Alle begrippen economie

finaal goed

een item dat door de finale of eindverbruiker gekocht wordt tijdens een bepaalde periode in de tijd

intermediair goed

een item dat door de ene onderneming geproduceerd wordt en door een andere onderneming aangekocht wordt om vervolgens te gebruiken als component van een finaal goed of dienst

kringloopmodel

geeft de transacties weer tussen huishoudens, bedrijven, de overheid en het buitenland

waardevermindering (depreciatie)

de vermindering in de kapitaalvoorraad die voortkomt uit slijtage, gebruik en veroudering 

bruto investeringen

de uitgaven voor de aankoop van nieuwe kapitaalgoederen en de vervanging van kapitaalgoederen die verminderd zijn in waarde

netto investeringen

de veranderingen in de kapitaalvoorraad

reële BBP

de waarde van finale goederen en diensten in een bepaald jaar wanneer deze aan de hand van constante prijzen berekend worden

nominaal BBP

de waarde van goederen of diensten die in één bepaald jaar geproduceerd worden gewaardeerd aan de prijzen van datzelfde jaar 

deflator

het gemiddelde van de prijzen van het huidige jaar uitgedrukt als een percentage van de prijzen in een bepaald basisjaar

prijsniveau

gemiddelde van de prijzen in een economie

recessie

een periode waarbij het reëel BBP daalt gedurende minstens twee opéénvolgende kwartalen

expansie

een periode waarbij het reëel BBP stijgt

beroepsbevolking

omvat alle personen van 15 jaar of ouder die in België wonen en die op 30 juni van een bepaald jaar op de arbeidsmarkt aan de slag zijn (werkenden) of willen aan de slag gaan (werklozen)

werkloosheidsgraad

het percentage van de beroepsbevolking dat werkloos is

participatiegraad

het percentage van de bevolking op arbeidsgerechtigde leeftijd dat deel uitmaakt van de beroepsbevolking t

tewerkstellingsgraad

het percentage aan mensen op arbeidsgerechtigde leeftijd die werk hebben

frictiewerkloosheid

werkloosheid die voorkomt uit de normale werking van de arbeidsmarkt (ouderen verlaten en jongeren treden toe tot de arbeidsmarkt) → normaal

structurele werkloosheid

werkloosheid die gecreëerd wordt door veranderingen in de technologie en buitenlands concurrentie waardoor andere vaardigheden en arbeid op een andere locatie gevraagd worden vb Ford

conjuncturele werkloosheid

de schommeling in werkloosheid veroorzaakt door de conjuctuurcyclus

volledige tewerkstelling

komt voor wnr er geen conjuncturele werkloosheid is of, gelijkaardig, wnr alle werkloosheid frictie- of structurele werkloosheid is

natuurlijke werkloosheidsgraad

de werkloosheidsgraad bij volledige tewerkstelling noemt men de natuurlijke werkloosheidsgraad

potentieel BBP

de hoeveelheid reëel BBP dat bij volledige werkgelegenheid geproduceerd kan worden

output gap

reële BBP - potentiële BBP

indien de output gup negatief is, is de werkloosheidsgraad groten dan de natuurlijke werkloosheidsgraad

inflatie

het aanhoudend stijgen van het algemeen prijspeil

<=> deflatie: daling

economische groei

LT-begrip, dat meestal wordt gemeten aan de hand van de groeivoet van het reële BBP

potentieel BBP

de hoeveelheid BBP die geproduceerd wordt wanneer de werkgelegenheid maximaal is en er dus een maximale hoeveelheid arbeid ter beschikken is/ aan de slag is

= de reële BBP die geproduceerd wordt bij een economie met 100% tewerkstelling

reële loon

het nominale loon gedeeld door het prijsniveau

arbeidsmarktequilibrium

evenwicht waarbij de gevraagde hoeveelheid arbeid gelijk is aan de aangeboden hoeveelheid arbeid en dit gestuurd door het reële loon

arbeidsproductiviteit

de hoeveelheid reëel BBP per gepresteerd arbeidsduur

klassieke groeitheorie

de visie dat de groei van het reëel BBP tijdelijk is, en dat wanneer het reëel BBP boven een bepaald niveau stijgt, een bevolkingsexplosie het reëel BBP per persoon reduceert tot een niveau overeenkomstig het basis levensonderhoud

neoklassieke groeitheorie

het reëel BBP per persoon groeit omdat technologische vooruitgang een niveau van sparen en investeren veroorzaken, dat de hoeveelheid kapitaalgoederen per arbeidsuur doet groeien

nieuwe groeitheorie

het reële BBP per persoon groeit omwille van keuzes die mensen maken bij het zoeken naar winst, en dat groei oneindig kan blijven voortduren

geld

om het even welk goed of teken dat wordt aanvaard als betalingsmiddel

3 andere functies:

• medium dat uitwisseling van goederen en diensten mogelijk maakt

• rekeneenheid

• opslaan van waarde

repo’s 

liquiditeiten die verkregen worden door het tijdelijk verkopen van effecten 

cheque

een opdracht aan je bank om geld van je eigen rekening te transfereren naar een andere rekening

debetkaarten

maken het mogelijk om geld te transfereren van de enen naar de andere rekening

kredietkaarten

maken het de houder mogelijk om snel te lenen

financiële instelling

een bedrijf dat stortingen (deposito’s) aanneemt van huishoudens en bedrijven en leent aan andere huishoudens en bedrijven

commerciële bank

een privaat bedrijf, dat een licentie heeft om stortingen te aanvaarden en leningen aan te gaan

verplichte kasreservecoefficiënt

het minimum percentage van stortingen (deposito’s) dat een bank verplicht is om als reserve aan te houden

verplichte kapitaalratio

het minimum percentage van activa dat gefinancierd moet worden door de eigenaars van de bank

het aantal leningen en stortingen dat de bank kan creëren zijn gelimiteerd door 3 factoren

• de monetaire basis

• de gewenste (verplichte) reserves

• de gewenste hoeveelheid chartaal geld dat aangehouden wordt

kasreservecoëfficiënt

het aandeel van de totale tegoeden van een bank die in reserve worden gehouden

wettelijk vereiste kasreservecoëfficiënt

het aandeel aan kasreserves die een bank dient te hebben en te houden

gewenste kasreservecoëfficiënt

de verhouding van de reserves tot de stortingen dat de bank veronderstelt als “voorzichtig/gewenst” om aan te houden

overtollige of vrije reserves

de werkelijke reserves vermindert met de gewenste reserves

cash afvloeiingsratio (currency drain ratio)

de verhouding van de cash tov de deposito’s

Hoe groter de cash afvloeiingsratio, hoe minder geld het banksysteem kan creëren

de hoeveelheid geld die huishoudens/bedrijven wensen aan te houden (en niet vast te zetten op langere termijn) is afhankelijk van 4 factoren

• algemeen prijsniveau

• nominale interestvoet → gevraagde hoeveelheid

• reëel BBP

• financiële innovatie

kwantiteitstheorie van geld

op lange termijn, een toename van de geldhoeveelheid zorgt voor een gelijke percentuele toename van het prijsniveau

omloopsnelheid

het gemiddeld aantal keren per jaar dat een euro gebruikt wordt om de goederen en diensten aan te kopen, die deel uitmaken van het BBP

aangeboden hoeveelheid aan reëel BBP

de hoeveelheid die bedrijven denken te produceren geduerende een bepaalde periode (gegeven tewerkstelling, fysisch en menselijk kapitaal, technologie)

aankoopplannen zijn afhankelijk van vele factoren oa:

• het algemeen prijsniveau

• verwachtingen

• fiscaal en monetair beleid

• de wereldeconomie

Fiscaal beleid

regeringen trachten de huidige toestand van de economie te beïnvloeden door veranderingen in de belastingen of andere tussenkomsten van de overheid zoals werkloosheidsuitkeringen en pensioenen aan te brengen

Monetair beleid

regeringen trachten de huidige toestand van de economie te beïnvloeden door veranderingen in interestvoeten en in de hoeveelheid geld in omloop aan te brengen

= een poging om inflatie te controleren en de conjunctuurcyclus te matigen door de geldhoeveelheid, de interestvoet en de wisselkoers te wijzigen

inflatie

proces waarbij het algemeen prijsniveau stijgt en het geld waarde verliest

economische groei

continue toename in het potentieel BBP

Conjunctuurcyclus

doet zich voor doordat de geaggregeerde vraag en het KT geaggregeerd aanbod schommelen en de nominale loontarieven niet snel genoeg veranderen om het reëel BBP op het niveau van potentieel BBP te houden

inflatie gap

de afstand tussen potentieel en reëel BBP waarbij het reëel BBP hoger dan het potentieel BBP ligt

evenwicht boven volledige tewerkstelling

recessie gap

de afstand tussen potentieel en reëel BBP waarbij het reëel BBP lager dan het potentieel BBP ligt

evenwicht beneden volledige tewerkstelling

stagflatie

een recessie gecombineerd met inflatie

als reëel BBP daalt en het prijsniveau stijgt

kosteninflatie

een inflatie die het gevolg is van een initiële stijging in de kosten

stroom

hoeveelheid per tijdsenheid

voorraad

hoeveelheid die bestaat op een gegeven moment in de tijd

rijkdom

de waarde van alle goederen die mensen bezitten, is een voorraad

veranderingen in spaargelden zijn stromen die veranderingen in rijkdom veroorzaken

kapitaal

omvat het productie-aparaat, de installatie, de stock aan ruwe en half afgewerkte materialen die gebruikt worden om andere goederen of diensten te maken, hetgeen deel uitmaakt van de voorraad aan kapitaal

geldaanbod

de relatie tussen de aangeboden geldhoeveelheid (MS) en de interestvoet waarbij alle andere factoren met een invloed op de geldhoeveelheid gecreëerd door het bankensysteem gelijk blijven

Bestedingsinflatie

een inflatie die het gevolg is van een initiële verhoging in de geaggregeerde vraag

Bestedingsinflatie kan het gevolg zijn van om het even welke factor die de geaggregeerde vraag (AD) beïnvloedt:

• stijging in geldhoeveelheid

• stijging in overheidsuitgaven

• stijging in export

kosteninflatie

een inflatie die het gevolg is van een initiële stijging in de kosten

2 belangrijke bronnen van kostenstijgingen

• lonen stijgen

• grondstoffen stijgen

de KT Phillips Curv

toont de relatie tussen het inflatiepercentage en de werkloosheidsgraad, waarbij:

• verwachte inflatie

• natuurlijke werkloosheidsgraad

constant worden verondersteld

de LT Phillips curve

toont de relatie tussen inflatie en werkloosheid, wanneer het werkelijke inflatiepercentage gelijk is aan het verwachte inflatiepercentage

verandering in productiviteit veroorzaakt twee effecten

• verandering in de vraag naar investeringen

• verandering in de vraag naar arbeid

centrale bank

de publieke instelling die

• bankdiensten aan overheden en commerciële/particuliere banken aanbiedt,

• financiële instituten en markten controleert en reguleert en

• het monetaire beleid uitvoert

functie vne de centrale bank

• bank van de overheid

• bank voor de banken

• lener in laatste instantie aan commerciële banken

• regulator van banken

• uitstippelen van monetair beleid

4-tal instrumenten van de CB

• kredietpolitiek tav commerciële banken

• reservecoëfficiënt

• openmarktbeleid

• forward guidance

openmarktoperatie

de aankoop of verkoop van overheidspapier door de CB in een open markt

nominale interestvoet

het percentage opbrengst op financiële activia zoals een obligatie, uitgedrukt in geldtermen

= de opportuniteitskost voor het bijhouden van geld

reële interestvoet

het percentage opbrengst op financiële activa zoals een obligatie, uitgedrukt in wat met deze opbrengst zou kunnen gekocht worden

= de opportuniteitskost voor het uitgeven van geld

Schaarste

onze onmogelijkheid om al onze behoeften te voldoen

stimulans

een beloning zijn om een actie aan te moedigen, of een bestraffing om een actie te ontmoedigen

economie

sociale wetenschap die de keuzes bestudeert die mensen, ondernemingen, overheden en de ganse maatschappij maken, wanneer zij geconfronteerd worden met schaarste en met stimuli die hun keuzes beïnvloeden

micro-economie

studie van de keuzes die individuen en ondernemingen maken

gaat over hoe deze keuzes interageren in markten, en de invloed van overheden en beleidsmaatregelen op de keuzes die gemaakt worden

macro-economie

studie van de effecten van de gemaakte keuzes op de nationale en globale economie

goederen en diensten

de zaken die mensen waarderen en produceren om aan hun behoeften en wensen te voldoen

marginale opbrengst

baten van het nastreven van een toename van een activiteit

= de verandering in totale opbrengst die voortkomt uit één eenheidsverhoging van de verkochte hoeveelheid

marginale kost

(opportuniteits)kost van het nastreven van een toename van een activiteit

marginale kost van een goed of dienst

de opportuniteitskost om 1 eenheid meer van dit goed of deze dienst mate produceren

marginale opbrengst (of marginaal nut) van een goed

het ontvangen voordeel bij de consumptie van 1 bijkomende eenheid hiervan

vergelijkend voordeel, ook comparatief voordeel

als hij de activiteit kan uitvoeren aan een lagere oppotuniteitskost in vergelijking met gelijk wie ander

competitieve markt

een markt met veel kopers en verkopers zodat geen enkele individuele koper of verkoper de prijs kan beïnvloeden

relatieve prijs van een goed

de ratio van de geldelijke prijs van het goed en deze van het beste alternatief

is de opportuniteitskost van dat goed

behoeften

de ongelimiteerde verlangens of wensen van mensen naar bepaalde goederen en diensten

de gevraagde hoeveelheid van een goed of dienst

de hoeveelheid die verbruikers van plan zijn te kopen op een bepaalde plaats en in een bepaalde tijdspanne tegen een bepaalde prijs

vraagcurve

de relatie weer tussen de gevraagde hoeveelheid van een goed en zijn prijs wanneer alle andere invloeden op de geplande aankopen van de consumenten gelijk blijven

substitutiegoed

een goed dat kan gebruikt worden in de plaats van een anders goed vb koffie ipv energiedrank

complementair goed

een goed dat gebruikt wordt in combinatie met een ander goed vb melk bij de koffie

normaal goed

de vraag stijgt als het inkomen stijgt

inferieur goed

de vraag daalt als het inkomen stijgt

aangeboden hoeveelheid

de hoeveelheid die produceren van plan zijn te verkopen gedurende een bepaalde periode aan een welbepaalde prijs

aanbodcurve

de relatie tussen de aangeboden hoeveelheid van een goed en zijn prijs weer wanneer alle andere invloeden op de geplande verkoop door producenten gelijk blijven

evenwichtprijs

prijs waarbij de gevraagde en de aangeboden hoeveelheid gelijk zijn