Oko i ucho: Narządy Zmysłów

Kompleksowy zestaw fiszek słownikowych obejmujący anatomię i fizjologię oka oraz ucha, w tym mechanizmy fototransdukcji i słuchu.

Twardówka

Włóknista, zewnętrzna warstwa gałki ocznej o grubości około $0,5-1\,mm$, która chroni struktury wewnętrzne i stanowi miejsce przyczepu mięśni.

Rogówka

Przezroczysta, przednia jedna szósta oka, pozbawiona naczyń krwionośnych, pełniąca funkcję ochronną i załamująca promienie świetlne.

Błona Bowmana (blaszka graniczna przednia)

Gruba błona podstawna ($8-10\,\mu m$) nabłonka przedniego rogówki, zapewniająca jej stabilność i wytrzymałość.

Korneocyty

Płaskie komórki przypominające fibroblasty, znajdujące się w zrębie rogówki pomiędzy blaszkami włókien kolagenowych.

Błona Descemeta (blaszka graniczna tylna)

Gruba błona podstawna, na której spoczywa jednowarstwowy płaski nabłonek tylny (śródbłonek) rogówki.

Rąbek

Strefa przejściowa, w której przezroczysta rogówka łączy się z nieprzejrzystą twardówką; zawiera komórki macierzyste nabłonka rogówki.

Kanał Schlemma (zatoka żylna twardówki)

Kanał w obszarze rąbka, przez który ciecz wodnista ulega powolnemu drenażowi z komory przedniej oka do małych żył twardówkowych.

Naczyniówka

Dobrze unaczyniona, bogata w melanocyty warstwa środkowa oka, dostarczająca siatkówce substancje odżywcze.

Ciało rzęskowe

Przednie rozwinięcie jagodówki zawierające mięsień rzęskowy i wyrostki rzęskowe wytwarzające ciecz wodnistą.

Obwódka rzęskowa (więzadło Zinna)

Układ włókien zbudowanych z fibryliny-1 i fibryliny-2, które przyłączają soczewkę do ciała rzęskowego, utrzymując ją w miejscu.

Tęczówka

Najbardziej wysunięta do przodu część warstwy naczyniowej, otaczająca źrenicę i kontrolująca ilość światła wchodzącego do oka.

Mięsień zwieracz źrenicy

Okrężny pęczek miocytów gładkich unerwiony przywspółczulnie, odpowiadający za zwężanie źrenicy.

Mięsień rozwieracz źrenicy

Warstwa komórek mioepitelialnych unerwiona współczulnie, odpowiadająca za rozszerzanie źrenicy.

Soczewka

Przejrzysta, dwuwypukła i elastyczna struktura skupiająca światło na siatkówce dzięki procesowi akomodacji.

Krystaliny

Specyficzne białka wypełniające cytoplazmę włókien soczewki, zapewniające jej przezroczystość.

Ciało szkliste

Galaretowata masa przezroczystej tkanki łącznej w tylnej części oka, zawierająca w $99\%$ wodę, hialuronian i włókna kolagenowe.

Hialocyty

Drobne komórki mezenchymatyczne w ciele szklistym, które syntezują kwas hialuronowy i kolagen.

Nabłonek barwnikowy siatkówki

Warstwa sześciennych komórek przylegających do naczyniówki, która absorbuje światło, tworzy barierę krew-siatkówka i regeneruje retinal.

Komórki pręcikonośne

Bardzo wrażliwe fotoreceptory (ok. $92\,mln$) odpowiedzialne za widzenie przy niskim natężeniu światła.

Komórki czopkonośne

Fotoreceptory (ok. $4,6\,mln$) umożliwiające widzenie barwne i wysoką ostrość wzroku przy jasnym oświetleniu.

Komórki Müllera

Wydłużone komórki glejowe siatkówki pełniące funkcje podporowe, odżywcze i tworzące barierę krew-siatkówka.

Warstwa jądrowa zewnętrzna (ONL)

Warstwa siatkówki zawierająca ciała komórek fotoreceptorowych (pręcików i czopków).

Warstwa zwojowa (GL)

Najbardziej wewnętrzna warstwa jąder neuronów w siatkówce, których aksony tworzą nerw wzrokowy.

Dołek środkowy

Zagłębienie w siatkówce o największej ostrości widzenia, zawierające gęsto upakowane czopki i pozbawione naczyń krwionośnych.

Plamka żółta

Obszar wokół dołka środkowego o średnicy $2\,mm$, zawierający karotenoidy o właściwościach antyoksydacyjnych.

Tarcza nerwu wzrokowego

Miejsce w tylnej części oka, gdzie aksony komórek zwojowych opuszczają gałkę oczną; jest pozbawione fotoreceptorów i zwane plamką ślepą.

Rodopsyna

Białko światłoczułe (purpura wzrokowa) w dyskach pręcików, składające się z opsyny i chromoforu - retinalu.

Transducyna

Heterotrimeryczne białko G aktywowane przez opsynę, które inicjuje kaskadę zamykania kanałów sodowych w fototransdukcji.

Retinal

Pochodna witaminy A będąca chromoforem w barwnikach wzrokowych, która pod wpływem światła izomeryzuje z formy $11-cis$ do $all-trans$.

Spojówka

Przezroczysta błona śluzowa pokrywająca przednią część twardówki i wyścielająca od wewnątrz powieki.

Gruczoły tarczkowe (Meiboma)

Duże gruczoły łojowe wewnątrz tarczki powiek, których wydzielina zapobiega parowaniu filmu łzowego.

Gruczoły łzowe

Struktury produkujące płyn nawilżający rogówkę, zawierający metabolity, elektrolity i lizozym.

Małżowina uszna

Lejkoształtna płytka chrząstki sprężystej ucha zewnętrznego skierowująca fale dźwiękowe do przewodu słuchowego.

Woskowina

Gęsta i lepka substancja o właściwościach ochronnych, wytwarzana przez gruczoły łojowe i woskowinowe w przewodzie słuchowym.

Błona bębenkowa

Cienka blaszka tkanki łącznej oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od jamy bębenkowej, drgająca pod wpływem fal dźwiękowych.

Kosteczki słuchowe

Łańcuch trzech małych kości (młoteczek, kowadełko, strzemiączko) mechanicznie wzmacniający i przekazujący drgania do ucha wewnętrznego.

Trąbka słuchowa (Eustachiusza)

Kanał łączący jamę bębenkową z gardłem, służący wyrównywaniu ciśnienia powietrza.

Błędnik kostny

Zespół przestrzeni w kości skroniowej (przedsionek, kanały półkoliste, ślimak) wypełnionych przychłonką.

Błędnik błoniasty

System wypełnionych śródchłonką cewek i komór zawieszonych wewnątrz błędnika kostnego.

Przychłonka (perylimfa)

Płyn wypełniający błędnik kostny o składzie zbliżonym do płynu mózgowo-rdzeniowego.

Śródchłonka (endolimfa)

Płyn wewnątrz błędnika błoniastego charakteryzujący się wysokim stężeniem jonów $K^{+}$ ($150\,mM$).

Łagiewka i woreczek

Elementy błędnika błoniastego w przedsionku, zawierające plamki z receptorami równowagi statycznej.

Plamki przedsionka

Obszary w łagiewce i woreczku zawierające komórki włoskowate wykrywające grawitację i przyspieszenie liniowe.

Otolity (statokonia)

Kryształy węglanu wapnia i białka w błonie otolitowej, które swoją bezwładnością powodują ugięcie stereociliów komórek włoskowatych.

Kinocilium

Pojedyncza, długa i sztywna rzęska na szczycie komórki włoskowatej, wyznaczająca jej biegunowość.

Grzebień bańkowy

Struktura zmysłowa w bańkach przewodów półkolistych, wykrywająca ruchy obrotowe głowy.

Osklepek

Stożkowata warstwa proteoglikanów pokrywająca komórki włoskowate grzebienia bańkowego, nie zawierająca otolitów.

Ślimak

Kostna struktura skręcona wokół wrzecionka, zawierająca przewód ślimakowy i narząd spiralny.

Prążek naczyniowy

Unikalny wewnątrznabłonkowy splot naczyń w ścianie przewodu ślimakowego, wytwarzający śródchłonkę bogatą w $K^{+}$.

Narząd spiralny (Cortiego)

Właściwy receptor słuchu spoczywający na błonie podstawnej, zawierający rzędy wewnętrznych i zewnętrznych komórek włoskowatych.

Błona nakrywkowa

Galaretowata struktura bezkomórkowa leżąca ponad narządem Cortiego, w której zanurzone są końce stereociliów.

Komórki włoskowate wewnętrzne

Główny receptor słuchu w ślimaku, tworzący pojedynczy szereg ok. $3500$ gęsto unerwionych komórek.

Komórki włoskowate zewnętrzne

Komórki (ok. $12\,000$) wzmacniające sygnały słuchowe dzięki swojej zdolności do kurczenia się pod wpływem depolaryzacji.

Prestyna

Białko transbłonowe o masie $80\,kD$ w komórkach włoskowatych zewnętrznych, odpowiedzialne za ich ruchy tłokowe.

Szpara osklepka (helicotrema)

Mały otwór na szczycie ślimaka, przez który komunikują się schody przedsionka i schody bębenka.

Łączniki szczytowe

Włókienka białkowe (kadheryny) łączące sąsiednie stereocilia, których napięcie otwiera mechanicznie bramkowane kanały $K^{+}$.