Kap. 7 Kopling & kromosomkartlegging i eukaryoter

Kva er genetisk kobling?

Når to gen ligg nær kvarandre på same kromosom og derfor oftare blir nedarva saman enn forventa ved uavhengig fordeling.

Kvifor bryt kobla gen Mendels prinsipp om uavhengig fordeling?

Fordi dei ikkje segregerer uavhengig – dei følgjer same kromosom og blir ikkje tilfeldig fordelt.

Kva er overkrysning?

Utveksling av DNA mellom homologe kromosom i profase I i meiosen som skaper rekombinante gametar.

Kva er rekombinante gametar?

Gametar som inneheld nye kombinasjonar av allel som ikkje var til stades saman i foreldra.

Kvifor oppstår rekombinante gametar?

Fordi overkrysning bryt opp koplinga mellom gen og skaper nye allelkombinasjonar.

Kva er rekombinasjonsfrekvens?

Prosentdelen av avkom som er rekombinante, brukt som mål på avstand mellom gen.

Korleis heng rekombinasjonsfrekvens saman med avstand?

Jo større avstand mellom gen, jo større sannsyn for overkrysning → høgare rekombinasjonsfrekvens.

Kva er maksimum rekombinasjonsfrekvens?

50 %, fordi ved større avstand blir gen oppført som om dei segregerer uavhengig.

Kvifor er maksimum 50 %?

Fordi overkrysning kan skje fleire gonger og gjenopprette parental kombinasjon, slik at rekombinantar aldri overstig 50 %.

Kva er dobbel overkrysning (DCO)?

To overkryssingar i same kromosomregion, gjer rekombinasjon mindre synleg og er sjeldnare enn enkel overkrysning.

Kvifor er dobbel overkrysning sjeldan?

Fordi to uavhengige overkryssingar må skje tett på kvarandre, noko som er mindre sannsynleg.

Kva er eit kromosomkart?

Kart som viser rekkefølgje og avstand mellom gen basert på rekombinasjonsfrekvensar.

Korleis lagar ein kromosomkart?

Bruk rekombinasjonsfrekvensar (i centiMorgan) mellom genpar og plasser gena i rekkefølgje som gir best samsvar.

Kva er ein testkrysning i koblingsanalyse?

Krysning mellom heterozygot for alle gen og ein homozygot recessiv for alle gen for å avsløre gamettypane.

Kvifor bruker ein testkrysning?

Fordi avkommet direkte viser gametane frå heterozygoten.

Korleis finn ein rekkefølgja av tre kobla gen?

Identifiser parentaltypar, enkel overkrysningstypar og dobbel overkrysningstypar, DCO avslører midterste gen.

Kva er parentaltypar?

Fenotype/genotype som samsvarar med foreldra sine kombinasjonar, dei mest vanlege i avkom.

Kva er DCO-typar?

Dei sjeldnaste avkomstypane, viser kva gen som ligg i midten.

Kva er interferens?

Når ein overkrysning påverkar sannsynet for at ein ny overkrysning skjer i nærleiken.

Korleis reknar ein interferens?

Interferens = 1 – (observed DCO / expected DCO).

Kva betyr positiv interferens?

At ein overkrysning reduserer sannsynet for ein ny i nærleiken (vanleg i eukaryotar).

Kva betyr negativ interferens?

At ein overkrysning aukar sannsynet for ein ny (sjeldnare).

Kva må vere på plass for å måle rekombinasjonsratar?

Tydelige fenotypar, mange nok avkom, heterozygot forelder, og testkrysning med homozygot recessiv ().

Kvifor gir kobla gen avvikande fenotypeforhold?

Fordi parental kombinasjon dominerer og rekombinantar er færre enn forventa ved uavhengig fordeling.

Korleis bruker ein rekombinasjonsfrekvens til å berekne avstand?

1 % rekombinasjon = 1 cM (centiMorgan) ≈ 1 map unit.

Kvifor er kartavstand berre eit estimat?

Fordi fleire overkryssingar kan skjule kvarandre og redusere observert rekombinasjon.

Kvifor er rekombinasjon meir sannsynleg ved større avstand?

Fordi det er større fysisk område der overkrysning kan skje.

Korleis identifiserer ein DCO i data?

Finn dei to sjeldnaste avkomstypane, dei representerer dobbel overkrysning.

Korleis finn ein midterste gen?

Samanlikn parental og DCO-typar

Kva er formålet med koblingskartlegging?

Å bestemme rekkefølgje og avstand mellom gen for å forstå arv, sjukdomslokus og genomstruktur.