Politiek en Geschiedenis 1: De Komst van de Massademocratie

Flashcards over de Renaissance en Verlichting gebaseerd op de verstrekte collegeaantekeningen.

Wat wordt bedoeld met de term renaissance?

Renaissance verwijst naar de wedergeboorte van de klassieke oudheid.

Wat bracht de herbronning aan de oppervlakte tijdens de renaissance?

Democratische denkbeelden.

Welke rol speelt het humanisme in het Westerse denken?

Het humanisme is een wereldbeschouwing die aan de basis ligt van het huidige Westerse denken en kan beschouwd worden als de voorloper van het Verlichtingsdenken.

Wat zijn de drie hoofdkenmerken van het humanisme?

De klemtoon op de menselijke persoonlijkheid, menselijke waardigheid en menselijke creativiteit.

Wat is de visie van de humanisten op het onderwijs?

Het onderwijs is cruciaal voor de wedergeboorte van de Griekse en Romeinse beschaving, met de oprichting van het humaniora voor de burgerij.

Wat is de inhoud van het boek Lof der Zotheid van Erasmus?

Een satire waarin de godin Zotheid een lofrede voor zichzelf afsteekt en beschrijft hoe zij de wereld ziet.

Waarom trok Erasmus in het boek Lof der Zotheid de zotskap aan?

Om ongedwongen de spot te kunnen drijven met rijke koningen die het algemeen belang negeerden.

Wie bekritiseerde Erasmus in Lof der Zotheid en waarom?

Hij bekritiseerde de theologen die weigerden de Bijbel en het geloof onbevooroordeeld tegen het licht te houden.

Welke schrijfstijl gebruikte Erasmus in Lof der Zotheid en waarom?

Hij maakte gebruik van satire, een schrijfstijl die hem toeliet de draak met de elite te stelen zonder daarvoor vervolgd te worden.

Hoe leidde de uitvinding van de boekdrukkunst tot een papieren/technologische revolutie?

Drukkers konden teksten massaler en sneller produceren dan kopiisten.

Hoe leidde de uitvinding van de boekdrukkunst tot een intellectuele revolutie?

Iedereen kon boeken en teksten bij private drukkers uitgeven en bij verzamelaars inkijken of aankopen, waardoor schrijvers gedeeltelijk konden ontsnappen aan de controle en censuur van de kerk.

Wie was Christoffel Plantijn en wat was zijn loopbaan in Antwerpen?

Hij was een drukker die in 1550 naar Antwerpen kwam en 20 jaar later de grootste industriële drukker ter wereld werd.

Wat was het belang van Plantijn voor de Nederlandse taal?

Hij liet zijn vriend Kiliaan het eerste Nederlandstalig woordenboek schrijven en legde zo de basis voor het Standaardnederlands.

Wat waren de katholieke uitgangspunten van René Descartes?

Volgens Descartes kreeg de mens het verstand van God mee en hij erkende God als de schepper van het universum.

Wat is de methodische twijfel volgens René Descartes?

We moeten aan iets twijfelen tot we iets onbevangen en onbevooroordeeld kunnen vatten met het verstand en met wiskundige twijfel.

Wat is cartesiaans rationalisme?

Alleen het verstand is de bron van alle kennis.

Hoe beoordeelde Descartes zintuiglijke waarnemingen?

Hij beoordeelde uitspraken gebaseerd op zintuigelijke waarnemingen als onjuist.

Wat is empirisme?

De waarheid achterhalen door te ruiken, zien, voelen en tasten met behulp van instrumenten, experimenten of proefondervindelijk onderzoek.

Wat is het heliocentrisch model van Nicolaus Copernicus?

De zon staat in het middelpunt van het universum, de aarde draait samen met andere planeten in regelmatige cirkels rond de zon.

Hoe onderbouwde Galilei het heliocentrisch model?

Met proeven en met waarneming, mogelijk gemaakt door de uitvinding van de telescoop.

Wanneer vierde het vorstelijk absolutisme hoogtij in Europa en wat betekent het?

In de eerste helft van de zeventiende eeuw. Het betekende dat alle macht in handen kwam van 1 persoon, de vorst.

Wat waren de doelstellingen van Thomas Hobbes, afgeleid van de tijdsgeest waarin hij leefde?

Een middel vinden om rust en orde te koppelen aan een Europese interne vrede en de staat voldoende veiligheid bieden voor de vrije handel.

Wat waren de uitgangspunten/veronderstellingen van Thomas Hobbes' moderne politieke filosofie?

Ieder mens is in zijn natuurlijke staat (van bij de geboorte) vrij en gelijk. Hij hamerde op de persoonlijke vrijheid en het recht op eigendom.

Wat is het vrijwillig associatieverdrag volgens Thomas Hobbes?

Een verdrag waarin de rechten en plichten van alle mensen werden opgesomd om een permanente oorlog van allen tegen allen te vermijden.

Wat is het onderwerpingsverdrag volgens Thomas Hobbes?

Het volk draagt de macht over aan een absolute staat, waarbij ze hun oorspronkelijk onbeperkte rechten op vrijheid en zelfbehoud vrijwillig afstaan aan een absolute leider.

Waarom waren de inzichten van Thomas Hobbes bijzonder vernieuwend?

Sindsdien berustten de staatsinstellingen op een contract met de burgers, de koning ontleende zijn macht niet meer aan God maar wel aan het volk, de burgerlijke staat/civil society zag het licht.

Hoe moesten de absolute vorsten volgens Thomas Hobbes handelen?

Hij moest in het algemeen belang handelen en niet in eigen belang, ze moesten een aantal wereldse deugden nahouden die konden helpen om het algemeen belang te dienen.

Wat was volgens Thomas Hobbes de rol van de staat?

De staat kreeg alle middelen om beslissingen uit te voeren en te doen naleven. De staat had voorrang op de kerk. De staat had geen waardeoordeel uit te spreken en geen morele regels op te leggen. De staat moest zich levensbeschouwelijk neutraal en afzijdig opstellen.

Wat is het mercantilisme?

Een economisch systeem dat ervan uitgaat dat de rijkdom van een staat afgemeten kan worden aan de voorraad goud of geld, waarbij staten zoveel mogelijk zelfgeproduceerde goederen uitvoeren en zo weinig mogelijk buitenlandse goederen invoeren.

Wat is de vrijemarkteconomie volgens Adam Smith?

De markt regelt zichzelf door het spel van vraag en aanbod, zonder tussenkomst van de overheid.

Welke voorwaarden koppelde Adam Smith aan de vrijemarkteconomie opdat deze niet tot armoede zou leiden?

De overheid moest onderwijs aanbieden, het economisch verkeer mogelijk maken door het aanleggen van wegen, kanalen, havens en bruggen en monopolies en economische machtsconcentraties tegengaan.

Is er een actueel voorbeeld dat illustreert dat je zelf de vrijemarkteconomie verkiest?

Ja, de huidige discussies en regelgeving omtrent landbouw.

Wanneer en waar kwam de verlichting op en wat was haar hoogtepunt?

Het kwam op in de tweede helft van de zeventiende eeuw in Engeland en Schotland. Het kende haar hoogtepunt tijdens de eerst helft vd achttiende eeuw met Franse denkers als Voltaire en Jean-Jacques Rousseau. De Franse Revolutie vormde het hoogtepunt.

Wat was de kritiek van de verlichtingsdenkers op de standenmaatschappij?

Zij wilden een maatschappij ingedeeld in individuen ipv groepen, een onafhankelijk parlement samengesteld uit individueel verkozen volksvertegenwoordigers ipv een parlement samengesteld uit de drie groepen van de standenmaatschappij.

Wat zijn de vijf algemene kenmerken van het verlichtingsdenken?

Voluntarisme, geloof in de maakbaarheid van de samenleving, geloof in de zelfstandigheid en verantwoordelijkheid van de mens, de rol van de staat in onderwijs en economie en de scheiding van kerk en staat.