filipino about sa tula 2nd

Tula

Anyo ng panitikan na nagpapahayag ng damdamin, kaisipan, at karanasan

Gumagamjt ng matatalinghagang salita

Tuluyan (prose)

Malayang sulatin

Makata

Ang tula ay likha ng ______- dalubhasa sa paggamit ng wika

Persona (tauhan)

Sukat

Tugma

Talinghaga

Elemento ng tula

Persona (tauhan)

Tumutukoy sa nagsasalita o bumibigkas sa tula

Sukat

Tumutukoy sa bilang ng pantig sa bawat taludtod

Tugma

Kung magkatunog ang huling pantig ng salita

Talinghaga

Malalalim na paglalatag ng kaisipan

Unang panauhan (frist person)

Ikalawang panauhan (second person)

Ikatlong panauhan (third person)

Tatlong uri ng persona (tauhan)

Unang panauhan (first person)

Ang tauhan mismo ang nagsasalaysay sa kuwento

Ako, ko, akin, tayo, kami

Panghalio ng unang panauhan

Unang panuhan (first person)

Limitado lamang ang pananaw dahil ang tanging ibinabahagi niya ay ang sarili

Ikalawang panauhan (second person)

Ang nagsasalausay ay parang nakikipag-usap sa mambabasa

Ikaw, ka, mo, iyo, kayo, inyo

Panghalip ng ikalawang panauhan

Ikalawang panauhan (second person)

Bihirang ginagamit sa nobela

Madalas ginagamit sa panuto at talumpati rin

Ikatlonh panauhan (third person)

Nagsasalaysay na wala sa loob ng kuwento

Siya ay tagamasid lamang sa labas

Siya, niya, kanila, sila, nila, kanila

Ano ang mga panghalip ng ikatlong panauhan

Tagamasid

Limitado

Matalino/makadiyos

Tatlong antas ng ikatlong panauhan

Tagamasid

Sinasabi lang kung ano ang nakikita at naririnig lang

Limitado

Sinasabi kung ano ang iniisip

Matalino/makadiyos

Lahat ng iniisip, nararamdaman, at nakaraan

Wawaluhin (8 pantig)

Labingdalawahing (12 “)

Lalabing-anim (16 “)

Lalabing- wawaluhin (18 “)

Halimbawa ng sukat:

Tugmang ganap (full rhyme)

Tugmang di-ganap (partial rhyme)

Uri ng tugma

Tugmang ganap (full rhyme)

Ang huling salita sa bawat taludtod ay hindi lamang nagtatapos sa magkakatulad na patinig (a,e,i,o,u) kundi magkatulad sa tunog at diin

Tugmang di-ganap (partial rhyme)

Ang huling salita at may magkatulad na patinig ngunit magkaiba ang huling katinig (consonant)

Idyoma o sawikain (idiomatic expressions)

Mga simbolo sa salawikaij

Uri ng talinghaga

Idyoma o sawikain (idiomatic expressions)

Di tuwirang nagpapahayag na nabubuo sa pagsasama ng dalawang salita na nagbunga ng bagong kahulugan

Mga simbolo sa salawikain

Gumagamit ng mga bagay sa paligid upang magturo ng leksiyon

Pasang-krus

Bukambibig

Matalas ang isip

Pabigat o pasanin sa buhay

Madalas banggitin

Matalino

Bato

Hangin at bagyo

Tinik

Katigasan ng loob

Gulo ang idinudulot

Pagsubok

Estilo

Tumutukoy sa pagkakabuo at pagkakasulat ng tula

Anyo ng tula

Diksyon (pagpili ng salita)

Tono at damdamin

Pangunahing aspeto na bumubuo sa estilo ng tula:

Tradisyonal

Malayang taludturan (free verse)

May sukat walang tugma/ may tugma walang sukat

Mga anyo ng tula

Tradisyonal

May mahigpit na pagsunod sa sukat at tugma

Malayang taludturan (free verse)

Walang sinusunod na sukat o tugma

May sukat walang tugma/may tugma walang sukat

Mga estilong pinaghahalo ang elemento para sa kakaibang himig

Estilo

Ay nakikita sa kung anong uri ng wila ang ginamit

Pormal

Impormal/moderno

Matalinghaga

Halimbawa ng Diksyon (pagpili ng salita)

Pormal

Gumagamit ng mga matatandang salita o puristang tagalog

Impormal/moderno

Gumagamit ng pang-araw-araw na salita, kabilang ang mga hiram na salita

Matalinghaga

Hitik sa mga tayutay at idyoma

Estili

Ay nakadepende sa emosyong nais iwan ng mambabasa

Mapangaral

Mapanglaw/malungkot

Mapang-uyam/sarkastiko

Halimbawa ng tono at damdamin

Mapangaral

Tulad ng mga salawikain na layuning magbigay ng leksyon

Mapanglaw/malungkot

Kataniwan sa mga elehiya o tula tungkol sa pag-ibig

Mapang-uyam/sarkastiko

Estilong ginagamit sa mga tulang panlipunan