dłuższym stosowaniu

jej prawoskrętny izomer→deksfenfluramina

lorkaseryna

lek na otyłość ośrodkowy

• agonista receptorów serotoninowych 5-HT2c w OUN

• zwiększa produkcję POMC->poczucie sytości

• wycofana przez ryzyko rozwoju nowotworów

bupropion + zonisamid

lek na otyłość ośrodkowy

bupropion:

• inhibitor wychwytu zwrotnego dopaminy i noradrenaliny

• ciężka depresja

• uzależnienie od nikotyny

zonisamid:

• lek przeciwdrgawkowy

rimonabant

• lek na otyłość ośrodkowy

• odwrotny agonista rec. CB1

• ośrodkowo hamuje apetyt

setmelanotyd

agonista receptora MC4 (melanokortynowego typu 4)

otyłość uwarunkowana genetycznie (mutacje w genach POMC, PCSK1, LEPR)

otyłość nie związana z mutacjami w określonych genach

nieprawidłowe reakcje seksualne