straf en criminaliteit in historisch perspectief

gedaan met les 10

criminologie

•Studie criminaliteit, oorzaken, gevolgen, reacties

•Criminaliteit definiëren, meten, verklaren

homo economicus

= theoretisch mensbeeld in de economie waarin de mens wordt gezien als een perfect rationeel, berekend en egoïstisch wezen

Arkan tigers

= de bijnaam van de Servische Vrijwilligersgarde, een beruchte paramilitaire groepering tijdens de oorlogen in Joegoslavië in de jaren 90

jury de jugement

= een groep van burgers die door het lot zijn aangewezen om tijdens een strafproces te beslissen over de schuldvraag van een beschuldigde. Dit systeem wordt toegepast bij zware misdrijven (zoals moord) die behandeld worden voor het Hof van Assisen in België of de Cour d'assises in Frankrijk

utilitarisme

= max v plezier, min v pijn

OF max v nut, min v overheidsinbreng

rotation offices

(1760)

= Om de corruptie en willekeur van de trading justices aan te pakken

• Dit waren officiële politiebureaus en rechtbanken waar meerdere vrederechters volgens een vastgesteld dienstrooster (rotatie) zitting hielden.

• Hierdoor werd de willekeur van één corrupte rechter ingeperkt, werd de rechtspraak transparanter, en konden er dagelijks snelle en goedkope zittingen voor kleine criminaliteit plaatsvinden

hue and cry

= de wettelijke verplichting voor burgers om luid alarm te slaan (met stem en hoorn) wanneer zij getuige waren van een misdrijf.

• Dorpsgenoten waren vervolgens verplicht om de achtervolging in te zetten en de dader te arresteren

trading justices

= lokale vrederechters (Justices of the Peace) in het Londen van de 18e eeuw die hun ambt gebruikten als een lucratieve bron van inkomsten in plaats van als een publieke dienst.

• Ze verdienden geld door gerechtskosten te vragen voor elke klacht, arrestatie of borgtocht die ze behandelden.

• Omdat ze per zaak werden betaald, hadden ze er financieel baat bij om zoveel mogelijk zaken aan te nemen, wat leidde tot corruptie en een reputatie van onbetrouwbaarheid ("justice shops")

commissaires

= werden de vaste hoofden van stedelijke politiediensten, belast met de openbare orde, het opsporen van misdrijven en het opstellen van processen-verbaal

vernw vh gevwezen, mod politapp, koloniale verbanning

oorsprong hedendaagse strafrechtsbedeling (AR) → 3 belangrijke ontwikkelingen

redlining

= een discriminerende praktijk waarbij banken, verzekeraars en overheden systematisch leningen, hypotheken of andere diensten weigeren aan bewoners in bepaalde (vaak raciale of etnische) wijken.

dei delitti e delle pene (1764)

boek Cesare Beccaria

verleden

wat vroeger heeft plaatsgevonden

geschiedsschrijving

•Wat wordt opgetekend: boeken, tijdschriften, tv-programma’s

•Interpretatie verleden en beschrijven en verklaren historische gebeurtenissen, fenomenen, processen, trends, …

methodologisch

•Archiefstudie, mondelinge geschiedenis

•Datatypes en –bronnen: primaire bronnen

Code v Hammurabi

(nabije oosten en mediterrane wereld)

•Bijna 300 bepalingen

•Principe van de lex talionis: “oog om oog, tand om tand”.

•Poging om wraak te reguleren en te begrenzen

•Hiërarchisch systeem: status of ‘waarde’ dader en slachtoffer bepaalt straf

lex talionis

oog om oog, tand om tand

religie, status en geweld

in vroege rechtssystemen (Hebreeuwse wet, vroege Griekse en Romeinse regelingen) combinatie van … (3)

germaanse tijd

(periode)

• 4^e tot 8^e eeuw n.C.

• Geen georganiseerde staatsstructuur en geen uniform recht

  • Vorsten en volksraden zonder bovenliggend bestuur

• Bestraffing vanuit slachtoffer

  • Wraakrecht en verlies van rechten/goederen dader

  • Vogelvrij, buiten de gemeenschap

  • Lange vetes en destabilisatie samenleving

• Gaandeweg ontwikkeling strafrechtelijk boetestelsel

  • Vb. Lex Salica (Clovis, 481-506)

    • Indeling van de verschillende misdrijven en van de toepasselijke boetes

  • Wraakrecht onttrokken bij slachtoffer

    • Privaatrechtelijke eis tot betaling van een boete (weergeld of zoengeld)

    • Schadevergoeding en ‘vrede’ van de gemeenschap terugkopen

  • Bij betwisting: civielrechtelijke procedure voor de schepenrechtbank

lex salica

= Indeling van de verschillende misdrijven en van de toepasselijke boetes

feodaal

= leenstelsel

karolingische rijk

(periode)

• Karel De Grote (747-814), West-Europa

• Feodaal, hiërarchisch staatsverband

  • Koning als ‘laatste en enige bron van recht’

• publiek strafrecht (bv. koninklijke verordeningen)

• Instelling van de wroegingsprocedure, aanzet tot inquisitoire rechtspleging

• Einde aan recht op wraak

  • Vergoeding geleden schade

  • Bij inbreuk afspraken: zwaardere (lijf)straf

  • Op termijn ook buiten wraak en verzoening toegepast

• Verval in tiende eeuw

  • ‘stilvallen’ verspreiding publiek strafrecht, maar Kerk neemt rol op (Godsvrede)

  • Doel: conflicten op vreedzame wijze beslechten

• In werkelijkheid nog steeds private conflictbeslechting

  • Leenstaten bouwen slechts langzaam een eigen strafrechtspleging uit

  • Opkomende steden en nieuwe elites: gekant tegen ontplooiing statelijk strafrecht

    • Eigen strafrechtsbedeling en parallelle strafrechtssystemen

inquisitoire rechtspleging

= een procesvorm in het recht waarbij de rechter of onderzoeksrechter een actieve en leidende rol heeft.

• Niet de strijd tussen twee partijen staat centraal, maar wel de objectieve zoektocht naar de materiële waarheid

buiten wraak

= Vroeger werd hiermee aangegeven dat iemand vrijgesteld was van straf of vervolging. Als iemand bijvoorbeeld per ongeluk of in zelfverdediging een misdrijf beging

wroegingsproces

= een juridische term uit het strafrecht. Het betekent een procedure waarbij iemand die veroordeeld is, achteraf spijt of berouw toont over een misdrijf en daardoor probeert een mildere behandeling of herziening te krijgen

= Lokale bevolkingsgroepen werden onder ede ondervraagd ("duergaende waerhede") over bekende misdaden in hun buurt. Dit zorgde ervoor dat plegers gestraft werden in het belang van de staat (de kiem van het publieke strafrecht), in plaats van dat families zelf wraak namen

accusatoir strafproces

(periode)

• Conflict zaak van dader, slachtoffer en familie, maar bestrijding onrecht op vreedzame wijze.

  • Tussenkomst overheid: ‘wapenstilstand’ met oog op verzoening

  • Bij plegen vredebreuk: strenge straffen

• Nadien verzoening, langdurige vrede en vergoeding geleden schade

• Machtstoename overheid: bv. bepalen onder welke voorwaarden verzoening moest gebeuren, toevertrouwd aan schepenen (paiseurs of peysmaekers).

• Worden dus vooral als particuliere aangelegenheden beschouwd, met bemiddeling door de overheid

• Echter talrijke misdrijven ongestraft (~status dader)

(Herman Bianchi)

godsoordeel

= een middeleeuwse rechtsprocedure waarin men door middel van een fysieke proef of tweegevecht de wil van een goddelijke macht probeerde vast te stellen. Men geloofde dat God of de goden de onschuldige beschermden en de schuldige zouden straffen of aanwijzen

inquisitoir strafproces

(periode)

• Schendingen van vorstelijk of plaatselijk vredesgebod

• Overheid op eigen initiatief strafrechtelijke onderzoeken, en zelf beschuldigden voor rechter brengen

• Privaat conflict tussen partijen → publiek onderzoek door overheid

• Actieve waarheidsvinding: verhoor, en nadien geheim onderzoek en de pijnbank

• In loop 16^e eeuw (vroege naar late ME) overgang accusatoir naar inquisitoir voltooid

  • Niettemin verschillende lokale praktijken tot aan Franse revolutie

• Vlaanderen

  • Versterking vorstelijk gezag, vervanging godsoordelen en tweegevechten, en herontdekking Romeins recht vanaf 12^e eeuw

late middeleeuwen

(periode)

• Meeste verordeningen inzake bedelarij en landloperij, maar talloze gedragingen bestraft

• Brede waaier aan straffen: verwoesting huis, confiscatie en boete, verbanning (of bedevaart), verminking en brandmerken, en doodstraf

  • Onthoofden, opknopen, verbranden, koken, levend begraven, radbraken, verdrinken

• Tweevoudig doel

  • Algemene afschrikking of generale preventie

  • Demonstratie macht statelijke en lokale overheden

    • Politiek wankel tijdsgewricht

    • Overheid eigenaar geweldsmonopolie

    • Verschil in toenmalige geweldsnotie

alg afschrikking, demonstratie macht overheden

tweevoudig doel → late middeleeuwen

geweldsnotie

= het beeld of de visie die iemand of een samenleving heeft over wat geweld precies is.

• Het omvat de specifieke normen, waarden en maatschappelijke opvattingen die bepalen welk gedrag als toelaatbaar of juist als onacceptabel (gewelddadig) wordt beschouwd

Dirck Volckertszoon Coornhert

(Boeventucht, ofte middelen tot mindering der schadelyke ledighghanghers (1587))

• Geleerde en humanist

• Gericht aan de Staten van Holland

• Waarschuwt voor strenge bestraffingen (weinig nut)

  • Ziet taak overheid om toezicht op bevolking te vergroten

  • O.a. gevangenissen: dwangarbeid en gevangenisstraf als voornaamste straf

  • Verminking om te verhinderen dat ze zouden vluchten

  • Doodstraf vermijden, maar misdadigers nuttig gebruiken en disciplineren via dwangarbeid

• Humanisme en utilitarisme, met morele inslag

bridewell

(londen)

= tuchthuis, gevangenis of politiebureau met cellen

• Landlopers, bedelaars, prostituees

• Publieke financiering (stadsbestuur) → niet afhankelijk van inkomsten uit dwangarbeid

• Verspreiding over Engeland

calvinistische moraal

= Hard werken, rationeel, winst of de meeropbrengst herinvesteren (cf. Max Weber)

Pieter Spierenburg

tuchthuizen bekritiseerd door:

•Oprichters tuchthuizen geen calvinisten

•Organisatiemodel tuchthuizen gelijkend op traditioneel familiemodel

•Binnen protestantse landen dwangarbeid evenwel meer acceptabel

•Contacten tussen Noord-Europese steden zorgt voor verspreiding van ideeën en praktijk van tuchthuizen

•Secularisering maatschappij

•Tuchthuizen voor wie zich niet aan nieuwe orde onderwierp

(persoon)

= Aanwijzingen achttiende-eeuwse verschuiving van geweld, doodslag en moord tussen vreemden naar tussen intimi

vrijheidsberoving

• Galeislaven,

• dwangarbeiders bij publieke werken,

• politieke tegenstanders in kloosters,

• daklozen en zieken in ziekenhuizen,

• zwakzinnigen in speciale gestichten,

• verdachten in huizen van bewaring

tuchthuis

•Basis moderne gevangenissen

•Vnl. om behoeftige armen op te sluiten en via arbeid, discipline en gebed ‘goede burgers’ te laten worden

Bridewell (Londen)

•Landlopers, bedelaars, prostituees

•Publieke financiering (stadsbestuur) à niet afhankelijk van inkomsten uit dwangarbeid

•Verspreiding over Engeland

rasphuis

•Zowel strafgevangenis als inrichting

•Door overheid gerund

•Monopolie om hard hout te raspen (vijlen) → inkomen, naast belastingen

•Zaten vooral op cel, en jeugdige delinquenten beperkt onderwijs

•Spinhuis voor vrouwen (o.a. prostituees, en vrouwen die door hun familie daar werden opgesloten)

schout

= historische bestuursambtenaar en de vertegenwoordiger van de landheer in een stad of district.

• Je kunt zijn takenpakket het best vergelijken met een combinatie van de huidige burgemeester, officier van justitie en hoofd van de politie

centralisering politmodel

1667

•Verkrijgen inlichtingen, voorkomen en onderdrukken (openbare) ordeverstoring

•Eenhoofdige hiërarchie politieapparaat en institutionele scheiding tussen politie (opsporing) en justitie (vervolging) < - > schout

•Reorganisatie (geüniformeerde) stadswacht

•Aanstelling bestaande commissarissen tot ambtenaren (vast loon en verdeling verantwoordelijkheden stadsdistricten)

•Preventieve werking voornaamste taak

•Vanaf 18^e eeuw: beroep op tipgevers, schriftelijke rapportage aan luitenant, inlichtingen verzamelen over bevolking, nachtleven, criminele wereld, …

•Oprichting bureau de sûreté (voorlopers huidige opsporingsdiensten)

•Buitenlandse navolging

maréchaussée

1720 → centralisering politmodel (1667)

•Nood om toezicht op het land uit te oefenen.

•Organisatie per departementen: centralisering

•Financiering door overheid, met uniformering rangenstelsel en organisatie

•Optreden tegen landloperij, bedelarij, en vormen van gewelds- en vermogenscriminaliteit

•Bij gebrek aan politietoezicht namen burgers zelf veiligheidstaken op (patrouilleren bij nacht, of huurder bewakers in)

ancien régime (ar)

(periode)

• als gruwelijk beschouwd op vlak van bestraffing

• Typevoorbeeld: gewelddadige executie Robert-François Damiens, maart 1757

• Contrast executie en latere gedisciplineerd gevangenisregime

• Whig-historici: executie aangehaald als verschuiving van barbaarse richting humaner bestraffing via de gevangenisstraf (~lineaire geschiedenis)

• Michel Foucault: executie aangehaald als verschuiving van spektakel en lichamelijke straf naar controle van de ziel

• Realiteit: wreedheid executie heel uitzonderlijk

• Grote verklaringen hertekenen verleden

• Benaming suggereert statisch karakter en stilstand, maar voortdurende transformaties in wetgeving en bestuurspraktijken

  • Bv. Rusland: oude gebruiken en Westerse verlichtingsidealen

  • Ook in gecentraliseerde monarchieën zoals Frankrijk

    • Lokale gebruiken en machtsdemonstraties van seigneurs bleven belangrijk

    • Voorbeelden van rationalisering en professionalisering: nieuwe functies (bv. juge de paix, 1790) en vereiste basiskennis recht bij rechters

    • Bestuur kost geld: gerechtsgebouwen, gevangenissen en administratie

whig-historici

= executie aangehaald als verschuiving van barbaarse richting humaner bestraffing via de gevangenisstraf (~lineaire geschiedenis)

= verleden beschreven als een rechte lijn naar 'vooruitgang'. Ze zagen de geschiedenis als een onvermijdelijk succesverhaal van de opkomst van democratie, de parlementaire macht en burgerlijke vrijheden

=> aanschouwden inrichting politie als rationele, efficiënte stap in aanpak criminaliteit en ordeverstoring

→ robert peel’s Metropoliton Police omschereven als de ‘nieuwe politie’

• Recenter onderzoek: vooral voortzetting van de vroeger parish watches (uitleggen), maar dan ook overdag

• Geen detectives zoals de Bow Strees runners

• Primaire functie was preventie van criminaliteit via enerzijds patrouilleren (beat patrol) en dichtbij bevolking staan (‘wijkagent’), anderzijds vertrouwen op de wettelijke autoriteit van de nieuwe instelling

Michel Foucault

= executie aangehaald als verschuiving van spektakel en lichamelijke straf naar controle van de ziel

(persoon)

Carolina

= het eerste grote en uniforme strafwetboek in de geschiedenis van het Duitse Rijk, dat in 1532 werd vastgesteld door keizer Karel V

continentaal Europa

(juridisch systeem)

•Invloed Romeins recht, inquisitoir

•Geheime, schriftelijke onderzoeken, beperkte openbaarheid, bewijs via tortuur

•Pogingen tot hervorming (schriftelijke motivering uitspraak vanaf midden 18^e E)

•… maar sociale en juridische ongelijkheid blijft: rijkere klasse in Frankrijk voor bailliage of sénéchaussée rechtbank, armere voor de prévôté (met zwaardere bevoegdheden)

bailliage of sénéchaussée

= rechtbanken van de rijkere klasse

prévôté

= rechtbank armere klasse (met zwaardere bevoegdheden)

seigneur

= hungarian serfs had no rights other than to obey him

• was responsible for protecting the lives and property of his serfs, but he also had complete jurisdiction over them and was bound by no rules of precedent

• his powers could include jus gladii, the right of life and death

England

(juridische systeem)

•Geen dominante Romeinsrechtelijke inquisitoire traditie

•Processen publiek, met jury en confrontatie aanklager en beklaagde

•Old Bailey (Londen) en publicatie proceedings (publ van de procedure)

•Sociale ongelijkheid werkte juridisch minder door

•Relatief grotere persvrijheid en rechtsbescherming tegen willekeur en koning (Habeas Corpus Act vs. lettre de cachet)

lettre de cachet

= an order of the king that enabled the imprisonment of an individual for an unspecific time and without any specific charge

habeas corpus act

= prevented the arrest and holding of any individual without specifid charge

old bailey

= de bekendste en belangrijkste strafrechtbank van Engeland en Wales, gevestigd in Londen

the bloodycode

= the criminal law in england

John Locke

(persoon)

= misdaad als inbreuk op bescherming en veiligheid samenleving

Denis Diderot

(persoon)

= een goede samenleving beschermt vrijheid en bezit, heeft evenredige belastingen, beloont talent en maakt burgers gelijk voor de wet

secularisering

= het proces waarin de maatschappij en instituties hun religieuze karakter verliezen

Emsley

(persoon)

= Verlichting niet als simpele oorzaak, maar als taal en argumenten waarmee elites hervorming legitimeren

•kleine diefstal als meest vrkomende vorm van cr

•Vaak weinig sociaal-economische afstand tussen dader en slachtoffer (cf. hedendaagse criminologische interpretaties)

•Alledaagsheid en nabijheid werkte stigmatisering in de hand

•toont hoe Europese machthebbers vaak naar Franse voorbeelden keken.

Cesare Beccaria

(persoon)

→ 1764

= rationalisering van wetten, utilitarisme, proportionaliteit, gelijkheid, kritiek op aanslepende procedures, verzet tegen doodstraf en tortuur

(dei delitti e delle pene)

houses of correction / tuchthuizen

= gericht op arbeid en heropvoeding (vb. Bridewell, rasphuis)

filantropische org

= non-profit instellingen die zich inzetten voor het algemeen belang

• Ze investeren geld, tijd of goederen om de samenleving te verbeteren. Het woord is afgeleid van het Grieks en betekent letterlijk 'liefde voor de mensheid'

transportation act

= koloniale verbanning

• convicts were shipped across the atlantic, principally tot the southern colonies of Maryland and Virginia

Henry Fielding

(persoon)

1707-1754

•linkte criminaliteit aan moraal en consumptie

•An enquiry into the causes of the late increase of robbers, and related writing (1751)

•Drie categorieën armen:

• niet kunnen werken,

• geen werk vinden,

• niet willen werken

•Verklaring criminaliteit gezocht in luxueuze levensstijl, gokken en lage zeden, en gelinkt aan broeihaarden zoals goedkope accommodaties en pandjeshuizen

kunnen, vinden, willen

3 categ v armen: niet … werken

(henry fielding)

maréchaussée

= op het platteland speelde rol in aanpak v bedelarij en landloperij

Eric Hobsbawn

(persoon)

•Social bandit

•Crimineel volgens autoriteiten, held of vrijheidsstrijder voor lokale bevolking

•Banditisme als sociaal protest

•Impact historisch onderzoek

Uwe Danke

= concluded that bandits were a much more modest phenomenon (= bescheiden verschijnsel) than the contemporary literature suggested

Anton Blok

(persoon)

verwerpt idee van Social bandit

•Banden met lokale machtshebbers

= de bokkenrijders

formele vervolging

= het officiële proces of strafzaak

eigenrichting

= de overkoepelende term voor het zelfstandig afdwingen van je recht zonder tussenkomst van de overheid of de rechter.

vigilantisme

= het verschijnsel waarbij burgers of groeperingen zelf het recht in eigen hand nemen en vermeende overtreders opsporen, arresteren of bestraffen, buiten de officiële politie en justitie om

Franse Monitoire

= een historisch kerkelijk en gerechtelijk document uit het Franse recht.

• Het was een oproep van een kerkelijke rechtbank (officialiteit) of rechter, gericht aan het volk, om onder dreiging van straffen (zoals excommunicatie) informatie te geven over een misdaad

(excommunicatie = iemand wordt uitgesloten van de kerkgemeenschap)

hekserij

• Verklaringen: economische crises, religieuze conflicten en onduidelijkheid, gevolgen klimatologische omstandigheden (misoogsten)

• Rechtshistorische interpretaties: gelinkt aan geloofssystemen

  • Onderscheid traditioneel of volks (rituele magie, genezers, waarzeggers, schadelijke tovenarij), tegenover geleerd of demonologisch (schadelijke tovenarij en duivelspact)

  • Schade en/of magie bepaalden de strafmaat

• Hedendaagse interpretaties: twijfel en inconsistentie over het gebeurde, eerder dan geloof

• Onderzoek

  • Vooronderzoek en bevraging op vrije voet

  • Aanhouding en huiszoeking

  • Ordinaire of extraordinaire procedure

  • Verhoor en proeven (prikproef)

  • Tortuur en herhaling bekentenissen

Daniel Denys

• (Roelens, 2025)

• Februari 1713, Gent

• Volgens pleegouders getuigen geld gestolen, iemand blind gemaakt, muizen tevoorschijn getoverd en oneerbare seksuele handelingen met dieren en andere kinderen

• Collocatie Gents klooster, onderworpen aan onderzoek

  • Uitgekleed en geschoren

  • Dreiging met tortuur

• Uitzonderlijk voor Lage Landen

  • In tegenstelling tot Centraal-Europa

• Overgangsfase in rechtspraktijken en denken over hekserij en seksualiteit in Zuidelijke Nederlanden

• 2023: gedenkplaat zestig individuen die tus­sen 1365 en 1713 beschuldigd werden van ma­gie en hekserij te Gent

informele schikking

= een afspraak tussen twee partijen om een conflict buiten de rechter om op te lossen

parijse politorg

•(lieutenant général, commissaires, inspecteurs)

•Administratieve en financiële realiteit: het ‘kopen’ van ambten, private belangen, en spanningen tussen taken die inkomsten genereren versus taken die investeringen vereisen.

bureau de sûreté

in Parijs

•Opsporing en aanpak bedelarij, gebruik informanten

Maréchaussée

(politie te frankrijk)

= waarvan officieren ook als rechters konden optreden in kleine rechtbanken

• Bij gebrek aan politietoezicht namen burgers zelf veiligheidstaken op - (patrouilleren bij nacht, of huurder bewakers in)

absolutisme

= een regeringsvorm waarin de vorst of het staatshoofd alle macht in handen heeft en niet wordt beperkt door een grondwet of parlement

Fermes générales

= Organisatie van private belastinginner of -ontvangers,

• Grootste organisatie om belastingen te innen van Europa

• Een van belangrijkste belastingen was op zout (naast alcohol en tabak): gabelle.

  • Heel veel lokale verschillen (in één regio zout makkelijk 20x duurder dan in andere), en veel corruptie

  • Zout via magazijnen publiek verkocht door koninklijke ambtenaren.

  • Leverde in 1780 1/5^e inkomsten schatkist op in Frankrijk.

• Uitbesteding inning aan semi-private organisatie

  • ‘contract’ met Franse overheid

  • Verkreeg rechten om in Frankrijk belastingen te innen.

• Voordeel overheid: verzekerde inkomsten en uitbesteden dure taak

• Voordeel onderneming: nam risico, maar surplus werd behouden

• Een van meest gehate private organisaties tijdens het AR

misdrijf

opsporing

vervolging

straftoemeting

strafuitvoering

strafrechtsketen (5)

privatisering

= De overdracht van eigenaarschap van diensten of ondernemingen die normaal in staatseigendom zijn, zodat marktdynamieken erop van toepassing worden

jailor

= wordt betaald door gedetineerden voor basisvoorzieningen

o   Extra’s:

→ Gin

→ Seksuele dienstverlening

(13e E)

Jeremy Bentham

utilistarisme

• Maximalisering van plezier, minimalisering van pijn

  • Toepassing strafuitvoering: maximalisering van nut, minimalisering van overheidsinbreng

  • Opoffering van gedetineerden ten dienste van opbrengst voor de maatschappij/meerderheid  

panopticon

aboltionisme

• 13th Amendement: “Neither slavery nor involuntary servitude, except as a punishment for crime whereby the party has been duly convicted, shall exist within the US” (Harding, Rynne & Thomson 2019, p. 245) → cf. Villain XIIII

• Slechte behandeling, arbeidsongevallen, doden in de werkplaats → gevangenenopstanden

= het streven naar de afschaffing van een bepaalde maatschappelijke praktijk of wetgeving

DBFM

= een vorm van Publiek-Private Samenwerking (PPS).

• staat voor Design, Build, Finance & Maintain.

• De overheid besteedt hierbij het volledige proces – van ontwerp tot onderhoud – uit aan een private partner

design, build, finance en maintain

DBFM (afk)

CCA

= Corrections Corporation of America

= een groot Amerikaans bedrijf dat commerciële, private gevangenissen en detentiecentra ontwerpt, bouwt en exploiteert

1984

• Eerste nieuwe volledig private migratiedetentiecentrum: Houston, TX

• Eigendom & beheer

klassieke gev

• Private, non-profit organisaties:

  • vzw’s, religieus

• Private ondernemingen:

  • Niet-penale taken die niet of slechts gedeeltelijk door gedetineerden kunnen worden opgenomen

  • Keuken, wasserij, onderhoud gebouw

• Onderscheid arresthuizen/strafhuizen

4G-gevangenissen

(cf. Masterplannen)

= zwaarbeveiligd, modern

• PPS door DBFM

• Gerealiseerd

  • 2013: Marche-en-Famenne

  • 2014: Leuze-en-Hainaut

  • 2014: Beveren

  • 2022: Haren

  • 2023: Dendermonde

• In aanbouw

  • Antwerpen

• Gepland

  • Verviers

  • Leopoldsburg

  • Vresse-sur-Semois

transitiehuizen

• Afhankelijk van gevangenis

• Private exploitatie

  • Sterkhuis (G4S Care + Exodus)

    • Mechelen

    • Gentbrugge

  • Serco 

    • Enghien (verlenging)

• Stichting De Kansenfabriek

  • Leuven

  • Hamme (?)

FPC

• Internering ≠ straf

• Gent (°2014) en Antwerpen (°2017)

  • Gebouw: Regie der Gebouwen

  • Exploitatie: volledig geprivatiseerd (FPC nv)

    • De Kijvelanden

    • Parnassia

    • Sodexo

  • Beveiliging: Securitas

• Nieuwe FPC: Aalst (?), Paifve, Wavre

  • Gebouw: PPS door DBFM

  • Exploitatie: volledig geprivatiseerd

  • → DBFMO

cellmade

• °1931

• Regie van de Gevangenisarbeid

• Opleiding en tewerkstelling van gedetineerden

• 60 penitentiaire werkplaatsen over grondgebied

vl agentschap vr just en hh

• °2014

• Bevoegdheden

  • Elektronisch toezicht (VCET)

  • Gemeenschapsinstellingen en Vlaams Detentiecentrum

  • Hulp- en dienstverlening aan gedetineerden

  • Justitiehuizen

  • Vlaamse Handhaving

  • Veilig huis

  • Vlaams Meldpunt Grensoverschrijdend gedrag

  • Commissie erkenning en bemiddeling

sociale desorganisatie theorie

• belangrijk

• begin 20e eeuw

• misunderstood by many

  • lezen niet orginele bronnen

  • lezen wat andere mensen schrijven over de originele bronnen/auteurs

• Places that are not able to establish a common set of values and a sense of community

• Population turnover

• Ethnic heterogeneity

• Clifford Shaw en Henry McKay

= criminaliteit en overlast niet worden veroorzaakt door biologische of psychische kenmerken van individuen, maar door de fysieke en sociale kenmerken van de woonomgeving (buurt)

Clifford Shaw en Henry Mckay

(personen)

-            Delinquency Areas (1929)

-            Juvenile Delinquency and Urban Areas (1942)

-            A Study of Rates of Delinquency in Relation to Differential Characteristics of Local Communities in American Cities

→ sociale desorganisatie theorie

concentrische-zonemodel

• Centrificatie

• Verhuizen nr zone of industrions

• Mensen willen downtown leven

• Toch nog steeds

• Cr hoger in middenzones

hot spots

= higher than average risk of crime

• Crime is neither randomly nor evenly distributed across space

different types:

-            Hot place/point

-            Hot street

-            Hot area

-            Hot person

repeat victimisation

= herhaaldelijk slachtoffer zijn

security/opportunity hyp

= criminaliteit vooral fluctueert op basis van de aanwezigheid van gelegenheid en de mate van situationele beveiliging