Neurologia - Praktyczne Fiszki Egzaminacyjne

Zestaw 317 fiszek przygotowujących do egzaminu z neurologii, opracowany na podstawie transkryptu wykładów i pytań testowych. Zawiera definicje chorób, objawy, skale oceny oraz procedury pielęgniarskie.

Czynniki nasilające spastyczność

Zaleganie moczu, odleżyny, stres oraz infekcje układu moczowego.

Powikłania u chorych z tetraplegią

Zaburzenia oddechowe, odleżyny oraz zaburzenia układu moczowego.

Przełom miasteniczny

Powikłanie, którego istotę stanowi miasteniczna niewydolność mięśni oddechowych objawiająca się szybko narastającą dusznością.

Nerw II

Nerw wzrokowy.

Nerw XII

Nerw podjęzykowy.

Ilościowe zaburzenia świadomości

Śpiączka, sopor, somnolencja (senność) oraz przedsenność.

Majaczenie

Jakościowe zaburzenie świadomości (nie należy do ilościowych).

Zasady sterydoterapii w neurologii

Uzupełnienie niedoboru potasu, podawanie leków osłonowych na żołądek oraz kontrola glikemii i elektrolitów.

Godziny podawania glikokortykosteroidów

Nie zaleca się podawania w godzinach popołudniowych/wieczornych; należy podawać rano zgodnie z rytmem dobowym.

Akatyzja

Niemożność siedzenia i nieustanny niepokój ruchowy, najczęściej spowodowany stosowaniem neuroleptyków.

Ocena czynności I nerwu czaszkowego

Badanie zmysłu węchu.

Zespół zaniedbywania połowiczego

Występuje najczęściej u chorych z niedowładem połowiczym lewostronnym; polega na ignorowaniu przestrzeni po stronie niesprawnej.

Przygotowanie pacjenta do EEG

Umyte włosy bez środków upiększających, pacjent nie musi być na czczo, brak metalowych ozdób na ciele.

Pęcherz odhamowany - postępowanie

Gimnastyka pęcherza (regularne opróżnianie poczynając od co $1.5\,h$ do co $2.5-3.5\,h$).

Reguła Aleksandra Monro i Georga Kelly'ego

Suma objętości mózgowia, krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego wewnątrz czaszki jest stała.

Składniki przestrzeni wewnątrzczaszkowej

Mózgowie, krew oraz płyn mózgowo-rdzeniowy.

Przyczyna neurogennego pęcherza odhamowanego

Brak impulsów korowych hamujących łuk odruchowy krzyżowego ośrodka oddawania moczu.

Twarz w chorobie Parkinsona

Twarz maskowata, z ubogą mimiką.

Następstwo szoku rdzeniowego

Pojawienie się porażenia wiotkiego bezpośrednio po urazie.

Patologiczny chód móżdżkowy

Chód na szerokiej podstawie, chory chwieje się i zatacza.

Chód koszący

Ruch kończyną dolną po łuku (półkole), często przy niedowładzie połowiczym spastycznym.

Narkolepsja

Jednostka chorobowa charakteryzująca się nadmierną sennością, katapleksją, porażeniem sennym i omamami hipnagogicznymi.

Elektronystagmografia (ENG)

Rejestracja zmian natężenia pola elektrycznego powstającego podczas ruchu gałek ocznych.

TIA (Transient Ischemic Attack)

Przemijający napad niedokrwienny mózgu; objawy trwają zazwyczaj od kilkunastu minut do maksymalnie $1\,h$ (nie dłużej niż $24\,h$).

Złoty standard diagnostyki SM (Stwardnienia Rozsianego)

Badanie Rezonansu Magnetycznego ($MRI$).

Choroba Parkinsona - charakterystyka

Postępujące schorzenie ośrodkowego układu nerwowego ($OUN$) z zanikiem istoty czarnej i niedoborem dopaminy.

Zalecenia żywieniowe w chorobie Parkinsona

Zwiększenie spożycia błonnika (zapobieganie zaparciom) i ograniczenie białka (przy stosowaniu lewodopy).

Zagrożenie w fazie wstrząsu rdzeniowego przy płynoterapii

Obrzęk płuc spowodowany zaburzeniem regulacji hemodynamicznej.

Objawy toksoplazmozy wrodzonej

Zapalenie naczyniówki i siatkówki oka, niedorozwój umysłowy oraz niedorozwój mózgu.

Pierwsza pomoc w napadzie padaczki

Zabezpieczenie głowy przed urazami, rozluźnienie ubrania, ułożenie w pozycji bezpiecznej; NIE wkładać nic między zęby.

Anisocoria

Nierówność źrenic.

Edukacja pacjenta z SM

Zachęcanie do aktywności zawodowej i fizycznej, zdrowa dieta, regulacja snu.

Pozycja po punkcji lędźwiowej

Pozycja leżąca płasko przez około $24\,h$, aby zapobiec zespołowi popunkcyjnemu.

Nerw V

Nerw trójdzielny.

Nerw X

Nerw błędny.

Wstrząśnienie rdzenia

Najlżejszy rodzaj zmian urazowych rdzenia kręgowego.

Zespół Arnolda-Chiariego

Zaburzenie rozwojowe polegające na przemieszczeniu struktur tyłomózgowia do kanału kręgowego.

Nerwy gałkoruchowe

Nerwy czaszkowe $III$, $IV$ oraz $VI$.

Postępowanie po badaniu PET

Podaż $2-3\,litrów$ płynów w celu wypłukania izotopu; unikanie kontaktu z dziećmi i kobietami w ciąży przez $2\,doby$.

Objaw Kerniga

Przymusowe zgięcie w stawie kolanowym podczas biernego zginania kończyny dolnej w stawie biodrowym.

Pozycja pojemnika ICP po operacji guza mózgu

Pojemnik powinien znajdować się na poziomie głowy pacjenta.

Badania elektrofizjologiczne w neurologii

$ENG$ (elektronystagmografia), $EMG$ (elektromiografia), $EEG$ (elektroencefalografia).

Tetraplegia - poziom uszkodzenia

Uszkodzenie kręgosłupa w odcinku szyjnym ($C1-C7$).

Skala Glasgow ($GCS$)

Służy do oceny poziomu przytomności.

Objawy niepożądane leczenia immunomodulacyjnego (interferon)

Objawy grypopodobne (dreszcze, bóle mięśni, temperatura) oraz reakcje miejscowe na skórze.

Kiła układu nerwowego - formy

Kiła mózgowo-rdzeniowa, porażenie postępujące, wiąd rdzenia oraz kiłowe zapalenie opon.

Hemiplegia

Porażenie połowicze.

Afazja Broca

Afazja ruchowa (trudności w nadawaniu mowy).

Insomniczny Zespół Psychowegetatywny

Związany bezpośrednio z bezsennością.

Zapobieganie hipotonii ortostatycznej

Pończochy kompresyjne, unikanie gorących kąpieli, zwiększenie podaży płynów, pozostawanie w pozycji siedzącej po jedzeniu.

Sopor (Półśpiączka)

Głębokie zaburzenie świadomości; reakcja tylko na bardzo silne bodźce bólowe (obronna).

Komunikacja w chorobie Alzheimera

Stosowanie technik pozawerbalnych, prostych komunikatów, cierpliwość.

Agnozja

Zaburzenie rozpoznawania bodźców czuciowych/wzrokowych przy sprawnych narządach zmysłów.

Objaw Babińskiego

Odruchowe wyprostowanie palucha (zgięcie grzbietowe) przy drażnieniu boczno-dolnej powierzchni stopy.

Parestezje

Spaczone odczuwanie bodźców (np. mrowienie, drętwienie), wynik uszkodzenia nerwów obwodowych.

Zaburzenia ortostatyczne

Mogą wystąpić podczas pionizacji pacjenta z porażeniem połowiczym.

Diagnostyka chorób naczyniowych mózgu

Kluczowe znaczenie mają $Angio-TK$ oraz $MRI$.

Objawy guza mózgu

Tarcza zastoinowa na dnie oka, oczopląs, wymioty oraz silne bóle głowy.

Przyczyna udarów zatorowych mózgu

Zawał mięśnia sercowego lub wady zastawkowe serca.

Gruczolak

Guz wywodzący się z przedniego płata przysadki mózgowej.

Wągrzyca mózgu

Spowodowana przez tasiemca samotnego ($Taenia\,solium$).

Twarz po udarze mózgowym

Charakteryzuje się opadaniem kącika ust po stronie niedowładu.

Guzy płata skroniowego

Często objawiają się afazją czuciową (Wernickiego).

Przedsenność

Lekkie przyćmienie świadomości.

Dieta w stwardnieniu rozsianym ($SM$)

Dieta prozdrowotna bogata w nienasycone kwasy tłuszczowe i sole mineralne.

Profilaktyka wzrostu ICP po udarze

Ułożenie głowy i tułowia pod kątem $30^\circ$.

Pęcherz po uszkodzeniu rdzenia powyżej $Th12$

Pęcherz odhamowany (automatyczny).

Przewlekłe nadciśnienie wewnątrzczaszkowe - triada

Bóle głowy, nudności/wymioty oraz niedowład nerwu odwodzącego ($VI$).

Napad toniczno-kloniczny

Klasyczny opis 'dużego napadu' padaczkowego.

Skale oceny ryzyka odleżyn

Douglas, Norton, Waterlow oraz $CBO$.

Objawy oponowe

Światłowstręt, sztywność karku, objaw Kerniga i Brudzińskiego.

Szok rdzeniowy

Zespół całkowitego poprzecznego uszkodzenia rdzenia kręgowego w fazie ostrej.

Skala Hoehn-Yahr'a

Skala służąca do oceny zaawansowania choroby Parkinsona.

Skala Loveta

Skala oceny siły mięśniowej (nie dotyczy bezpośrednio Parkinsona).

Nimodypina ($Nimotop$) w krwotoku podpajęczynówkowym

Podawana jako wlew ciągły, w ciemnej/bursztynowej strzykawce (lek światłoczuły).

Postępowanie przy płynotoku z nosa

Nie tamować odpływu, pobrać wydzielinę do badania, obserwować neurologicznie.

Indeks Barthel

Skala oceny sprawności funkcjonalnej w czynnościach dnia codziennego.

$DSA$ (Angiografia subtrakcyjna)

Badanie wskazane przy podejrzeniu tętniaka mózgu lub krwawienia podpajęczynówkowego.

Zespół ogona końskiego - czas operacji

Zabieg powinien być wykonany w trybie natychmiastowym, optymalnie do $6\,h$. Darmo do tarczy międzykręgowej.

Przełom cholinergiczny

Spowodowany przedawkowaniem leków cholinergicznych; objawia się m.in. wąskimi źrenicami i biegunką.

Cerebrastenia pourazowa

Bóle i zawroty głowy oraz chwiejność neurowegetatywna po urazie.

Podawanie leków miastenicznych

Należy podawać $20-30\,min$ przed posiłkiem u pacjentów z dysfagią.

Objaw Bikelesa

Bolesność przy prostowaniu przedramienia, świadcząca o rwie ramiennej.

Objawy powikłań uciskowych po urazie (krwiak)

Wzrost ciśnienia tętniczego, zwolnienie tętna (bradykardia), nierówność źrenic.

Wklinowanie (wgłobienie) mózgu

Zagrożenie życia występujące przy guzach, krwotokach lub obrzęku mózgu.

Zespół Guillaina-Barrego ($GBS$)

Zmiany zapalne i demielinizacyjne w nerwach obwodowych i korzeniach.

Poziom zakończenia rdzenia kręgowego

Wysokość $L1$ lub $L2$ (pierwszy lub drugi kręg lędźwiowy).

Objawy korzeniowe

Mackiewicza, Lasegue'a, Fajersztajna-Krzemickiego.

Odruch Cushinga

Reakcja na nadciśnienie wewnątrzczaszkowe: wzrost ciśnienia tętniczego i jednoczesne zwolnienie tętna.

Lokalizacja krwiaków śródmózgowych

Najczęściej w płatach czołowych i skroniowych.

Mowa nosowa, zacichająca

Charakterystyczna dla pacjentów z miastenią.

Rwa udowa

Ból przy uwięźnięciu korzeni $L2-L4$.

Znamienne cechy $GBS$

Wstępujące niedowłady i wzrost białka w płynie m-r (rozszczepienie białkowo-komórkowe).

Apokamnoza

Patologiczna męczliwość mięśni.

Radikulopatia $C6$

Wynika z wypadnięcia tarczy międzykręgowej między $C5$ a $C6$.

Wstrząśnienie mózgu

Przejściowe zaburzenie czynności mózgu (głównie pnia) bez trwałych uszkodzeń strukturalnych.

Objawy złamania podstawy czaszki

Krwiak okularowy, krwotok z ucha/nosa lub wyciek płynu m-r.

Mannitol $20\%$

Lek osmotyczny zmniejszający obrzęk mózgu i lepkość krwi.

Najważniejszy objaw krwiaka nadtwardówkowego

Postępujące zaburzenie przytomności (często z tzw. 'przerwą jasną').

Pomiar $ICP$

Złotym standardem jest czujnik umieszczony w układzie komorowym.