Terminologie uit de cursus "recht" voor Vives-studenten uit het studiegebied Sociaal-agogisch Werk - Deel 3. Gerechtelijk recht

gewone rechtscolleges

rechtscolleges die behoren tot de rechterlijke macht, en niet tot de uitvoerende macht

administratieve rechtscolleges

rechtscolleges die behoren tot de uitvoerende macht, en niet tot de rechterlijke macht

misdrijf

verzamelterm voor alle foutieve gedragingen die door de wet strafbaar zijn gesteld

overtreding

soort misdrijf dat licht bestraft wordt door de politierechtbank

wanbedrijf

soort misdrijf dat bestraft wordt door de correctionele rechtbank, tenzij het verkeersgerelateerd is

misdaad

zwaarste soort misdrijf dat in principe bestraft wordt door het Hof van Assisen

VOS = verontrustende situatie

nieuwe term uit het jeugdrecht ter vervanging van het begrip Problematische opvoedingssituatie, waarmee men die situaties bedoeld waarin minderjarigen kunnen terechtkomen en die aanleiding kunnen geven tot gedwongen maatregelen van de gewone jeugdkamers binnen de jeugdgerechten

Jeugddelict

Nieuwe term uit het jeugdrecht ter vervanging van het begrip "als misdrijf omschreven feit" en waarmee men die gedragingen van minderjarigen bedoelt die strafbaar zouden zijn, indien ze door meerderjarigen zouden gepleegd worden

uithandengeving

Beslissing van de gewone jeugdrechter om een minderjarige delinquent niet zelf te berechten, maar toe te vertrouwen aan gerechtelijke instanties die er volwassenenstrafrecht kunnen op toepassen.

beroep

rechtsmiddel waarmee aan een hoger rechtscollege wordt gevraagd om een zaak een tweede keer ten grode te behandelen

cassatie

rechtsmiddel tegen een beslissing van een rechtscollege, waarmee aan het hoogste rechtscollege van ons land gevraagd wordt om na te gaan of er geen procedurefouten zijn gemaakt en de wet niet verkeerd werd geïnterpreteerd

bestuurshandeling

beslissing van de uitvoerende macht

rechter

rechter in een lagere rechtbank

raadsheer

rechter in een hof

griffier

secretaris van de rechter

expeditie

officiële kopij van een vonnis of arrest

parket = openbaar ministerie = staande magistratuur

instantie die bevoegd is om een persoon al dan niet te vervolgen of een buitengerechtelijke afhandeling voor stellen, om een opsporingsonderzoek te leiden, verantwoordelijk is om de verzamelde bewijzen voor te leggen aan de strafrechter, en de door de rechter uitgesproken straf te doen uitvoeren

Procureur des Konings

Hoofd van een parket

substituut

lid van het parket, die de procureur des Konings bijstaat in zijn taak.

vervolgen = instellen van de strafvordering

beslissing van het parket om een strafzaak aanhangig te maken bij de rechter

seponering

beslissing van het parket om een zaak te klasseren en bijgevolg niet aanhangig te maken bij de rechter

buitengerechtelijke afhandeling

mogelijkheid waarover het parket beschikt om een zaak niet te vervolgen, op voorwaarde dat de verdachte akkoord gaat en uitvoering geeft aan een minnelijke schikking of een bemiddeling in strafzaken

VSBG = verval van de strafvordering tegen betaling van een geldsom = minnelijke schikking

vorm van buitengerechtelijke afhandeling, voorgesteld door het parket, waarbij een zaak zal geklasseerd worden als de verdachte een bepaalde geldsom betaalt.

opsporingsonderzoek

onderzoek, geleid door het openbaar ministerie, waarin op zoek wordt gegaan naar bewijsmateriaal voor een vermeend misdrijf

terechtzitting

tweede fase van een strafproces die zich afspeelt voor de vonnisrechter

vermoeden van onschuld

principe dat een verdachte geacht wordt onschuldig te zijn tot het tegendeel is bewezen

gerechtsdeurwaarder

persoon die als functie heeft officiële stukken te betekenen, feitelijke vaststellingen te doen en vonnissen en arresten uit te voeren , ev. met dwang.

betekenen

officieel ter kennis stellen van de bestemmeling door de gerechtsdeurwaarder

authentieke akte

document met een bijna onbetwistbare bewijswaarde dat kan opgesteld worden door de notaris

juridische eerstelijnsbijstand

gratis juridisch advies die aan iedereen, zonder onderscheid kan geboden worden

juridische tweedelijnsbijstand

uitgebreid advies, bijstand en ev. vertegenwoordiging in een gerechtelijke procedure door pro deo advocaten aan mensen die minvermogend zijn

commissie voor juridische eerstelijnsbijstand

instantie die juridische eerstelijnsbijstand organiseert in een gerechtelijk arrondissement

Bureau voor juridische bijstand

instantie die juridische tweedelijnsbijstand organiseert

justitiehuis

instantie die per gerechtelijk arrondissement is opgericht en vooral ingezet wordt voor de justitiële begeleiding van daders van misdrijven

bemiddeling in strafzaken

buitengerechtelijke afhandelingswijze, waarbij men tot een overeenkomst tracht te komen tussen dader en slachtoffer omtrent het herstel van de schade zonder tussenkomst van een rechter maar mits bemiddeling van een justitie

ingebrekestelling = sommatie

aangetekende brief, waarin de schuldeiser z'n schuldenaar herinnert aan een nog niet voldane verbintenis, en aandringt op uitvoering ervan.

dading

schriftelijk contract waarbij twee partijen een gerezen conflict beëindigen of een toekomstig conflict voorkomen, met als gevolg dat dat conflict nadien niet meer voor de rechtbank mag gebracht worden.

ombudsman

tussenpersoon tussen de burger/consument en een bepaalde dienst of overheid, die klachten ontvangt en bemiddelt tussen de betrokken partijen met het oog op een bevredigende buitengerechtelijke oplossing

arbitrage

het beslechten van geschillen voor een scheidsrechterlijk college in plaats van voor een rechtbank

eiser = verzoeker

partij die een burgerlijke (dus niet

verweerder = gedaagde

partij tegen wie een burgerlijke (dus niet

dagvaarding

oproeping, betekend door de gerechtsdeurwaarder, om op een bepaald tijdstip voor een bepaalde rechtbank te verschijnen voor een welbepaalde reden

regeling op dagvaarding

situatie waarbij de ontvanger van een dagvaarding onmiddellijk wil overgaan tot nakoming van hetgeen hij de eiser verschuldigd is om alsnog een gerechtelijke procedure (en bijkomende gerechtskosten) te vermijden.

rolzetting

handeling waarbij de griffier een zaak inschrijft op de lijst van zaken die hangende zijn (= moeten behandeld worden) voor de rechtbank

rolrechten

geldsom die moet betaald worden voor de rolzetting

uitspraak bij verstek

gerechtelijke uitspraak in afwezigheid van 1 van de partijen

uitspraak op tegenspraak

gerechtelijke uitspraak waarbij alle partijen aanwezig waren en hun zeg hebben kunnen doen

verzending naar de rol

beslissing van de rechter om een zaak voor onbepaalde tijd uit te stellen

de zaak in staat stellen

fase waarin partijen mekaars conclusies doorsturen en de kans geven om daarop te reageren, vooraleer ze hun standpunt gaan bepleiten voor de rechter

rechtsdag = pleitdatum

zitting waarop de partijen de kans krijgen om hun standpunten mondeling toe te lichten voor de rechter

uitvoerbaar bij voorraad

onmiddellijk uit te voeren na betekening van de uitspraak

appellant

partij die het initiatief neemt om in beroep te gaan tegen een uitspraak

geïntimeerde

tegenpartij van de appellant

kracht van gewijsde

wat een rechterlijke uitspraak heeft als ze definitief is geworden en er geen rechtsmiddelen meer tegen kunnen worden ingezet

bevel tot betaling

eerste stap in een gedwongen uitvoering van een rechterlijke uitspraak, die erin bestaat dat de deurwaarder de schuldenaar waarschuwt dat de betaling binnen een welbepaalde termijn moet gebeuren, zoniet zal worden overgegaan tot beslag.

proces

verbaal van beslaglegging

rechtsplegingsvergoeding

bedrag dat door de verliezende partij in een rechtszaak moet betaald worden aan de winnende partij, ter (gedeeltelijke) vergoeding van diens advocatenkosten

collectieve schuldenregeling

systeem om personen die niet onder de faillissementswet vallen, maar wel diepe schulden hebben te helpen bij het zo goed mogelijk afbetalen van de schulden, zonder een mensonwaardig leven te moeten lijden.

Minnelijke aanzuiveringsregeling

plan van (gedeeltelijke) afbetaling van schulden, dat een schuldbemiddelaar in opdracht van de arbeidsrechter opstelt en ter goedkeuring voorlegt aan schuldeisers en schuldenaar.

Gerechtelijke aanzuiveringsregeling

afbetalingsplan dat de arbeidsrechter oplegt aan een schuldenaar die een collectieve schuldenregeling heeft aangevraagd, maar bij wie de minnelijke aanzuiveringsregeling niet aanvaard werd.