Online module - RZL

Pluralisme

Naast elkaar bestaan van verschillende culturen en sociale groepen. Verschillen tussen en binnen levensbeschouwingen, verschillen binnen sociale groepen. (~ superdiversiteit?)

Individualisering

Sterke focus op het individu, autonomie en zelfbeschikkingsrecht. constructie van je identiteit en de daarbij horende levensweg is een uiterst persoonlijke kwestie

Detraditionalisering & Loyaal-kritisch

De Christelijke traditie wordt niet meer vanzelfsprekend beschouwd in de identiteitsvorming. Mensen die wel nog tot de kerkgemeenschap behoren stellen hun eigen traditie vaak kritisch in vraag.

Detraditionalisering zorgt voor een daling in praktiserende Christenen en stijging van cultuurchristenen

Cultuurchristenen

Mensen die levens volgens de katholieke waarden en belang hechten aan bepaalde tradities, maar geen bepalende rol meer toekennen aan het christelijke geloof

Cherry Picking

= Fenomeen waarbij er inzichten vanuit verschillende stromingen worden samengenomen

Onder meer door globalisering gaan mensen elementen uit verschillende levensbeschouwingen combineren.

Culturele Programmatie - Hofstede

We zijn er ons niet altijd bewust van met we worden beïnvloedt door de culturele waarden in de samenleving waarin je wordt grootgebracht

3 niveaus:

• Macro = gemeenschap, samenleving

• Meso = directe vrienden en familie

• Micro = hoe individu dit zelf beleeft en vorm aan geeft

3 factoren: cultuur wordt niet geërfd maar aangeleerd, tot menselijke natuur behoren emoties die we erven via genen, maar onze omgeving leert ons hoe we daarmee om moeten gaan. Omdat niet iedereen dit doet op dezelfde manier is de derde factor die een rol speelt behalve: cultuur en natuur ook het unieke individu of onze persoonlijkheid

De mens bestaat dus uit:

• Unieke set van genen = natuur

• Datgene wat we aangeleerd krijgen via culturele programmering = cultuur

• Unieke persoonlijke keuzes = individu

3 niveaus van Edward Hall

Niveaus die binnen elke cultuur herkenbaar zijn binnen de zorgverlening

• expliciete uitingsvorm: traditionele klederdracht, culinaire specialiteiten, taal

• secundaire niveau: de gedragsregels: geleerd door opvoeding & socialisatie

• Primaire niveau (vanzelfsprekende normen): moeilijker om te benoemen want we hebben dit zelf niet door omdat het bepaald is door de cultuur

Culturele ruis op de laatste twee niveaus (verschillende misverstanden) - verschillende betekenissen vanuit verschillende culturele programmering

4 omgangsvormen met culturele verschillen

Cultuuurrelativisme

Fundamentalisme

Passief Pluralisme

Actief Pluralisme

Cultuurrelativisme

Eigen normen niet aan een andere cultuur opdringen. Alle meningen worden zonder begrenzing aanvaard. Hierdoor leven mensen meer naast elkaar dan met elkaar. We streven naar een vreedzame samenleving waarin conflicten vermeden worden. Door deze tolerantie naar iedereen zijn keuzes kunnen mensen hun rechten soms overschreden worden

Fundamentalisme

Er wordt vastgehouden aan het historische gedachtengoed, eventuele tegenspraak met de realiteit wordt genegeerd.

Passief Pluralisme

Diversiteit zorgt vaak voor conflicten, dus iedereen mag doen en geloven wat ze willen in een private omgeving.

Vaak geen standpunt innemen over levensbeschouwing omwille van het idee van neutraliteit

Actief Pluralisme

Open houding tov de eigen en de andere levensbeschouwing. Actieve interesse op andere visies kan bijdragen tot een duurzame en kwaliteitsvolle samenleving

Actief pluralisme als houding van een geïnteresseerde hulpverlener

Verklaringsmodellen bij oorzaak van pijn

Naturalistisch

Personalistisch

Naturalistisch verklaringsmodel

Ziekte komt door een storing in het lichaam

Focus op het Biomedische model

Personalistisch verklaringsmodel

Ziekte wordt veroorzaakt door iets of iemand. Beeld van een straffende god of door het breken van rituelen

Houding als interculturele component

Twee componenten

• Eerbied/respect voor de menselijke persoon

• Bewustzijn van je eigen waarden en normen die verankerd zijn in de cultuur waarin je zelf bent ondergedompeld

Eerbied/respect voor de menselijke persoon

Iedereen is in eerste plaats een mens, focus leggen op de persoon die achter de patiënt én achter de culturele achtergrond zit

Leuvense Personalisme

De mens is geen eiland maar fundamenteel verbonden

We moeten alle deelaspecten van de mens de nodige aandacht geven & respecteren

8 dimensies van Louis Janssens

Menselijke persoon is een subject

Menselijke persoon is een subject in lichamelijkheid

Ons lichaam maakt deel uit van de materiële wereld, kosmos en natuur

De menselijke persoon is wezenlijk relationeel; we worden pas mens in contact met anderen

Menselijke persoon staat in relatie met sociale groepen & gemeenschappen

Menselijke persoon in relatie met de tijd

Menselijke persoon in relatie met het transcendente

Menselijke persoon in een uniek subject

Bewustzijn van je eigen waarden en normen die verankerd zijn in de cultuur waarin je zelf bent ondergedompeld

Betrokken zorg veronderstelt een bepaalde raakbaarheid, een deskundigheid om met emoties om te gaan en met zinbeleving

Skilled companions

Skilled Companions

Naast professioneel handelen is het ook belangrijk dat ze ook metgezel durven zijn.

Deskundige zorgzaamheid: omdat de cultuurbarrière er soms voor kan zorgen dat mensen geen empathie meer durven tonen of niet in gesprek durven te gaan.

!Belang van interculturele competenties en om de patiënt als eerste plaats als mens te blijven zien

2 cruciale componenten voor een goede zorgrelatie, waaruit 4 types relaties voortvloeien

• Gebeuren

• beleving

• + Gebeuren & - Beleving = geprotocolleerde zorg

• - Gebeuren & - Beleving = Onverschillige zorg

• + Gebeuren & + Beleving = Omarmde zorg

• - Gebeuren & + Beleving = Dubbelzinnige zorg

= geprotocolleerde zorg

+ Gebeuren & - Beleving

Nadruk op procedure waarbij de patiënt (maar niet de persoon) centraal staat

Onverschillige zorg

• - Gebeuren & - Beleving

Geen erkenning voor de vrouwen: niet als persoon en niet als patiënt

Omarmde zorg

• + Gebeuren & + Beleving

Voelen zich welkom en erkend als patiënt & mens

Dubbelzinnige zorg

• - Gebeuren & + Beleving

Een ambiguïteit in de zorgervaring. Er waren medische tekortkomingen die werden vergeven omdat de aandacht voor de beleving wel aanwezig was

Cultureel bewustzijn / culturele awareness

Bewustwording van de eigen culturele waarden, referentiekader en manier van denken

Dit hebben we vaak pas door wanneer we met een andere cultuur in contact komen

!3-stappenmodel

Driestappenmodel (Pinto)

1) Leer de eigen Normen & Waarden kennen

2) Leer de Normen, Waarden & Gedragscode van de andere kennen

3) Bepaal hoe je met verschillen in Normen en waarden omgaat

Interculturele competenties

Houding

Vaardigheden

Vaardigheden als interculturele competentie

• concreet & actief luisteren

• open vragen stellen

• kunnen onderhandelen

• Bemiddelen kunnen helpen

Tip 1: bij VH als interculturele competentie = Wees open, toon interesse & stel neutrale vragen

ADHV FICA-tool kunnen zorgverleners op een gestructureerde en respectvolle manier spirituele en levensbeschouwelijke thema’s bespreken

F = Faith = peilt naar geloof of zingeving

I = Importance = naar het belang ervan in het leven en de zorg

C = Community = naar steun vanuit een gemeenschap

A = Address = naar hoe de zorgverlener hiermee moet omgaan in de zorg