#ALevel ศาสนา-สังคมศึกษา68 (P'Dome) *อ่าน Description

แนะนำให้เล่นในโหมด Learn หรือ Spaced repetition ปิดทุกอย่างยกเว้น Flashcard เพิ่อการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพที่ดี (เนื้อหาอิงตามเอกสารพี่โดมทั้งหมด)

สังคมชมพูทวีป

• แบ่งเป็น มัชฌิมประเทศ (16 แคว้นใหญ่) และ ปัจจันตชนบท (5 แคว้นเล็ก)

• เป็นดินแดนกำเนิดพระพุทธศาสนา

การปกครองแบบราชาธิปไตย

ราชาธิปไตย (กษัตริย์มีอำนาจสูงสุด)

การปกครองแบบสามัคคีธรรม

พระราชาที่มีอานาจจำกัด มีสภาชนชั้นสูงร่วมปกครอง

เช่น มัลละ วัชชี สักกะ

ดราวิเดียน หรือ มิลักขะ

ชนพื้นเมืองผิวดำ ผมดำ

อารยัน

ชนผิวขาวจากเอเชียกลาง

เข้ามาทางตะวันตกเฉียงเหนือรุกรานชนพื้นเมืองลงไปทางตอนใต้

ระบบวรรณะ

การแบ่งกลุ่มตามความเชื่อทางศาสนา โดยถือเอา อาชีพและการทำหน้าที่

พราหมณ์

นักปราชญ์

ทำหน้าที่ การศึกษาและสอน พระเวท ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา เกิดจาก ปากของพระเจ้า

กษัตริย์

นักรบ

ทาหน้าที่ปกครอง มีศักดิ์ต่ำกว่าพราหมณ์ เกิดจาก แขนของพระเจ้า

แพศย์

พ่อค้า

ทำหน้าที่พาณิชยกรรม เกิดจาก ท้องของพระเจ้า

ศูทร

คนทำงาน

ทำหน้าที่กรรมกร เกิดจาก เท้าของพระเจ้า

ความเชื่อว่าตายแล้วเกิด

พวกสัสสตทิฏฐิ

เชื่อว่าเมื่อเกิดเป็นอะไร ตายแล้วเกิดใหม่จะเป็นอยู่อย่างนั้น

ความเชื่อว่าตายแล้วสูญ

พวกอุจเฉททิฏฐิ

เชื่อว่าชีวิตนี้มีชีวิตเดียว เมื่อตายแล้วสูญสิ้น ไม่เวียนว่ายตายเกิด

วันมาฆบูชา

ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3

➢ จาตุรงตสันนิบาติ

➢ โอวาทปาฏิโมกข์ หลักการ 3 อุดมการณ์ 4 วิธีการ 6

➢ วันพระธรรม

➢ วันกตัญญูแห่งชาติ

➢ วันแห่งความรักในพระพุทธศาสนา

จาตุรงตสันนิบาติ

เหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นพร้อมกัน 4 อย่างในวันเดียวกัน

1. พระสงฆ์ 1,250 รูป มาประชุมกันโดยไม่ได้นัดหมาย

2. พระสงฆ์ทั้งหมดล้วนเป็นเอหิกภิกขุอุปสัมปทา หรือหมายถึง พระพุทธเจ้าบวชให้

3. พระสงฆ์เหล่านี้ล้วนได้ อภิญญา 6 หรือหมายถึง ล้วนเป็นพระอรหันต์ทั้งสิ้น

4. วันที่มาชุมนุมกันเป็นวันเพ็ญเดือนมาฆะ หรือ วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 (วันมาฆบูชา)

โอวาทปาฏิโมกข์

หลักการ 3

อุดมการณ์ 4

วิธีการ 6

หลักการ 3

ทำกุศลให้ถึงพร้อม (กรรมบถ 10)

ลด ละ เลิก บาปทั้งปวง  (อกุศลกรรมบถ 10)

ทำจิตใจให้บริสุทธิ์ หลุดจากสิ่งที่ขัดขวางใจ ไม่ให้เข้าถึงความสงบ

กรรมบถ 10

ทำกุศลให้ถึงพร้อม

1. ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่เบียดเบียนผู้อื่น

2. ไม่ลักทรัพย์ รู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่

3. ไม่ประพฤติผิดในกามไม่พูดเท็จ

4. ไม่พูดส่อเสียด

5. ไม่พูดหยาบคาย

6. ไม่พูดเพ้อเจ้อ

7. ไม่โลภอยากได้ของผู้อื่น

8. มีความเมตตาปรารถนาดี

9. เข้าใจถูกต้อง

10. ตามทำนองคลองธรรม

อกุศลกรรมบถ 10

ลด ละ เลิก บาปทั้งปวง

1. ฆ่าสัตว์

2. ลักทรัพย์

3. ประพฤติผิดในกาม

4. พูดเท็จ

5. พูดส่อเสียด

6. พูดหยาบ

7. พูดเพ้อเจ้อ

8. อยากได้สมบัติผู้อื่น

9. ผูกพยาบาท

10. เห็นผิดจากทำนองคลองธรรม

วิธีการ 6

 วิธีการ 6 ได้แก่
          1. ไม่ว่าร้าย คือ ไม่กล่าวให้ร้าย โจมตีใคร
          2. ไม่ทำร้าย คือ การไม่เบียดเบียนผู้อื่น
          3. สำรวมในปาฏิโมกข์ คือ เคารพระเบียบวินัย กฎกติกา รวมทั้งขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามของสังคม
          4. รู้จักประมาณ คือ รู้จักความพอดีในการบริโภค รวมทั้งการใช้สอยสิ่งต่าง ๆ
          5. อยู่ในสถานที่สงัด คือ อยู่ในสถานที่ที่มีสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม
          6. ฝึกหัดจิตใจให้สงบ คือ การฝึกหัดชำระจิตใจให้สงบ มีประสิทธิภาพที่ดี

วันพระธรรม

วันอาสาฬหบูชา คือวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8

ซึ่งเป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา "ธัมมจักกัปปวัตนสูตร" แก่ปัญจวัคคีย์ ถือเป็นวันที่พระธรรมปรากฏขึ้นในโลกเป็นครั้งแรก

วันกตัญญูแห่งชาตินี้

วันแห่งความรักอันบริสุทธิ์ของชาวพุทธแล้ว ยังเพื่อส่งเสริมค่านิยมให้คนไทยยึดถือความกตัญญู

วันแห่งความรักในพระพุทธศาสนา

วันมาฆบูชา เป็นวันแห่งความรักในทางพระพุทธศาสนา เนื่องมาจากหลักธรรม “ โอวาทปาฏิโมกข์” ที่ทรงแสดงในวันนั้นเป็นสิ่งที่แสดงถึงความรัก อันเป็นความรักที่ประกอบด้วยเมตตาธรรม ปรารถนาดีต่อกัน เว้นจากทุจริต

วันวิสาขบูชา

ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6

• ประสูติ

• ตรัสรู้

• ปรินิพพาน

ประสูติ

การเปล่งอาสภิวาจา

“เราเป็นผู้เลิศของโลก เป็นผู้ใหญ่ที่สุดของโลก เป็นผู้ประเสริฐที่สุดของโลก นี้เป็นการเกิดครั้งสุดท้าย ไม่มีการเกิดใหม่อีกต่อไป“

พระพุทธเจ้าทรงประกาศอิสรภาพให้แก่มนุษย์ทั้งปวง ประกาศให้เห็นศักยภาพของมนุษย์ว่า มนุษย์ทุกคนสามารถพึ่งพาตัวเอง ด้วยการ กระทำของตน

ตรัสรู้

วิชชา 3

1. ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ (ระลึกอดีตชาติได้ )

2. จุตูปปาตญาณ (เห็นการเวียนว่ายตายเกิดของสัตว์ทั้งหลาย เรียกอีกอย่างว่า ทิพพจักขุญาณ ) - > ปฏิจจสมุปบาท

3. อาสวักขยญาณ ( การสิ้นไปแห่งกิเลส การตรัสรู้ ) - > อริยสัจ 4

ปรินิพพาน

ปัจฉิมโอวาท อัปปมาทะ / อัปปมาทธรรม

วันอัฏฐมีบูชา

แรม 8 ค่ำ เดือน 6

➢ วันถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ(เผาศพพระพุทธเจ้า )

➢ หลักธรรมที่เกี่ยวข้อง : อัปปมาทะ / อัปปมาทธรรม ไตรลักษณ์ สุจริต 3

ปัจฉิมโอวาท

พระธรรมเทศนาหรือคำสอนครั้งสุดท้ายของพระพุทธเจ้าก่อนเสด็จดับขันธปรินิพพาน

ณ สาลวโนทยาน เมืองกุสินารา

การเตือนให้พุทธศาสนิกชนดำรงชีวิตอยู่บนความไม่ประมาท

อัปปมาทะ / อัปปมาทธรรม

ความไม่ประมาท

วันอาสาฬหบูชา

ขึ้น 15 ค ่า เดือน 8

➢ ปฐมเทศนา

➢ ธัมมจัก กัปปวัตตนสูตร ( มัชฌิมาปฏิปทา + อริยสัจ 4 )

➢ ปัญจวัคคีย์

➢ วันพระสงฆ์ และ วันครบพระรัตนตรัย

➢ การถวายผ้าอาบน ้าฝนหรือ ผ้าวัสสิกสาฎก

ปัญจวัคคีย์

โกณฑัญญะ เอตทัคคะด้านรัตตัญญู คือ เป็นผู้รู้ธรรมก่อนใคร

วัปปะ

ภัททิยะ

มหานามะ

อัสสชิ

วันพระสงฆ์

วันครบพระรัตนตรัย

วันเข้าพรรษา

แรม 1 ค ่า เดือน 8 - ขึ้น 15 ค ่า เดือน 11

คำอธิษฐานพรรษา “ ข้าพเจ้าเข้าอยู่จำพรรษาตลอด 3 เดือนในวัดนี้ ”

วันออกพรรษา

ขึ้น 15 ค ่า เดือน 11

วันมหาปวารณา

เป็นวันสิ้นสุดการจำพรรษาตลอด 3 เดือน พระสงฆ์จะทำพิธีปวารณาอนุญาตให้เพื่อนภิกษุว่ากล่าวตักเตือนกันได้ด้วยเมตตา เพื่อปรับปรุงตนเอง

วันเทโวโรหณะ

แรม 1 ค ่า เดือน 11

➢ ในพรรษาที่ 7 นับแต่ ตรัสรู้ พระพุทธเจ้าเสด็จไปจ าพรรษาอยู่บนสวรรค์ เพื่อเทศน์โปรดพระมารดาที่ได้ก าเนิดเป็น เทพบุตรอยู่ในชั้นดุสิต ( สวรรค์ชั้นที่ 4) โดยลงมาฟังธรรมที่ชั้นดาวดึงส์ ( สวรรค์ชั้นที่ 2) จนบรรลุโสดาปัตติผล

➢ วันพระพุทธเจ้าเปิดโลก

➢ การตักบาตรเทโว

➢ การถวายผ้ากฐินหรือการทอดกฐิน

วันพระ

วันธรรมสวนะ

➢ การสวดปาติโมกข์หรือ “ อุโบสถกรรม ” ท าทุกกึ่งเดือน ในวันขึ้น 15 ค ่าและวันแรม 15 ค ่า ( วันแรม 14 ค ่า ในเดือนขาด )

➢ การรับ ศีล 8 หรือ “ อุโบสถศีล ”

ศีล 8 หรือ อุโบสถศีล

ข้อปฏิบัติเพื่อยกระดับจิตใจให้สูงขึ้น โดยการงดเว้นจากการทำบาปและสิ่งมัวเมา เน้นการรักษาความบริสุทธิ์คล้ายพรหมจรรย์

1. เว้นจากทำลายชีวิต

2.  เว้นจากถือเอาของที่เขามิได้ให้

3. เว้นจากประพฤติผิดพรหมจรรย์ คือเว้นจากร่วมประเวณี

4. เว้นจากพูดเท็จ

5. เว้นจากของเมา คือ สุราเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท\

6. เว้นจากบริโภคอาหารในเวลาวิกาล คือเที่ยงแล้วไป

7. เว้นจากฟ้อนรำ ขับร้อง บรรเลงดนตรี ดูการเล่นอันเป็นข้าศึกต่อพรหมจรรย์ การทัดทรงดอกไม้ ของหอม และเคลื่องลูบไล้ซึ่งใช้เป็นเครื่องประดับตกแต่ง

8. เว้นจากที่นอนอันสูงใหญ่ หรูหราฟุ่มเฟือย

ธรรมคุณ 6

6 ประการที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว

1. สวากขาโต ภควตา ธัมโม: พระธรรมอันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว งามในเบื้องต้น ท่ามกลาง และที่สุด

2. สันทิฏฐิโก: ผู้ปฏิบัติจะพึงเห็นชัดด้วยตนเอง ไม่ต้องเชื่อคำผู้อื่น

3. อกาลิโก: ไม่ประกอบด้วยกาลเวลา ปฏิบัติได้ผลทันทีและตลอดเวลา

4. เอหิปัสสิโก: ควรเรียกให้มาดู หรือท้าทายให้มาพิสูจน์

5. โอปนยิโก: ควรน้อมเข้ามาในตน (น้อมปฏิบัติในใจ)

6. ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหิ: อันวิญญูชนพึงรู้เฉพาะตน (รู้ได้ประจักษ์ในใจตนเอง ทำแทนกันไม่ได้)

ไตรลักษณ์

เป็นหลักความจริงตามธรรมชาติ

ลักษณะธรรมดา 3 ประการของสรรพสิ่งทั้งปวง ได้แก่

อนิจจัง (ความไม่เที่ยง)

ทุกขัง (ความทนอยู่ไม่ได้)

อนัตตา (ความไม่ใช่ตัวตน)