Aardrijkskunde Dinsdag 10/02/2025

gast

Geofactor

Een factor die invloed heeft op de vorming van het landschap, zoals klimaat, vegetatie, en geologie.

Glaciaal

Een koude periode waarin de gemiddelde temperatuur op aarde enkele graden daalt, wat leidt tot de vorming van uitgebreide ijskappen op het land, ook wel aangeduid als een ijstijd.

Gletsjer

Een enorme massa ijs die langzaam naar beneden beweegt door de zwaartekracht, ontstaan uit samengeperst sneeuw.

Gletsjerpoort

De plek waar smeltwater uit een gletsjer stroomt en bijdraagt aan rivieren of meren.

Gletsjerrivier

Een rivier die smeltwater afvoert dat afkomstig is van een gletsjer, vaak troebel door sedimenten.

Gletsjertunnel

Een tunnel die onder een gletsjer gevormd wordt door de ophoping van een grote hoeveelheid smeltwater.

Golf

Een ripple in het water die meestal veroorzaakt wordt door de wind die over het wateroppervlak waait.

Grandmorene

Sediment dat zich onder de ijslaag bevindt en overblijft wanneer de gletsjer smelt, vaak met een variëteit aan gesteenten.

Heuvelland

Een gebied met een hoogte tussen 200 en 500 meter boven zeeniveau, gekenmerkt door glooiende heuvels.

Hoefijzermeer

Een meer dat gevormd wordt door het afsnijden van een riviermeander, vaak met een kenmerkende hoefijzervorm.

Hooggebergte

Een gebied waar de bergen hoger zijn dan 1500 meter, vaak met scherpe pieken en steile hellingen.

Horst

Een deel van het aardoppervlak dat langs een breuk is verzakt, maar minder is gezakt dan het omringende gebied, wat leidt tot een verhoging.

Hydrosfeer

De totale hoeveelheid water op aarde, die voorkomt in oceanen, rivieren, meren en als waterdamp in de lucht.

IJstijd

Een lange koude periode waarin de gemiddelde temperatuur op aarde significant daalt en grote ijskappen op het land ontstaan, ook wel een glaciaal genoemd.

Interglaciaal

De periode tussen twee ijstijden waarin het klimaat warmer is en de ijskappen voornamelijk smelten.

Jong gebergte

Bergen die relatief jong zijn, gevormd in de afgelopen paar tientallen miljoenen jaren, vaak gekenmerkt door scherpe toppen en steile hellingen.

Klifkust

Een steile kustlijn die ontstaat door de erosie van de zee aan de basis van de klif.

Kustduin

Een heuvel die is gevormd langs de kustlijn door door de wind verplaatst zand.

Laagland

Een gebied met een hoogte lager dan 200 meter boven zeeniveau, vaak vlak en vruchtbaar.

Landschapskringloop

Het proces van verwering en erosie dat voortdurend het landschap verandert en vormt.

Lengteprofiel

Een dwarsdoorsnede van een rivier van de bron tot de monding, die veranderingen in hoogte toont.

Meander

Een natuurlijke kromming of bocht in een rivier die ontstaat door erosie en sedimentatie.

Mechanische verwering

Het proces waarbij gesteente afgebroken wordt zonder dat de chemische samenstelling verandert, vaak door temperatuurveranderingen.

Middelgebergte

Een gebied waarvan de meeste bergtoppen tussen de 500 en 1500 meter hoog zijn, vaak met afgeronde toppen.

Middenloop

Het gedeelte van een rivier tussen de bovenloop en de benedenloop, gekenmerkt door een breder rivierbed.

Neerslag

Water dat in vaste of vloeibare vorm uit de atmosfeer valt, zoals regen, sneeuw en hagel.

Oud gebergte

Bergen die honderden miljoenen jaren oud zijn, vaak met afgevlakte toppen door erosie.

Plaat

Een stuk van de aardkorst, ook wel een slab genoteerd, dat beweegt en invloed heeft op geologische processen.

Plooiingsgebergte

Bergen die ontstaan zijn door het plooien van secties van de aardkorst als gevolg van tectonische krachten.

Regiem

Variaties in de waterafvoer van een rivier gedurende het jaar, vaak bepalend voor de ecologie van het gebied.

Relief

De verschillen in hoogte binnen een landschap, die het karakter van het terrein bepalen.

Rivier

Een natuurlijke waterloop die water afvoert vanuit een gebied en uiteindelijk in een grotere watermassa uitmondt, zoals een zee of meer.

Schol

Zie 'plaat', refererend naar een gedeelte van de aardkorst.

Sediment

Korrelige deeltjes zoals zand en klei die zich ophopen na transport door water, wind of ijs, vaak als afzettingsmateriaal.

Sedimentatie

Het proces waarbij materiaal dat door water, wind of ijs is vervoerd, wordt neergelegd en zich ophoopt.

Sedimentgesteente

Gesteente dat ontstaat uit het samendrukken van afgezette materialen zoals zand en klei.

Slenk

Een deel van de aardkorst dat langs een breuk is gezakt, vaak met een hogere omgeving eromheen.

Strandwal

Een zandbank die door golven is gevormd en boven zeeniveau uitsteekt, vaak langs kustlijnen.

Stroomgebied

Het gebied dat water afvoert naar de hoofd rivier van een riviersysteem, inclusief alle zijrivieren.

Stroomstelsel

Een rivier met al zijn zijrivieren en vertakkingen die deel uitmaken van hetzelfde afwateringssysteem.

U-dal

Een U-vormige vallei die ontstaat door de erosieve werking van een gletsjer, gekarakteriseerd door steile zijwanden.

V-dal

Een V-vormige vallei die ontstaan is door de erosieve werking van een rivier, vaak met steile hellingen.

Verhang

De hoogteverschil per kilometer langs een rivier, wat aangeeft hoe steil de rivier is.

Verval

Het hoogteverschil tussen twee punten langs een rivier, dat invloed heeft op de snelheid van het stromende water.

Verwering

De afbraak van gesteente door weersomstandigheden en natuurlijke processen zoals plantengroei.

Verweringsmateriaal

Afval dat ontstaat uit het verweringsproces, vaak bestaande uit kleine gesteentedeeltjes.

Waterscheiding

De grens tussen twee afwateringsbekkens, die bepaalt waar het water naartoe stroomt.

Zijmorene

Gletsjerafval dat zich aan de zijkanten van een gletsjer ophoopt en vaak bestaat uit stenen en grind.