Oefenflashcards Natuurwetenschappen Examen December

Een uitgebreide set flashcards voor het NW-examen over organisatieniveaus, spijsvertering, ademhaling en het bloedvatenstelsel.

Macroscopische waarnemingen

Waarnemingen die je met het blote oog of met een loep kunt doen, zoals de wortel, stengel of huidweefsel.

Microscopische waarnemingen

Waarnemingen waarvoor je een (licht)microscoop nodig hebt, zoals het bestuderen van individuele cellen.

Celkern

Onderdeel van zowel de plantencel als de dierlijke cel die de genetische informatie bevat en de celprocessen aanstuurt.

Mitochondriën

Onderdelen van de cel waarin glucose wordt verbrand met zuurstofgas om energie vrij te maken.

Celwand

Een stevige buitenlaag die wel aanwezig is bij plantencellen, maar ontbreekt bij dierlijke cellen.

Bladgroenkorrels

Onderdelen van een plantencel die zorgen voor de groene kleur en noodzakelijk zijn voor fotosynthese.

Vacuole

Een met vocht gevulde blaas in een plantencel die zorgt voor stevigheid.

Cytoplasma / Celplasma

De vloeistof in de cel waarin de verschillende celonderdelen zich bevinden.

Wetenschappelijke methode

Een proces bestaande uit de zeven stappen: onderzoeksvraag, hypothese, benodigdheden, werkwijze, waarnemingen, besluit en reflectie.

Weefsel

Een verzameling of groep van cellen met dezelfde vorm en bouw, maar ook met dezelfde functie.

Orgaan

Een groep van verschillende weefsels die samenwerken aan een specifieke taak.

Stelsel

Een groep organen die samenwerken om een grotere functie in het lichaam te vervullen.

Organisatieniveaus (volgorde)

De hiërarchische opbouw van een organisme: cel $\rightarrow$ weefsel $\rightarrow$ orgaan $\rightarrow$ stelsel $\rightarrow$ organisme.

Ademhalingsstelsel

Stelsel verantwoordelijk voor het opnemen van zuurstofgas $(O_2)$ en het afgeven van koolstofdioxide $(CO_2)$ aan het bloed.

Spijsverteringsstelsel

Stelsel dat energierijk voedsel opneemt en verkleint tot kleine voedingsstoffen voor opname in het bloed.

Bloedvatenstelsel

Transportstelsel dat voedingsstoffen en zuurstofgas naar de cellen brengt en afvalstoffen afvoert.

Uitscheidingsstelsel

Stelsel dat verantwoordelijk is voor het afvoeren van afvalstoffen (zoals water en $CO_2$) uit het lichaam.

Celademhaling

Proces van stofomzetting binnen de cel waarbij energie vrijkomt voor groei, beweging en lichaamstemperatuur.

Formule celademhaling

$$glucose + zuurstofgas\,(O_2) \rightarrow koolstofdioxide\,(CO_2) + water\,(H_2O) + \text{energie}$$

Mitochondriën (functie bij ademhaling)

De specifieke plaats in de cel waar glucose reageert met zuurstofgas, wat resulteert in energie en afvalstoffen.

Vertering

Het verkleinen van grote voedingsstoffen zodat ze kunnen worden opgenomen door het bloed.

Stofomzetting (Zetmeel)

Het proces waarbij speeksel zetmeelmoleculen omzet in kleinere glucosemoleculen.

Stofomzetting (Eiwitten)

Het proces waarbij maagsap eiwitmoleculen omzet in kleine aminozuurmoleculen.

Lugol

Een opsporingsmiddel dat paars/zwart kleurt bij aanwezigheid van zetmeel.

Diastix

Een opsporingsmiddel dat bruin kleurt bij aanwezigheid van glucose.

Peristaltiek

De knijpende beweging van spieren in de wand van het spijsverteringskanaal om voedsel voort te duwen.

Darmvlokken en darmplooien

Structuren in de dunne darm die zorgen voor een zeer groot oppervlak voor een snellere absorptie van stoffen.

Brandstoffen

Voedingsstoffen zoals zetmeel, glucose en vetten die energie leveren voor arbeid en lichaamstemperatuur.

Bouwstoffen

Voedingsstoffen zoals eiwitten, water en mineralen die dienen voor de vorming van nieuwe cellen en herstel.

Beschermstoffen

Voedingsstoffen zoals mineralen en vitaminen die beschermen tegen ziekteverwekkers.

Voedingsmiddelen

De producten die we eten, zoals brood of fruit, die bestaan uit verschillende voedingsstoffen.

Voedingsstoffen

De bruikbare bestanddelen van voedingsmiddelen, zoals glucose, eiwitten en vitaminen.

Voedingsvezels

Niet-verteerbare stoffen die de darmwerking stimuleren maar niet worden opgenomen door het bloed.

Voedingswaarde

Informatie die aangeeft hoeveel energie en voedingsstoffen $100\,g$ van een product levert.

Voedingsdriehoek

Model dat aangeeft welke voedingsmiddelen we meer of minder moeten eten voor een gezond dieet.

Neusholte

Onderdeel van het ademhalingsstelsel dat de lucht zuivert via trilharen en verwarmt.

Keelholte

Heeft een functie bij het slikken om te vermijden dat er voedsel in de luchtpijp terechtkomt.

Longblaasjes

Kleine zakjes in de longen waar de gasuitwisseling met de haarvaten plaatsvindt.

Gasuitwisseling

Het proces waarbij zuurstofgas aan het bloed wordt afgegeven en koolstofdioxide wordt opgenomen.

Longademhaling

De uitwisseling van gassen $(O_2, CO_2, H_2O)$ tussen de longen en de buitenlucht.

Roken en Vapen

Gedragingen die leiden tot ontstekingen, vernauwing van de luchtwegen en schade door giftige stoffen.

Bloedplasma

Een vloeibaar mengsel van water en opgeloste stoffen dat dient als transportmiddel voor bloedcellen en gassen.

Functie van bloed (temperatuur)

Het reguleren van de lichaamstemperatuur op ongeveer $37\,^\text{o}C$ door het transporteren van warmte.

Linkerkamer

De hartkamer met de sterkst gespierde wand omdat deze het bloed door het hele lichaam moet pompen.

Slagaders

Bloedvaten die bloed van het hart naar de organen voeren; ze hebben dikke, gespierde en elastische wanden.

Aders

Bloedvaten die bloed van de organen terug naar het hart voeren; ze bevatten kleppen om terugstroom te voorkomen.

Dubbele bloedsomloop

Systeem waarbij het bloed per volledige ronde twee keer door het hart stroomt.

Kleine bloedsomloop

De route van het bloed tussen het hart en de longen voor gasuitwisseling.

Kransslagader

Het bloedvat dat de hartspier zelf voorziet van zuurstofrijk bloed.

Hartinfarct

Het afsterven van een deel van de hartspier als gevolg van een volledige verstopping van de kransslagader.