Eponimy i Zespoły Medyczne do Egzaminu LEK

Zestaw fiszek obejmujący kluczowe eponimy, objawy i zespoły chorobowe przygotowujące do Lekarskiego Egzaminu Końcowego (LEK).

Czym charakteryzuje się tętno Corrigana i w jakiej wadzie serca występuje?

Jest to tętno o dużej amplitudzie, szybko narastające i zapadające się (chybkie), występujące klasycznie w niedomykalności zastawki aortalnej.

Co składa się na triadę Becka i jakiego stanu dotyczy?

Składa się z hipotensji, ściszenia (stłumienia) tonów serca oraz poszerzenia żył szyjnych; wskazuje na tamponadę serca.

Czym jest objaw Kussmaula?

Jest to paradoksalny wzrost lub utrzymywanie się wysokiego ciśnienia w żyłach szyjnych (JVP) podczas wdechu, występujący m.in. w zaciskającym zapaleniu osierdzia.

Jaka jest triada objawów w zespole Felty'ego?

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), splenomegalia oraz neutropenia.

Czym charakteryzuje się objaw Courvoisiera i jaką patologię sugeruje?

Charakteryzuje się wyczuwalnym, powiększonym i niebolesnym pęcherzykiem żółciowym u pacjenta z żółtaczką; sugeruje przeszkodę w odpływie żółci, najczęściej nowotwór głowy trzustki.

Jaka jest główna różnica anatomiczna pomiędzy zespołem Boerhaave'a a zespołem Mallory'ego-Weissa?

Zespół Boerhaave'a to pełnościenne pęknięcie ściany przełyku, natomiast zespół Mallory'ego-Weissa to powierzchowne, podłużne pęknięcie samej błony śluzowej w okolicy połączenia żołądkowo-przełykowego po gwałtownych wymiotach.

Czym objawia się zespół Goodpasture'a?

Krwotocznym zapaleniem płuc (krwotok płucny) oraz gwałtownie postępującym kłębuszkowym zapaleniem nerek (RPGN), wywołanymi przez przeciwciała anty-GBM.

Co składa się na triadę Samtera (NERD)?

Astma oskrzelowa, polipy nosa oraz nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (ASA/NSAID).

Czym jest objaw Raynauda?

Napadowym skurczem tętnic palców pod wpływem zimna lub emocji, objawiającym się trójfazową zmianą zabarwienia skóry (bielenie, sinienie, zaczerwienienie).

Czym różni się objaw Chvostka od objawu Trousseau i w jakim stanie elektrolitowym występują?

Objaw Chvostka to skurcz mięśni twarzy po uderzeniu w nerw twarzowy, a objaw Trousseau to skurcz dłoni („ręka położnika”) po uciśnięciu ramienia mankietem ciśnieniomierza; oba występują w hipokalcemii (tężyczce).

Jakie objawy wchodzą w skład zespołu CREST?

Calcinosis (wapnica), Raynaud (objaw Raynauda), Esophageal dysmotility (zaburzenia motoryki przełyku), Sclerodactyly (sklerodaktylia) oraz Telangiectasia (teleangiektazje).

Co oznacza obecność chromosomu Philadelphia i jakiej translokacji dotyczy?

Oznacza obecność genu fuzyjnego $BCR-ABL1$ powstałego w wyniku translokacji $t(9;22)$, charakterystycznego dla przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz części przypadków ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL).

Czym jest zespół Eisenmengera?

Jest to późne odwrócenie wrodzonego przecieku lewo-prawo na przeciek prawo-lewo w wyniku narastania naczyniowego oporu płucnego i utrwalonego nadciśnienia płucnego.

Jakie jest znaczenie kliniczne objawu Gottrona i objawu heliotropowego?

Są to patognomoniczne objawy skórne w zapaleniu skórno-mięśniowym (dermatomyositis); objaw Gottrona to rumieniowe/łuszczące się grudki nad stawami rąk, a objaw heliotropowy to fioletowe zabarwienie powiek.

Czym różnią się guzki Heberdena od guzków Boucharda?

Guzki Heberdena lokalizują się w stawach międzypaliczkowych dystalnych (DIP), natomiast guzki Boucharda występują w stawach międzypaliczkowych proksymalnych (PIP) w przebiegu choroby zwyrodnieniowej stawów.

Czym charakteryzuje się zespół Zollingera-Ellisona?

Obecnością guza neuroendokrynnego wydzielającego gastrynę (gastrinoma), co prowadzi do nadmiernego wydzielania kwasu solnego ($HCl$) i powstawania licznych, nawracających owrzodzeń trawiennych.

Co tworzy klasyczną triadę Whipple'a rozpoznawaną w insulinoma?

1. Objawy hipoglikemii na czczo lub po wysiłku; 2. Niska glikemia potwierdzona laboratoryjnie w momencie objawów; 3. Ustąpienie dolegliwości po podaniu glukozy.

Jakie zaburzenie kanalikowe występuje w zespole Barttera?

Defekt transportu $Na^+-K^+-2Cl^-$ w grubym ramieniu wstępującym pętli Henlego, prowadzący do hipokaliemii, zasadowicy metabolicznej oraz hiperkalciurii.

Czym charakteryzuje się zespół Gitelmana w różnicowaniu z zespołem Barttera?

Defektem kotransportera $NCC$ w kanaliku dalszym, dającym hipokaliemię, zasadowicę metaboliczną, hipomagnezemię oraz hipokalciurię (obniżone wydalanie wapnia z moczem).

Jakie są trzy elementy triady Leriche'a w niedrożności aortalno-biodrowej?

Chromanie przestankowe (pośladków i ud), brak tętna na tętnicach udowych oraz zaburzenia erekcji (impotencja).

Czym charakteryzują się komórki Reed-Sternberga i w jakiej chorobie występują?

Są to wielojądrzaste, olbrzymie komórki nowotworowe wywodzące się z limfocytów B, stanowiące patognomoniczny element diagnostyczny w klasycznym chłoniaku Hodgkina (HL).

Co charakteryzuje zespół Westa u niemowląt?

Triada objawów: napady zgięciowe (skurcze), obraz hipsarytmii w zapisie EEG oraz zahamowanie lub regres rozwoju psychoruchowego.

Czym charakteryzuje się zespół Wiskotta-Aldricha?

Wrodzonym zespołem immunodeficytu dziedziczonym sprzężenie z chromosomem X, objawiającym się małopłytkowością z małymi płytkami krwi (mikrotrombocytopenia), atopowym zapaleniem skóry (egzemą) i skłonnością do nawracających infekcji.

Jaka jest triada objawów w zespole Alporta?

Dziedziczna nefropatia (krwiomocz/białkomocz), głuchota czuciowo-nerwowa oraz zaburzenia narządu wzroku (np. soczewka stożkowa).

Co przedstawia poniższy obraz USG u pacjentki z zaburzeniami miesiączkowania i hiperandrogenizmem?

Typowy obraz wielotorbielowatego jajnika w przebiegu zespołu policystycznych jajników (PCOS).

Jakie jest znaczenie diagnostyczne przedstawionego badania histopatologicznego?

Przedstawia obraz zaśniadu częściowego (partial mole) z mieszaniną drobnych kosmków oraz dużych, obrzękniętych kosmków o nieregularnych, poszarpanych obrysach.

Na czym polega zespół Cotarda?

Jest to ciężki zespół urojeniowy (nihilistyczny), w którym pacjent jest przekonany, że jego narządy nie istnieją, ciało ulega rozkładowi, jest martwy lub skazany na wieczne potępienie; występuje m.in. w ciężkiej depresji psychotycznej.

Czym różni się zespół Capgrasa od zespołu Fregoliego?

W zespole Capgrasa pacjent wierzy, że bliska mu osoba została zastąpiona przez identycznie wyglądającego sobowtóra, natomiast w zespole Fregoliego uważa, że różne spotykane osoby to w rzeczywistości jedna i ta sama osoba zmieniająca wygląd.

Jakie są główne objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego (ZZN)?

Wysoka gorączka (>40°C), sztywność mięśniowa („ołowiana rura”), zaburzenia świadomości, niestabilność autonomiczna oraz znaczny wzrost poziomu kinazy kreatynowej (CK) w surowicy.

Jakie objawy kliniczne składają się na triadę Cushinga wskazującą na narastające ciśnienie wewnątrzczaszkowe?

Nadciśnienie tętnicze (z rosnącą amplitudą ciśnienia), bradykardia oraz nieregularny tor oddechowy.

Co oznacza obecność objawu Battle'a oraz objawu „oczu szopa” po urazie głowy?

Objaw Battle'a (zasinienie nad wyrostkiem sutkowatym) wskazuje na złamanie środkowego dołu podstawy czaszki, natomiast objaw „oczu szopa” (krwiaki okularowe) świadczy o złamaniu przedniego dołu podstawy czaszki.

Jaka jest zasada wzoru Parklanda w resuscytacji płynowej pacjenta oparzonego?

Obliczenie objętości płynów według wzoru $4\,\text{ml} \times \text{masa ciała (kg)} \times \%\text{TBSA}$, z czego połowę podaje się w pierwszych 8 godzinach od momentu oparzenia, a drugą połowę w ciągu kolejnych 16 godzin.

Czym różni się choroba Cushinga od zespołu Cushinga?

Zespół Cushinga to objawy hiperkortyzolemii niezależnie od jej przyczyny, natomiast choroba Cushinga to postać hiperkortyzolemii wywołana przez gruczolaka przysadki wydzielającego ACTH.

Jakie są cztery podstawowe zasady bioetyki biomedycznej według Beauchampa i Childressa?

Autonomia pacjenta, dobroczynność (beneficence), nieszkodzenie (non-maleficence) oraz sprawiedliwość dystrybutywna (justice).

Co określa prawo odwróconej opieki (Hart's Inverse Care Law) w zdrowiu publicznym?

Zasadę, że dostępność dobrej jakościowo opieki medycznej zmienia się odwrotnie proporcjonalnie do rzeczywistych potrzeb zdrowotnych danej populacji.

Na czym polega próba Rinne ujemna i co oznacza?

Oznacza sytuację, w której przewodnictwo kostne jest lepsze niż powietrzne ($Ck > Cp$), co wskazuje na niedosłuch przewodzeniowy w badanym uchu.

Jakie objawy składają się na zespół Pancoasta i jaki zespół neurologiczny często mu towarzyszy?

Guz szczytu płuca wywołujący ból barku i ramienia oraz objawy neurologiczne; często towarzyszy mu zespół Hornera (ptoza, mioza, anhydroza) wskutek zajęcia pnia współczulnego.

Czym objawia się choroba Menière'a?

Choroba Menière'a objawia się triadą: napadowymi zawrotami głowy, postępującym niedosłuchem odbiorczym oraz szumami usznymi/uczuciem pełności w uchu.

Czym charakteryzuje się zespół Waterhouse'a-Friderichsena?

Jest to piorunująca meningokokemia przebiegająca z obustronnym krwotokiem do nadnerczy, ostrą niewydolnością kory nadnerczy, DIC i wstrząsem.

Jakie są kluczowe różnice między zespołem de Wintera a zespołem Wellensa w zapisie EKG?

Zespół de Wintera charakteryzuje się skośnym obniżeniem punktu J z wysokimi załamkami T w V1–V4 (okluzja LAD), zaś zespół Wellensa wykazuje dwufazowe lub głęboko ujemne załamki T w V2–V3 w okresie bezbólowym (krytyczne zwężenie LAD).