wahania koniunktury gospodarczej

trend vs wahania cykliczne

• trend (tendencja długookresowa) - to ogólny kierunek, w którym kraj idzie przez np. 30 lat. Zazwyczaj ta linia idzie powoli w górę, bo z dekady na dekadę stajemy się mądrzejsi i mamy lepsze maszyny

• wahania cykliczne (koniunkturalne) - to rzeczywistość, która bez przerwy skacze wokół tego trendu jak szalona sinusoida - raz nad linią trendu, raz pod nią. Cechy : rytmiczność, różnorodność ich przebiegu

4 fazy tradycyjnego cyklu koniunkturalnego

• kryzys (recesja) - gospodarka zjeżdża w dół

ludzie przestają kupować, fabryki produkują mniej, zaczynają zwalniać pracowników, rośnie bezrobocie

• dno (depresja) - najniższy punkt, absolutne dno kryzysu

produkcja jest minimalna, bezrobocie maksymalne. Maszyny stoją niezużywane, ale ceny spadły tak nisko, że powoli komuś zaczyna opłacać się znowu coś kupić

• ożywienie - jazda w górę

ktoś w końcu odważa się zainwestować. Pojawiają się pierwsze nowe miejsce pracy, ludzie dostają pensje, idą do sklepów, sklepy zamawiają towar w fabrykach, a fabryki zatrudniają kolejnych ludzi

• rozkwit - najwyższy punkt, absolutne eldorado

fabryki pracują na 100%, bezrobocia prawie nie ma, każdy zarabia i wydaje. Jest tak super, że zaczyna brakować rąk do pracy i surowców, przez co ceny zaczynają drastycznie rosnąć. To znak, że zaraz paliwo się skończy i zacznie się ponowny zjzd w dół

rodzaje wahań

• sezonowe - pory roku, produkcja roślinna, zwierzęca, zmiany popytu na stroje kąpielowe

• przypadkowe - czynniki losowe, wojny, klęski żywiołowe

• polityczne - zmiany władzy politycznej

• specjalne - np. cykle świńskie odpowiadają wahaniom produkcji żywca wieprzowego

klasyczny cykl vs współczesny cykl

• cykl klasyczny - cykle były bardzo brutalne. Kryzysy oznaczały absolutną katastrofę - masowe bankructwa, głód i spadek produkcji o połowę

• cykl współczesny - rządy i banki centralne mieszają przy gospodarce, co powoduje, że cykle są łagodniejsze

zamiast głębokiego kryzysu mamy zazwyczaj tylko spowolnienie (PKB dalej rośnie, ale wolniej niż rok temu)

fazy są mniej wyraźne, a dno nie jest tak drastyczne

rodzaje cykli ze względu na długość

• cykle Kitchina (krótkie: 3-4 lata) - wynikają z tego, że firmy robią złe zapasy

sklepy zamawiają za dużo kurtek na zimę. Zima okazuje się ciepła, więc kurki leżą w magazynach. Przez następny rok sklepy nie zamawiają nowych kurtek, więc fabryki odzieżowe mają mały kryzys, dopóki magazyny się nie opróżnią

• cykle Juglara (średnie: 8-11 lat) - związane z tym, że maszyny i fabryki się zużywają

wszystkie duże firmy na raz wymieniają stare komputery i maszyny na nowe.

• cykle Kuznetsa (budowalne: 15-23 lata) - związane z budowaniem domów i demografią.

rodzi się dużo dzieci, po 20 latach te dzieci szukają mieszkań. Następnie gigantyczny boom w budownictwie, który po latach wygasa, gdy rynek się nasyci

• cykle Kondratiewa (długie: 40-60 lat) - wielkie fale wywołane przez przełomowe wynalazki, które zmieniają cały świat

wynalezienie maszyny parowej, potem elektryczności, kolei, samochodów, komputerów i internetu.

przyczyny cykli koniunkturalnych

• przyczyny zewnętrzne (egzogenne) - coś uderza w gospodarkę z zewnątrz rynku

wojna, epidemia, rewolucja polityczna albo odkrycie gigantycznych złóż złota czy ropy

• przyczyny wewnętrzne (endogenne) - sam rynek ma w sobie błędy i psuje się od środka

teoria monetarna : bank centralny daje zbyt tanie kredyty → ludzie biorą za dużo pożyczek i szaleją → robi się sztuczny boom → bank musi drastycznie podnieść stopy i wszystko nagle krachuje

teoria innowacji : pojawia się genialny wynalazca z nowym produktem. Wszyscy rzucają się, żeby go naśladować, co nakręca ożywienie. Kiedy wszyscy już to skopiują, rynek się nudzi i następnie spadek, aż ktoś znowu wymyśli coś nowego

polityka antycykliczna (jak państwo próbuje wygładzić ten rollercoaster)

• podczas kryzysu ( gdy jest zimno) - państwo musi podpalić w piecu. Bank obniża stopy procentowe, a rząd obniża podatki i sam zaczyna wydawać wydawać wielką kasę na budowę dróg, żeby dać ludziom pracę i rozruszać zakupy

• podczas rozkwitu (gdy gospodarka się przegrzew) - państwo musi schłodzić nastroje. Bank podnosi stopy procentowe, rząd podnosi podatki i tnie swoje wydatki, żeby ludzie trochę wyhamowali z zakupami i żeby nie doszło do gigantycznej inflacji