Opieka Paliatywna, Parametry Życiowe i Wybrane Aspekty Opieki Medycznej

Zestaw fiszek obejmujący definicje opieki paliatywnej, normy parametrów życiowych (tętno, oddech, ciśnienie, glukoza), charakterystykę bólu, etapy umierania oraz skale oceny ryzyka odleżyn.

Czym jest opieka paliatywna i jaki jest jej główny cel?

To wszechstronna, całościowa pomoc dla pacjentów z nieuleczalnymi, postępującymi chorobami. Jej celem jest łagodzenie bólu i innych uciążliwych objawów oraz poprawa jakości życia chorego i wsparcie jego rodziny.

Wymień cztery kluczowe wymiary ludzkiego cierpienia, na których skupia się opieka paliatywna.

Symptomy fizyczne, sfera psychiczna, kwestie socjalne oraz potrzeby duchowe.

Jaki jest prawidłowy poziom glukozy we krwi na czczo u dorosłego człowieka?

$70-99\,mg/dl$ ($3,9-5,5\,mmol/l$).

Jakie wartości glukozy na czczo wskazują na stan przedcukrzycowy, a jakie na cukrzycę?

Stan przedcukrzycowy: $100-125\,mg/dl$. Cukrzyca: $126\,mg/dl$ i więcej (potwierdzone dwukrotnie).

Jaka jest maksymalna norma glukozy na czczo dla kobiet w ciąży?

$92\,mg/dl$.

Z jakich aktów składa się proces oddychania?

Z wdechu (akt czynny, skurcz mięśni oddechowych) i wydechu (akt bierny, zapadanie się klatki piersiowej i wyższe ustawienie przepony).

Ile wynosi prawidłowa częstość oddechów w spoczynku dla noworodków i niemowląt?

Około $40-50/min$.

Jaka jest prawidłowa częstość oddechów dla osoby dorosłej w spoczynku?

Około $12-20/min$.

Zdefiniuj pojęcia bradypnoë oraz tachypnoë.

Bradypnoë to zwolniona częstość oddechów, natomiast tachypnoë to szybki, powierzchowny oddech.

Czym charakteryzuje się oddech Kussmaula i w jakim stanie chorobowym występuje?

To tzw. oddech „gonionego psa” (pogłębienie i przyśpieszenie oddechu z krótkimi okresami bezdechu), występujący w kwasicy ustroju, np. w cukrzycy.

Opisz oddech Cheynea-Stokesa.

Polega na stopniowym narastaniu częstości i głębokości oddechu, a następnie jego zwalnianiu aż do bezdechu; cykle te powtarzają się.

Jaki zapach oddechu jest charakterystyczny dla kwasicy cukrzycowej?

Zapach acetonu.

Zdefiniuj duszność (dyspnoë).

To subiektywne wrażenie lub odczucie braku powietrza i wynikająca z niego konieczność nasilenia oraz przyspieszenia oddychania.

Czym różni się duszność wdechowa od wydechowej pod względem przyczyn?

Wdechowa występuje m.in. w zwłóknieniu płuc i przekrwieniu biernym płuc. Wydechowa jest charakterystyczna dla astmy oskrzelowej i chorób zwężających oskrzela.

Gdzie bada się tętno w stanach nagłych?

Na dużych tętnicach: szyjnej, udowej, ramiennej oraz nad koniuszkiem serca.

Ile wynosi prawidłowa szybkość tętna u dorosłego człowieka?

$64-72\,ud/min$.

Zdefiniuj tachykardię oraz bradykardię.

Tachykardia to przyśpieszenie tętna ponad $100\,ud/min$. Bradykardia to zwolnienie tętna poniżej $60\,ud/min$.

Czym jest deficyt tętna?

To sytuacja, w której częstość tętna jest mniejsza niż liczona w tym samym czasie częstość pracy serca.

Wymień 5 faz osłuchiwania tonów według metody Korotkowa w pomiarze ciśnienia tętniczego.

I: pojawienie się pierwszych tonów (skurczowe); II: tony ciche, stłumione; III: ponowny wzrost głośności; IV: nagłe ściszenie tonów; V: zniknięcie tonów (rozkurczowe).

Jaka jest granica oddzielająca ciśnienie prawidłowe od podwyższonego u dorosłych według WHO?

$140/90\,mm\,Hg$.

Ile wynosi prawidłowa saturacja krwi tlenem?

$95-98\%$ (u osób na tlenoterapii $98-100\%$).

Zdefiniuj okres remisji w chorobie przewlekłej.

To czas, w którym choroba została opanowana, a jej objawy nie są wyraźnie uchwytne.

Jak Międzynarodowe Towarzystwo Badania Bólu definiuje ból?

Nieprzyjemne doznanie czuciowe i emocjonalne, związane z rzeczywistym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanek lub odnoszone do takiego uszkodzenia.

Czym różni się ból somatyczny od bólu przenoszonego (trzewnego)?

Ból somatyczny jest intensywny, stały i trudny do zlokalizowania, natomiast ból przenoszony powstaje w narządach wewnętrznych, ale może być odczuwany w innych miejscach.

Wymień 5 etapów umierania według koncepcji Kubler-Ross.

1. Zaprzeczenie i izolacja, 2. Gniew/bunt, 3. Negocjacje, 4. Depresja, 5. Akceptacja.

Wymień trzy formy świadomości związane z wiedzą o nadchodzącej śmierci.

Zmowa milczenia, wzajemne udawanie oraz świadomość otwarta.

Zdefiniuj pojęcia: bezmocz (anuria) i skąpomocz (oliguria).

Bezmocz: poniżej $100\,ml$ na dobę. Skąpomocz: poniżej $400\,ml$ na dobę.

Co oznaczają terminy: hematuria, dyzuria oraz nycturia?

Hematuria: krwiomocz. Dyzuria: bolesne oddawanie moczu. Nycturia: nocne oddawanie moczu.

Jaki jest czas utrzymania w pęcherzu cewników silikonowych $100\%$?

Do $30$ dni.

Jakie kryteria są oceniane w skali Norton i jaki wynik oznacza wysokie ryzyko powstania odleżyn?

Oceniane są: kondycja fizyczna, stan świadomości, aktywność, mobilność i nietrzymanie (moczu/stolca). Wynik poniżej $14$ punktów oznacza wysokie ryzyko.

Wymień kryteria oceniane w skali Douglas.

Stan odżywienia, aktywność, czynności zwieraczy, ból, stan skóry i poziom świadomości.

Do czego służy skala Barthel?

Służy do oceny stopnia samodzielności pacjenta w zakresie podstawowych czynności dnia codziennego (jedzenie, ubieranie się, higiena itp.).

Wymień 4 stopnie zaawansowania odleżyn według klasyfikacji EPUAP/NPIAP.

1. Zaczerwienienie nienaruszonej skóry, 2. Ubytek części grubości skóry, 3. Pełna grubość skóry, 4. Zniszczenie tkanek głębokich.

O czym świadczy wynik saturacji poniżej $90\%$?

Zazwyczaj świadczy o ciężkiej niewydolności oddechowej.