Biologie H6.1 Basis eukaryoten: ontstaan, structuur en werking

Wat is het belangrijkste verschil tussen een eukaryote en prokaryote cel? (2)

Eukaryoten hebben interne membranen en mitochondriën.

Wat hebben plantaardige en dierlijke cellen gemeenschappelijk? (3)

Een celkern met membraan, membraan-omgeven organellen en mitochondriën.

Wat is typisch voor een eukaryote cel?

Een echte celkern en interne membranen.

Waarvoor zorgen mitochondriën?

Efficiënte energieproductie.

Wat betekenen LUCA, FECA en LECA? (3)

Last Universal Common Ancestor, First Eukaryotic Common Ancestor en Last Eukaryotic Common Ancestor.

Weten we zeker of eerst de celkern of mitochondriën ontstonden?

Nee.

Hoe konden interne membranen zoals kernmembraan en ER ontstaan?

Door instulpingen van het celmembraan.

Wat is fagocytose?

Opname van vaste deeltjes door ze met het celmembraan te omsluiten.

Wat gebeurt er na opname van een deeltje bij fagocytose?

Het opgenomen blaasje versmelt met een lysosoom en wordt afgebroken.

Wat gebeurt er met onbruikbare resten na fagocytose?

Ze worden via exocytose uitgescheiden.

Wat is pinocytose?

Opname van vloeibare stoffen.

Wat is receptor-gemedieerde endocytose?

Specifieke stoffen binden aan receptoren en worden daarna opgenomen.

Welke 3 vormen van endocytose moet je kennen? (3)

Fagocytose, pinocytose en receptor-gemedieerde endocytose.

Hoe ontstonden mitochondriën volgens de endosymbiosehypothese?

Een voorouderlijke cel nam een aerobe bacterie op die uiteindelijk een mitochondrium werd.

Welke bacterie ligt aan de oorsprong van mitochondriën?

Een aerobe alfaproteobacterie.

Wat was het voordeel van het ontstaan van mitochondriën?

Efficiënte energieproductie via oxidatieve fosforylatie.

Welke 5 argumenten ondersteunen de endosymbiosehypothese voor mitochondriën? (5)

Eigen circulair DNA, DNA zonder histonen, eigen prokaryootachtige ribosomen, binaire fissie en gelijkaardige membraaneiwitten.

Hoe delen mitochondriën?

Door binaire fissie.

Delen mitochondriën volledig volgens de celcyclus van de gastheercel?

Nee, ze kunnen onafhankelijk repliceren.

Wat is primaire endosymbiose bij plastiden?

Een eukaryote cel neemt een cyanobacterie op die een plastide wordt.

Welke bacterie ligt aan de oorsprong van plastiden?

Een cyanobacterie.

Wat kon de cyanobacterie die werd opgenomen bij primaire endosymbiose?

Fotosynthese uitvoeren en zuurstof produceren.

Wat kan een heterotrofe eukaryoot worden na opname van een fotosynthetische cel?

Mixotroof of autotroof.

Wat is secundaire endosymbiose?

Een eukaryote cel neemt een fotosynthetische eukaryoot, zoals een alg, op.

Wat is het belangrijkste verschil tussen primaire en secundaire endosymbiose?

Primair neemt een eukaryoot een bacterie op; secundair neemt een eukaryoot een andere eukaryoot op.

Waarom hebben plastiden uit secundaire endosymbiose extra membranen?

Omdat een volledige fotosynthetische eukaryote cel werd opgenomen.

Wat is een nucleomorf?

Een restant van de kern van de opgenomen alg bij secundaire endosymbiose.

Wat zijn protisten?

Eukaryoten die geen dier, plant of schimmel zijn.

Wat zijn protozoa?

Dierachtige eencellige eukaryoten.

Welke voedingswijze hebben de meeste protozoa?

Heterotroof.

Wat betekent heterotroof?

Organische stoffen gebruiken als voedsel.

Wat betekent autotroof?

Zelf organische stoffen maken, bijvoorbeeld via fotosynthese.

Wat betekent mixotroof?

Zowel autotroof als heterotroof kunnen leven.

Wat betekent holozoïsch?

Vaste voedseldeeltjes opnemen, vooral via fagocytose.

Wat betekent saprozoïsch?

Voedingsstoffen uit vloeistof opnemen.

Wat zijn undulipodia?

Flagellen en ciliën.

Wat is een flagel?

Een zweepvormige structuur voor voortbeweging.

Wat is een cilium?

Een korte haarachtige structuur voor beweging.

Wat is een axoneem?

De interne structuur van een flagel of cilium.

Hoe is een axoneem opgebouwd?

9 paren microtubuli rond 2 centrale microtubuli.

Wat is een kinetosoom of basaallichaam?

De structuur aan de basis van een flagel of cilium.

Wat zijn pseudopodia?

Tijdelijke of semipermanente uitstulpingen van de cel.

Waarvoor dienen pseudopodia?

Voor amoeboïde voortbeweging en opname van voedsel.

Wat is amoeboïde voortbeweging?

Voortbewegen met pseudopodia.

Welke 4 soorten pseudopodia worden onderscheiden? (4)

Lobopodiën, filopodiën, reticulopodiën en axopodiën.

Waarop zijn lobopodiën vooral gebaseerd?

Actine.

Hoe zien filopodiën eruit?

Dun en vingervormig.

Hoe zien reticulopodiën eruit?

Als een netwerk.

Waarop zijn axopodiën gebaseerd?

Microtubuli.

Wat is aseksuele reproductie?

Voortplanting zonder versmelting van gameten.

Welke 3 vormen van aseksuele reproductie moet je kennen? (3)

Tweedeling, meerdeling of schizogonie en budding.

Wat gebeurt er bij tweedeling?

DNA wordt verdubbeld en de cel splitst in twee.

Wat gebeurt er bij meerdeling of schizogonie?

DNA wordt meerdere keren verdubbeld waarna meerdere dochtercellen ontstaan.

Wat is budding?

Een kleinere dochtercel ontstaat als uitstulping van de moedercel.

Via welke deling verloopt aseksuele reproductie?

Mitose.

Hoe zijn dochtercellen na aseksuele reproductie genetisch?

Genetisch identiek.

Wat is syngamie?

Bevruchting door versmelting van gameten.

Wat is autogamie volgens de slides?

Uitwisseling van kernen of gameetnuclei.

Wat gebeurt er tijdens meiose?

Een diploïde cel vormt haploïde kernen met genetische variatie.

Welke 2 kernen heeft een ciliaat? (2)

Micronucleus en macronucleus.

Wat is de functie van de micronucleus?

Opslag en overdracht van genetisch materiaal.

Wat is de functie van de macronucleus?

Transcriptie en normale celactiviteit.

Is de micronucleus diploïd of polyploïd?

Diploïd.

Is de macronucleus diploïd of polyploïd?

Polyploïd.

Wat gebeurt eerst met de micronucleus bij conjugatie?

Hij ondergaat meiose en vormt 4 haploïde micronuclei.

Wat gebeurt met de 4 micronuclei na meiose?

3 verdwijnen en 1 blijft over.

Wat gebeurt met de overblijvende micronucleus?

Hij deelt door mitose.

Wat wisselen twee compatibele organismen tijdens conjugatie uit?

Een haploïde micronucleus.

Wat gebeurt na de uitwisseling van micronuclei?

De twee haploïde micronuclei fuseren tot een diploïde kern.

Wat gebeurt uiteindelijk met de oude macronucleus bij conjugatie?

Die wordt afgebroken.

Wat is het resultaat van conjugatie?

Genetische uitwisseling en nieuwe micro- en macronuclei.

Wat zijn sporangiosporen?

Aseksuele sporen die gevormd worden in een sporangium.