MCB: HFST19: Sex en genetica: vaktermen

Parthenogenese

Voortplanting waarbij een nieuw individu ontstaat uit een onbevruchte eicel.

Kloon

Een genetisch identieke kopie van een organisme of cel.

Haploid

Een cel of organisme met één set chromosomen (n = 23 bij de mens).

Diploid

Een cel met twee sets chromosomen (2n = 46 bij de mens).

Meiose

Een speciale vorm van celdeling waarbij het aantal chromosomen wordt gehalveerd.

Kiemcellen

Voortplantingscellen zoals eicellen en zaadcellen.

Somatische cellen

Alle lichaamscellen behalve kiemcellen, die diploïd zijn.

Zygote

De diploïde cel die ontstaat na de versmelting van een eicel en een zaadcel.

Gameet

Een haploïde voortplantingscel die kan versmelten met een andere gameet.

Alleel

Verschillende vormen van een gen die op dezelfde locus op homologe chromosomen voorkomen.

Tetrade / Bivalent

Een structuur gevormd tijdens meiose waarin twee homologe chromosomen dicht bij elkaar liggen.

Homologe chromosomen

Chromosomen die hetzelfde genenpatroon dragen maar niet identiek zijn in alle allelen.

Chromatide

Een van de twee identieke helften van een gerepliceerd chromosoom.

Cross-over

Uitwisseling van genetisch materiaal tussen homologe chromatiden tijdens meiose.

Chiasmata

Plaatsen op homologe chromosomen waar cross-over heeft plaatsgevonden.

Cohesine

Een eiwitcomplex dat zusterchromatiden bij elkaar houdt.

Non-disjunctie

Een fout in meiose waarbij chromosomen niet goed uit elkaar gaan.

Syndroom van Down / Trisomie 21

Een genetische aandoening veroorzaakt door een extra kopie van chromosoom 21.

Polyspermie

Een abnormale bevruchting waarbij meer dan één zaadcel een eicel binnendringt.

Zona pellucida

Een beschermende glycoproteïnemantel rond een eicel.

Discrete kenmerken

Kenmerken met duidelijke, aparte categorieën.

Uniparentale overerving

Overerving van genetisch materiaal uitsluitend van één ouder.

Uniformiteitswet

De eerste wet van Mendel over genetische uniformiteit in het F1-nageslacht.

Wet van onafhankelijke uitsplitsing

De tweede wet van Mendel over onafhankelijke genoverdracht.

Dominant

Een allel dat tot uiting komt in het fenotype.

Recessief

Een allel dat alleen tot uiting komt als er twee exemplaren aanwezig zijn.

Genotype

De genetische samenstelling van een organisme.

Fenotype

De waarneembare eigenschappen van een organisme.

Homozygoot

Een organisme met twee identieke allelen voor een bepaald gen.

Heterozygoot

Een organisme met twee verschillende allelen voor een bepaald gen.

Gen

Een segment DNA dat codeert voor een specifiek eiwit.

Dihybride kruising

Een kruising waarbij twee verschillende eigenschappen worden gevolgd.

Linkage mapping

Een methode om de volgorde tussen genen op een chromosoom te bepalen.

Chromosoomkaart / genetische map

Een visuele weergave van de volgorde van genen op een chromosoom.

Genetische screening

Het testen van individuen of populaties op genetische afwijkingen.

Random mutagenese

Het willekeurig introduceren van mutaties in het genoom.

Mutageen

Een stof die mutaties in het DNA veroorzaakt.

Complementatietest

Een genetische test om de locatie van mutaties te bepalen.

SNP (Single Nucleotide Polymorphism)

Een variatie in een enkel DNA-nucleotide tussen individuen.

Haplotype blok

Een groep genetische varianten die vaak samen worden geërfd.

Punnett-rooster

Een diagram dat helpt bij het voorspellen van mogelijke genotypen.