Samenvatting Sociaal Werk: Communicatie, Methodiek en Psychopathologie

Deze flashcards behandelen de belangrijkste terminologie uit de lessen over sociaal werk, variërend van communicatiemodellen en methodisch handelen tot wetgeving en psychische aandoeningen.

Communicatie

Het proces waarbij een zender met een bepaald doel een boodschap overdraagt aan een ontvanger, die hier betekenis aan geeft en op reageert.

Interactie

Ontstaat wanneer mensen met elkaar communiceren en elkaar beïnvloeden; het gedrag van de één roept gedrag op bij de ander.

Referentiekader

Het geheel van persoonlijke ervaringen, normen, waarden, opvoeding, cultuur, interesses en gewoonten die beïnvloeden hoe iemand boodschappen verstuurt en interpreteert.

Para-verbaal

De manier waarop iets wordt gezegd, waaronder intonatie, spreektempo, toonhoogte en stemvolume.

Peri-verbaal

De invloed van tijd en ruimte op de communicatie, zoals het verschil in gedrag tussen een wachtkamer en een festival.

Infra-verbaal

De onbewuste invloed van kleuren, vormen en geuren op communicatie en gevoelens.

Supra-verbaal

Hoe men zichzelf presenteert via kleding, verzorging en uiterlijk.

Schulz von Thun (vier aspecten)

Een model dat stelt dat iedere boodschap een zakelijk, relationeel, expressief en appellerend aspect heeft.

Semantische ruis

Een vorm van interne ruis die ontstaat doordat de ontvanger de taal, woorden of lichaamstaal van de zender niet begrijpt.

Metacommunicatie

Het communiceren over de communicatie zelf, bijvoorbeeld bespreken waarom een gesprek stroef verloopt.

Social talk

Een kort, informeel praatje over alledaagse onderwerpen in de aanloopfase van een gesprek om vertrouwen op te bouwen.

SMART

Een methode om doelen of afspraken concreet te maken: Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdsgebonden.

Actief luisteren

Met volledige aandacht luisteren naar woorden, gevoelens en behoeften achter een boodschap om de ander te begrijpen.

LSD-techniek

Een gespreksmethode die staat voor Luisteren, Samenvatten en Doorvragen.

NIVEA

Een ezelsbruggetje dat staat voor: Niet Invullen Voor Een Ander.

OMA

Een ezelsbruggetje dat staat voor: Oordelen, Meningen en Adviezen (die men bij actief luisteren thuis moet laten).

ANNA

Een ezelsbruggetje dat staat voor: Altijd Navragen, Nooit Aannemen.

Wondervraag

Een reflectievraag waarbij de cliënt nadenkt over een situatie waarin zijn probleem plotseling door een wonder is opgelost.

Halo-effect

Het verschijnsel waarbij men op basis van één positieve eigenschap iemand direct als volledig positief beoordeelt.

Horn-effect

Het verschijnsel waarbij men iemand op basis van één negatieve eigenschap direct volledig negatief beoordeelt.

Parafraseren

Het in eigen woorden herhalen van een deel van het verhaal van de ander om begrip te controleren.

Attributie

Het toeschrijven van een oorzaak aan het gedrag van jezelf (interne attributie) of anderen (externe attributie).

Johari-matrix

Een hulpmiddel om communicatie te begrijpen via vier gebieden: open ruimte, blinde vlek, verborgen gebied en onbekend gebied.

Interculturele communicatie

Communicatie tussen mensen met verschillende culturele achtergronden waarbij normen en waarden een grote rol spelen.

Lage-contextcultuur

Een cultuur waarin woorden het belangrijkst zijn en men direct communiceert wat men bedoelt (bijv. Nederland).

Hoge-contextcultuur

Een cultuur waarin non-verbale communicatie en de context belangrijker zijn dan de gesproken woorden (bijv. Japan).

Etnocentrisme

Het beoordelen van andere culturen vanuit de normen en waarden van de eigen cultuur, die men als superieur beschouwt.

Cultuurrelativisme

Het principe waarbij alle culturen als gelijkwaardig worden gezien en begrepen vanuit hun eigen achtergrond.

TOPOI-model

Een analysemethode voor (interculturele) communicatie: Taal, Ordening, Personen, Organisatie en Inzet.

Methodisch werken

Het werken volgens een vaste werkwijze die doelgericht, systematisch, procesmatig en bewust is.

Methodiek

Een samenhangende verzameling van verschillende methoden binnen een vakgebied.

SWOT-analyse

Een analyse van Sterktes (Strengths), Zwaktes (Weaknesses), Kansen (Opportunities) en Bedreigingen (Threats).

PES-methode

Een manier om een ondersteuningsvraag te formuleren: Probleem, Etiologie (oorzaak) en Symptomen.

RUMBA

Een alternatief voor SMART: Relevant, Understandable, Measurable, Behavioral en Attainable.

Participerend observeren

Een vorm van observatie waarbij de observator zelf deelneemt aan de activiteit die hij observeert.

Selffulfilling prophecy

Een vooroordeel dat werkelijkheid wordt doordat men zich naar dat vooroordeel gaat gedragen.

AVG

Algemene Verordening Gegevensbescherming; de wet die de privacy en verwerking van persoonsgegevens regelt.

Draagkracht vs. Draaglast

Het balansmodel waarbij draagkracht de steun en veerkracht is, en draaglast de stressoren en problemen zijn.

BOB-methode

Een besluitvormingsproces voor vergaderingen: Beeldvorming, Oordeelsvorming en Besluitvorming.

Multidisciplinair overleg (MDO)

Een overleg waarbij verschillende professionals vanuit hun eigen vakgebied samenwerken rondom één cliënt.

Huiselijk geweld

Lichamelijk, psychisch of seksueel geweld gepleegd door iemand uit de huiselijke kring van het slachtoffer.

Meldcode Huiselijk Geweld

Een wettelijk verplicht stappenplan (5 stappen) voor professionals bij vermoedens van mishandeling of misbruik.

Veilig Thuis

Het landelijke advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling.

Grooming

Een proces waarbij een pleger stapsgewijs het vertrouwen van een slachtoffer wint met als doel seksueel misbruik.

Mensenhandel

Het ronselen, vervoeren of huisvesten van mensen met als doel hen uit te buiten via dwang of geweld.

Loverboy

Iemand die een slachtoffer verleidt en emotioneel afhankelijk maakt om deze vervolgens seksueel uit te buiten.

Participatiewet

Wet die gemeenten verantwoordelijk maakt om zoveel mogelijk mensen aan werk te helpen, inclusief mensen met een arbeidsbeperking.

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning; wet die inwoners helpt om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen en te participeren.

Wlz

Wet langdurige zorg; voor mensen die blijvend $24$-uurs intensieve zorg of toezicht nodig hebben.

Wvggz

Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg; regelt de rechten bij verplichte zorg wegens een psychische stoornis.

Wzd

Wet zorg en dwang; regelt onvrijwillige zorg voor mensen met een verstandelijke beperking of psychogeriatrische aandoening.

Naturalisatie

De juridische procedure waarbij een vreemdeling de Nederlandse nationaliteit aanvraagt.

Ondertoezichtstelling (OTS)

Een kinderbeschermingsmaatregel waarbij een jeugdbeschermer toezicht houdt op de opvoeding.

Arbowet

Wet die regels bevat voor de veiligheid, gezondheid en het welzijn van werknemers op de werkplek.

Psychopathologie

Het vakgebied dat psychische stoornissen, afwijkend denken en gedrag bestudeert.

DSM-5

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders; het handboek voor de classificatie van psychische stoornissen.

Bipolaire stoornis

Een stemmingsstoornis waarbij depressieve perioden worden afgewisseld met manische perioden.

PTSS

Posttraumatische stressstoornis; psychische klachten die langer dan één maand aanhouden na een traumatische gebeurtenis.

ABC-schema

Een gedragsanalysemethode: Antecedenten (voorafgaand), Gedrag (Behavior) en Consequenties (gevolgen).

Laaggeletterdheid

Situatie waarin iemand wel kan lezen en schrijven, maar onvoldoende vaardig is om volledig deel te nemen aan de samenleving.

Anorexia nervosa

Een eetstoornis gekenmerkt door een intensieve angst om dik te worden en extreem weinig eten.

Narcolepsie

Een chronische slaapstoornis waarbij iemand overdag plotseling en oncontroleerbaar in slaap valt.

Dissociatieve identiteitsstoornis (DIS)

Een stoornis waarbij iemand twee of meer verschillende identiteiten of persoonlijkheden heeft.

Parafiele stoornis

Een seksuele voorkeur die afwijkt van de maatschappelijke norm en lijden of problemen veroorzaakt.