CHƯƠNG VI TĂNG HUYẾT ÁP THAI KỲ

Tăng huyết áp thai kỳ là gì?

Là triệu chứng có thể có sẵn trước khi mang thai, hoặc xuất hiện lúc mang thai, hay nặng lên do thai nghén

Ba triệu chứng kết hợp tạo nên bệnh cảnh đặc biệt trước đây thường gọi là nhiễm độc thai nghén?

Tăng huyết áp đi kèm với protein niệu và phù

Theo phân loại của Williams 2019, các rối loạn tăng huyết áp do thai bao gồm những loại nào?

Tăng huyết áp thai kỳ, hội chứng tiền sản giật và sản giật, tiền sản giật ghép trên nền tăng huyết áp mạn và tăng huyết áp mạn

Định nghĩa tiền sản giật?

Là bệnh lý do thai nghén hoặc ảnh hưởng của một thai nghén rất gần gây nên với sự xuất hiện tăng huyết áp với protein niệu, có hoặc không kèm theo phù

Thời điểm thường xảy ra và chấm dứt của tiền sản giật sản giật?

Thường xảy ra sau tuần lễ thứ 20 của thai kỳ và chấm dứt sau 12 tuần sau đẻ

Trong trường hợp nào tiền sản giật nặng có thể xuất hiện trước tuần thứ 20?

Khi có sự hiện diện của bệnh lý tế bào nuôi

Triệu chứng thường gặp nhất và gây nên các biến chứng trầm trọng cho mẹ và thai trong tiền sản giật là gì?

Huyết áp cao

Tỷ lệ xảy ra tiền sản giật trong tổng số thai nghén là bao nhiêu?

Khoảng 5 đến 10 %

Tỷ lệ sản giật chiếm bao nhiêu phần trăm tổng số thai nghén?

Khoảng 0,2 %

Biểu hiện lâm sàng của tiền sản giật liên quan đến hiện tượng gì tại các mạch máu?

Hiện tượng co thắt mạch

Sự thay đổi của lớp cơ ở thành các tiểu động mạch xoắn trong thai kỳ bình thường có tác dụng gì?

Làm cho trở kháng thành mạch thấp và tưới máu tử cung nhau nhiều hơn

Trong tiền sản giật, sự thay đổi tiểu động mạch xoắn diễn ra như thế nào?

Không có sự giảm lớp cơ ở thành mạch và có thể có sự tổn thương các tế bào nội mạch

Sự tổn hại của nội mô trong tiền sản giật được phản ánh qua các chỉ số nào?

Fibronectin ở nội mô tăng trong khi antithrombin III và alpha 2 antiplasmin giảm

Hậu quả của nồng độ antithrombin III thấp trong tiền sản giật?

Dẫn đến vi huyết khối vi mạch

Sự cân bằng giữa Prostacyclin (PGI2) và Thromboxane (TXA2) thay đổi như thế nào trong tiền sản giật?

TXA2 tăng chiếm ưu thế hơn PGI2, ngược lại với thai kỳ bình thường

Chức năng của Prostacyclin (PGI2) đối với hệ mạch máu?

Làm giãn mạch và giảm kết tập tiểu cầu

Tác động của Thromboxane (TXA2) khi chiếm ưu thế trong tiền sản giật?

Gây co mạch và ngưng kết tiểu cầu

Vai trò của Nitric Oxide đối với mạch máu và sự thay đổi của nó trong tiền sản giật?

Có tác dụng giãn mạch nhưng bị giảm trong tiền sản giật góp phần gây co mạch

Tác động của các gốc oxy tự do lên hệ thống mạch máu trong tiền sản giật?

Làm xuất hiện các đại thực bào chứa chất béo ứ đọng lại thành mạch, hoạt hóa hiện tượng đông máu nội mạch lan tỏa và tăng tính thẩm thấu của mao mạch

Tăng huyết áp trong tiền sản giật là hệ quả của những yếu tố nào?

Sự co mạch cũng như tăng cung lượng tim

Tại sao tiền sản giật gây giảm thể tích tuần hoàn?

Do giảm áp lực keo trong lòng mạch dẫn đến thoát dịch vì mất đạm qua nước tiểu

Chỉ số huyết học nào thể hiện sự giảm thể tích tuần hoàn trong tiền sản giật?

Tăng hematocrit

Ảnh hưởng của tiền sản giật lên gan được thể hiện qua dấu hiệu cận lâm sàng nào?

Tăng men gan và rối loạn đông máu

Nguyên nhân gây tiểu đạm và giảm độ lọc cầu thận trong tiền sản giật?

Do xuất hiện những tổn thương giống xơ vữa tại mạch máu thận

Tại sao acid uric huyết thanh mẹ tăng lại là một chỉ điểm quan trọng?

Vì nó cho thấy diễn tiến bệnh nặng do giảm khả năng thanh lọc của thận

Biểu hiện của tiền sản giật lên hệ thần kinh trung ương bao gồm những gì?

Tăng phản xạ thần kinh, tăng kích thích và nghiêm trọng nhất là co giật

Các nguyên nhân có thể gây phù phổi trong tiền sản giật?

Giảm áp lực keo, suy tim trái, quá tải tuần hoàn hoặc kết hợp các nguyên nhân trên

Tiền sản giật ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của thai nhi?

Giảm tuần hoàn nhau thai gây thai chậm tăng trưởng, thiểu ối, tăng tử vong chu sinh và nhau bong non

Kể tên các yếu tố nguy cơ của tiền sản giật?

Thai phụ trên 35 tuổi, con so, đa thai, đa ối, thai trứng, đái tháo đường, bệnh thận mãn, tăng huyết áp mạn và tiền sử tiền sản giật

Tại sao thai trứng lại là yếu tố nguy cơ đặc biệt?

Vì biểu hiện tiền sản giật thường xảy ra sớm hơn bình thường

Trị số huyết áp để xác định tăng huyết áp trong tiền sản giật?

Huyết áp tối đa ≥ 140mmHg hoặc huyết áp tối thiểu ≥ 90mmHg

Điều kiện đo huyết áp để đảm bảo chẩn đoán chính xác?

Phải đo 2 lần cách nhau 4 giờ sau khi sản phụ đã được nghỉ ngơi

Thay đổi huyết áp tối đa và tối thiểu bao nhiêu so với trước khi có thai cần được quan tâm đặc biệt?

Huyết áp tối đa tăng hơn 30mmHg hoặc huyết áp tối thiểu tăng hơn 15mmHg

Cách lấy mẫu nước tiểu để xét nghiệm protein niệu chính xác nhất?

Nước tiểu phải được lấy mẫu trong vòng 24 giờ

Tiêu chuẩn protein niệu dương tính để chẩn đoán tiền sản giật?

Lượng protein lớn hơn 0,3g/l/24 giờ hoặc trên 0,5g/l mẫu nước tiểu ngẫu nhiên

Protein niệu mức độ "Vết" tương ứng với lượng protein bao nhiêu?

Dưới 0,3 g/l

Các xét nghiệm chức năng thận cần làm cho bệnh nhân tiền sản giật?

Ure, creatinin, axit uric, protein niệu và soi cặn lắng tìm hồng cầu, bạch cầu, trụ niệu

Đánh giá tình trạng thai trong tiền sản giật dựa vào những phương pháp nào?

Siêu âm và monitoring sản khoa

Hai triệu chứng cơ bản để chẩn đoán xác định tiền sản giật là gì?

Tăng huyết áp và protein niệu

Tiêu chuẩn chẩn đoán tiền sản giật không có dấu hiệu nặng về huyết áp?

Huyết áp tâm thu từ 140 đến dưới 160 mmHg và huyết áp tâm trương từ 90 đến dưới 110 mmHg

Lượng protein niệu 24 giờ trong tiền sản giật không dấu hiệu nặng?

Lớn hơn hoặc bằng 0,3g

Huyết áp đạt mức nào thì được chẩn đoán tiền sản giật có dấu hiệu nặng?

Huyết áp tối đa ≥ 160 mmHg và/hoặc tối thiểu ≥ 110mmHg

Các rối loạn thần kinh báo hiệu tiền sản giật nặng?

Rối loạn thị giác và tri giác, đau đầu không đáp ứng thuốc giảm đau thông thường

Vị trí đau bụng báo hiệu tổn thương gan trong tiền sản giật nặng?

Đau vùng thượng vị hoặc phần tư trên của hạ sườn phải

Định nghĩa thiểu niệu trong bệnh cảnh tiền sản giật nặng?

Lượng nước tiểu dưới 500ml trong vòng 24 giờ

Mức giảm tiểu cầu trong tiền sản giật nặng là bao nhiêu?

Số lượng tiểu cầu dưới 100.000/mm3

Chẩn đoán phân biệt tiền sản giật với tăng huyết áp mạn tính dựa vào yếu tố nào?

Tiền sử đã có tăng huyết áp hoặc triệu chứng xuất hiện trước tuần thứ 20 của thai kỳ

Các bệnh lý về thận cần phân biệt với tiền sản giật?

Viêm thận cấp, viêm thận mãn, viêm mủ bể thận và hội chứng thận hư

Biến chứng của tiền sản giật đối với hệ thần kinh trung ương mẹ?

Phù não và xuất huyết não

Biến chứng tại mắt của tiền sản giật?

Phù võng mạc, mù mắt

Biến chứng gan nghiêm trọng nhất của tiền sản giật nặng?

Chảy máu dưới bao gan và vỡ gan

Các biến chứng huyết học của tiền sản giật?

Rối loạn đông chảy máu, giảm tiểu cầu và đông máu rải rác trong lòng mạch

Tỷ lệ thai chậm phát triển trong tử cung do tiền sản giật?

Khoảng 56%

Tại sao tỷ lệ đẻ non lại cao (40%) trong tiền sản giật?

Do tình trạng bệnh nặng hoặc sản giật bắt buộc phải cho đẻ sớm để cứu mẹ

Các yếu tố của hội chứng HELLP là gì?

Tan huyết, tăng các men gan và giảm tiểu cầu

Biện pháp cơ bản nhất trong dự phòng tiền sản giật sản giật?

Đăng ký quản lý thai nghén

Chế độ ăn uống giúp dự phòng tiền sản giật?

Ăn đầy đủ chất dinh dưỡng và bổ sung Canxi

Việc ăn ít muối có thực sự ngăn ngừa được tiền sản giật không?

Không ngăn ngừa được tiền sản giật

Nguyên tắc điều trị tiền sản giật là gì?

Bảo vệ mẹ là chính, có chiếu cố đến con

Điều trị tiền sản giật nhẹ có thể thực hiện ở đâu?

Có thể điều trị và theo dõi ở tuyến y tế cơ sở

Chế độ nghỉ ngơi khuyến cáo cho sản phụ tiền sản giật nhẹ?

Nghỉ ngơi và nằm nghiêng trái

Thuốc an thần có thể cho uống trong tiền sản giật nhẹ?

Diazepam (Seduxen) 5mg

Khi nào thai phụ tiền sản giật nhẹ nên chấm dứt thai kỳ?

Khi thai đã đủ tháng và thực hiện ở tuyến chuyên khoa

Tần suất theo dõi huyết áp cho bệnh nhân tiền sản giật nặng tại bệnh viện?

4 lần mỗi ngày

Các chỉ số cần theo dõi hàng ngày cho tiền sản giật nặng?

Cân nặng và protein niệu

Thuốc chống co giật ưu tiên hàng đầu trong tiền sản giật nặng và sản giật?

Magnesium Sulfate

Cách thực hiện liều tấn công Magnesium Sulfate?

Dùng 3 đến 4,5 gam pha đủ 50ml dung dịch Glucose 5% tiêm tĩnh mạch chậm trong 15 phút

Liều duy trì Magnesium Sulfate qua đường truyền tĩnh mạch?

Truyền 1g trong một giờ

Liều duy trì Magnesium Sulfate qua đường tiêm bắp?

Tiêm 4g mỗi 5 giờ

Ba dấu hiệu cần kiểm tra khi đang sử dụng Magnesium Sulfate?

Còn phản xạ xương bánh chè, tần số thở ít nhất 16 lần/phút và lượng nước tiểu tối thiểu trên 30ml/giờ

Thuốc đối kháng dùng khi có ngộ độc Magnesium Sulfate là gì?

Gluconat calci hoặc Clorua calci

Cách xử trí khi bệnh nhân bị ngừng thở do ngộ độc Magnesium Sulfate?

Thông khí hỗ trợ và tiêm tĩnh mạch chậm 1g Calcium Gluconate

Nồng độ Magnesium Sulfate trong máu gây mất phản xạ xương bánh chè?

Từ 7 đến 10 mg/dl

Nồng độ Magnesium Sulfate trong máu dẫn đến ngừng hô hấp?

Từ 13 đến 15 mg/dl

Nồng độ Magnesium Sulfate trong máu dẫn đến ngừng tim?

Trên 25 mg/dl

Liều tối đa Magnesium Sulfate được dùng trong 24 giờ?

Không quá 24g

Thuốc hạ huyết áp nào được lựa chọn đầu tiên trong tiền sản giật nặng?

Hydralazin hoặc Dihydralazin

Cơ chế tác dụng của Hydralazin trong điều trị hạ áp?

Làm giãn các tiểu động mạch, tăng lưu lượng máu đến tim, thận và bánh nhau

Liều dùng Dihydralazin tiêm tĩnh mạch chậm ban đầu?

5 đến 10 mg và có thể lặp lại sau 20 phút

Tổng liều Dihydralazin tối đa cho phép trong 24 giờ?

100mg

Cách dùng Nifedipin (Adalat) trong trường hợp tăng huyết áp đột ngột?

Ngậm dưới lưỡi hoặc nhỏ 3 giọt dưới lưỡi viên 10mg

Khi nào chỉ định thuốc lợi tiểu trong tiền sản giật?

Chỉ sử dụng khi có đe dọa phù phổi cấp, phù phổi cấp hoặc thiểu niệu

Chỉ định chấm dứt thai kỳ với mọi tuổi thai khi nào?

Khi tiền sản giật nặng không đáp ứng điều trị hoặc xảy ra sản giật

Thời gian cần ổn định tình trạng bệnh nhân trước khi chủ động chấm dứt thai kỳ?

Trong vòng 24 đến 48 giờ

Định nghĩa sản giật?

Sản giật là khi xuất hiện những cơn co giật hoặc hôn mê xảy ra trên một bệnh nhân có hội chứng tiền sản giật nặng

Tỷ lệ sản giật xảy ra vào thời điểm trước khi đẻ là bao nhiêu?

50%

Tỷ lệ sản giật xảy ra vào thời điểm trong khi đẻ?

25%

Bốn giai đoạn của một cơn giật điển hình trong sản giật?

Giai đoạn xâm nhiễm, giật cứng, giật gián cách và hôn mê

Biểu hiện của giai đoạn xâm nhiễm trong cơn sản giật?

Kích thích vùng mặt, mí mắt nhấp nháy, nét mặt nhăn nhó rồi lan xuống hai tay kéo dài 30 giây đến 1 phút

Đặc điểm giai đoạn giật cứng?

Cơn giật cứng lan tỏa khắp người, co thắt cơ thanh quản và hô hấp gây ngạt thở kéo dài khoảng 30 giây

Tại sao bệnh nhân dễ cắn phải lưỡi trong giai đoạn giật gián cách?

Do các cơ toàn thân co giật liên tục và lưỡi thè ra thụt vào

Thời gian kéo dài của giai đoạn giật gián cách?

Khoảng 1 phút

Tình trạng hôn mê sau cơn giật phụ thuộc vào yếu tố nào?

Phụ thuộc vào mức độ nặng hay nhẹ của bệnh

Dấu hiệu của giai đoạn hôn mê sâu trong sản giật?

Mất tri giác, đồng tử giãn rộng và đại tiểu tiện không tự chủ do rối loạn cơ vòng

Chẩn đoán phân biệt sản giật với động kinh dựa vào đâu?

Tiền sử động kinh đã có từ trước khi mang thai

Đặc điểm cơn Tetanie cần phân biệt với sản giật?

Các ngón tay duỗi thẳng và co dúm lại như bàn tay người đỡ đẻ

Sự khác biệt của cơn Hysteria so với sản giật điển hình?

Mất tri giác nhưng không mất phản xạ và bệnh nhân vẫn biết người xung quanh nói gì

Các bệnh lý nhiễm trùng cần phân biệt với sản giật?

Viêm màng não và viêm não

Các bệnh chuyển hoá cần phân biệt với sản giật?

Hạ calci máu, hạ glucose máu, hôn mê do urê máu cao, hôn mê gan và hôn mê do đái tháo đường

Biến chứng của sản giật đối với hệ tim mạch và hô hấp mẹ?

Suy tim cấp, phù phổi cấp, ngạt thở và suy hô hấp