Middeleeuwse Geschiedenis: Steden, Islam, Kruistochten en Feodaliteit

Deze flashcards behandelen de belangrijkste begrippen en gebeurtenissen uit de vroege en hoge middeleeuwen, inclusief de opkomst van steden, de fundamenten en vroege geschiedenis van de islam, de motivaties en verloop van de kruistochten, en het functioneren van de feodale standenmaatschappij.

Stad (middeleeuwse definitie)

Een plek waar de bevolking haar eigen voedsel niet produceert en die een functie vervult als centrale plaats voor de markt, het bestuur en gespecialiseerde diensten.

Keure

Een officieel document waarin de stadsrechten, zoals de juridische, militaire en bestuurlijke zelfstandigheid van een stad, werden vastgelegd.

Belfort

Een gebouw in de middeleeuwse stad waar de keure met de stadsrechten werd bewaard.

Drieslagstelsel

Een landbouwtechniek die na het jaar 1000 werd veralgemeend en samen met de karrenploeg zorgde voor een verhoging van de landbouwopbrengsten.

Kaäba

Een kubusvormige structuur in Mekka die voor de komst van de islam centraal stond in het polytheïstische rituele leven en later door Mohammed werd gewijd aan Allah.

Hidjra (622)

De vlucht van Mohammed van Mekka naar Yathrib (later Medina), wat het begin van de islamitische jaartelling markeert.

Umma

De islamitische gemeenschap die gebaseerd is op een gezamenlijk geloof in Allah en de principes van de Koran, ongeacht de afkomst van de leden.

Sharia

De islamitische wet die werd gevestigd onder de leiding van de tweede rechtgeleide kalief, Umar ibn al-Khattab.

Soennieten vs. Sjiieten

De belangrijkste splitsing in de islam waarbij de meerderheid (soennieten) gelooft in de rechtmatige opvolging van de kaliefen, terwijl de sjiieten geloven dat alleen Ali en zijn nakomelingen de rechtmatige leiders zijn.

Vijf zuilen van de Islam

De kernplichten van de moslim: Shahada (geloofsgetuigenis), Salaat (gebed), Zakaat (armenbelasting), Ramadan (vasten) en Hadj (bedevaart).

Concilie van Clermont (1095)

De bijeenkomst van kardinalen waar paus Urbanus II de christenen opriep tot een heilige oorlog om Jeruzalem te heroveren op de Turken.

Sultan Saladin

De islamitische leider die er in 1187 in slaagde om de stad Jeruzalem te heroveren op de kruisvaarders.

Reconquista

De herovering van het christelijke gebied op de Moren in Spanje, die in 1492 eindigde met de inname van Granada.

Feodaliteit (Leenstelsel)

Een politiek systeem tussen de 9de en 12de eeuw waarbij een leenheer grond (feodum) in leen gaf aan een vazal in ruil voor militaire steun en raad.

Investituur

De feestelijke ceremonie van leenoverdracht waarbij de leenheer een heerschappijsymbool (zoals een zwaard of staf) aan de leenman overhandigde.

Rijkskerkensysteem

Het bestuurlijke gebruik om lenen aan bisschoppen en abten te geven, zodat het gebied na hun dood (bij gebrek aan wettelijke opvolgers) terugkeerde naar de koning.

Concordaat van Worms (1122)

De overeenkomst tussen de paus en de keizer die bepaalde dat voortaan enkel de paus bisschoppen mocht benoemen, waarmee de investituurstrijd eindigde.

Domesday Book

Een door Willem de Veroveraar opgericht kadaster waarin alle inwoners en bezittingen in Engeland werden geregistreerd voor belastingheffing.

Godsvrede

Een door de kerk opgelegd verbod om weerlozen zoals boeren, vrouwen, kooplui en geestelijken te mishandelen.

Kerkban (Excommunicatie)

Een kerkelijke straf waarbij iemand volledig uit de kerkgemeenschap wordt gestoten.

Schildknaap

De tweede fase in de ridderopleiding (vanaf 14 jaar) waarin men leerde jagen, paardrijden, vechten en etiquette toepassen.