Sindirim Sistemi - II (Özofagus, Mide ve Bağırsaklar)

Özofagus, mide, ince ve kalın bağırsakların histolojisi, tabakaları, özelleşmiş hücreleri ve anatomik bölgelerini kapsayan kapsamlı ders notu kelime kartları.

Tunika Mukoza

Sindirim kanalının en iç tabakasıdır; lamina epitelyalis, lamina propria ve lamina muskularis mukoza olmak üzere üç katmandan oluşur.

Meissner Pleksusu

Sindirim kanalı duvarında Tunika Submukoza tabakasında yer alan otonom sinir pleksusudur.

Myenterik Pleksus (Auerbach Pleksusu)

Tunika Muskularis tabakasındaki sirküler ve longitudinal kas tabakaları arasında yer alan sinir pleksusudur.

Özofagus

Gıdaları orofarinksten mideye taşıyan, yaklaşık $25\,cm$ boyunda, keratinsiz çok katlı yassı epitel ile döşeli muskular borudur.

Z Çizgisi

Özofagus-mide bileşkesinde epitelin ani değiştiği, özofagus karsinomları açısından klinik önem taşıyan testere dişli sınırdır.

Kimus (Chyme)

Midede yiyeceklerin hidroklorik asit ($HCl$) ile karıştırılmasıyla oluşan viskoz kitleye verilen isimdir.

Rugae

Mide boş olduğunda iç yüzeyinde görülen longitudinal (boyuna) mukoza katlantılarıdır.

Gastrik Pit (Foveola)

Mide yüzey epitelinin mukoza içine yaptığı, ortalama $100-200\,\mu m$ derinliğindeki invajinasyonlar (çukurcuklar).

Parietal (Oksintik) Hücreler

$HCl$ ve $B12$ vitamini emilimi için gerekli intrensek faktörü (IF) salgılayan, mide bezlerinin istmus ve boyun bölgesinde yoğunlaşan asidofilik hücrelerdir.

Esas (Zimogenik) Hücreler

Mide bezlerinde pepsinojen ve az miktarda lipaz salgılayan, GER nedeniyle bazofilik boyanan hücrelerdir.

Enteroendokrin Hücreler (G, EC, D)

Mide antrumunda bulunan; sırasıyla gastrin ($\!\%50$), serotonin ($\!\%30$) ve somatostatin ($\!\%15$) üreten hormon salgılayıcı hücrelerdir.

Plika Sirkülaris (Kerckring Valvülleri)

İnce bağırsak mukoza ve submukozasının yaptığı, yüzey alanını yaklaşık $3$ kat artıran kalıcı dairesel kıvrımlardır.

Villuslar

İnce bağırsak mukozasında bulunan, yüzey alanını $10$ kat artıran, içinde lakteal adı verilen lenfatik kapiller barındıran çıkıntılardır.

Mikrovilluslar (Fırçamsı Kenar)

Enterositlerin apikal yüzeyinde bulunan, yüzey alanını $20$ kat artıran mikroskobik çıkıntılardır.

Lieberkühn Kriptaları

İnce ve kalın bağırsak epitelinin lamina propria içine yaptığı tübüler bağırsak bezleridir.

Paneth Hücreleri

İnce bağırsak bezlerinin bazalinde bulunan; lizozim, $\alpha$-defensin ve çinko içeren granüllere sahip antibakteriyel hücrelerdir.

M (Membranöz Epitelyal) Hücreler

Peyer plaklarını örten, antijenleri endositozla alıp lenfoid sisteme sunan özelleşmiş epitel hücreleridir.

Brunner Bezleri

Sadece duodenumun submukozasında bulunan, alkali ($pH\,8.8-9.3$) salgı üreten bileşik tübüler bezlerdir.

Peyer Plakları

İleumun submukozasında antimezenterik yerleşimli olan, $10-250$ lenf follikülü içeren lenfoid doku topluluklarıdır.

Tenya Koli

Kalın bağırsakta (çekum ve kolon) dış longitudinal kas tabakasının kalınlaşmasıyla oluşan üç adet uzunlamasına kas bandıdır.

Appendiks

Çekumun bir divertikülü olan, yoğun lenfoid doku içeren ve tenya koli bulundurmayan $7-10\,cm$'lik tüp yapıdır.

Kolumna Analis (Morgagni Kolonları)

Anal kanalda bulunan yaklaşık $7-8$ adet longitudinal mukoza kıvrımıdır.